Teńizdi ólkede ózgeris kóp

Aldymen oblys basshysy Kók­aral bógetiniń jumysymen tanysty. Toqsanynshy jyldary nápaqa izde­gen el jan-jaqqa kóshken baıyrǵy jurt­ta atakásipti qaıta jalǵastyrýǵa jaǵ­daı jasap otyrǵan kishi teńizdegi bul bógettiń mańyzy erekshe. Oblys ákimi sala mamandarymen pikirlesip, bógetti jóńdeý jumystarynyń barysyn baıqady. Aýdan tirshiligine jan bitirgen nysandy jóndeý Memleket basshysynyń tapsyrmasy aıasynda qolǵa alynǵanyn atap ótti.

– El Prezıdenti Kishi Araldy saqtap qalý úshin shuǵyl sharalar qabyldaýdy tapsyrǵanyn bilesizder. Osyǵan baılanysty respýblıkalyq bıýdjet esebinen «Kókaral bógetin saqtap qalý jáne Syr­darııa ózeniniń atyraýyn qalpyna keltirý» jobasynyń joba-smetalyq qu­jattamasy ázirlenip, tamyz aıynda mem­lekettik saraptamanyń oń qo­ry­tyn­dy­sy alyndy. Kóp uzamaı respýblıkalyq bıýd­jet­tik komıssııa otyrysynda Sý re­sýrstary komıtetiniń bıýdjetin qaı­ta baǵyttaý esebinen jobany iske asy­rýdy bastaýǵa bıyl 500 mln teńge bólindi. Sondyqtan jumysty sapaly deńgeıde úılestirip, mehanıkalyq tazartý jumystaryn júrgizý qajet, – dedi oblys ákimi.

Joba sheńberindegi negizgi jumys­tar­dyń biri teńizdiń soltústik bóliginiń tuzdylyǵyn azaıtý maqsatynda Tushy, Sarytereń, Qarashalań-1, Qarashalań-2 kanaldaryna mehanıkalyq tazartý ju­mys­tary bastalyp ketti.

Prezıdent pármenimen buǵan deıin de Qazaqstan men О́zbekstan senatorlary talqylaǵan bóget máselesine oraı birlesken top Kókaralǵa kelgen bolatyn.

Osydan 17 jyl buryn qoldanysqa be­ril­gen bógettiń uzyndyǵy 13 sha­qy­rym. Tospany jańǵyrtý joba­synyń q­uny 4,6 mlrd teńge. Kókaral salynǵaly beri teńizdegi sý kólemi 11,5 mlrd tekshe metrge ulǵaıyp, tirshiligin toqtatqan alyp aıdynmen birge kózden ǵaıyp bolǵan balyq túrleri qaıta paıda boldy. Al aýlaý kólemi 400 tonnadan 8 myń tonnaǵa deıin artty.

Aýdanǵa sapar barysynda Memleket basshysynyń «Ákimderdiń halyqpen kezdesýlerin ótkizý týraly» Jarlyǵy aıasynda oblys basshysy quqyq qorǵaý or­gandary jetekshilerimen birge tur­ǵyn­dardy qabyldady. Jetpiske jýyq azamattyń ótinishi qaralǵan kezdesýde turǵyndar tarapynan turǵyn úı, jumysqa ornalasý, ınfraqurylym júrgizý, jol sapasy, sor kólder men kanaldardy tazalaý, balabaqsha, mektep salý jáne sýbsıdııaǵa qatysty máse­leler kóterildi.

Tarıhı qalanyń 95 jyldyǵyna ar­nalǵan merekelik is-sharalarǵa memleket jáne qoǵam qaıratkeri Qudaıbergen Sarjanov qurǵan «Sýretter syr sher­te­di» tarıhı murajaıy da úles qosyp otyr. Tórt jyl buryn jumysyn bastaǵan mýzeıde jarty myńǵa jýyq fotosýret pen tarıhı jádiger saqtalǵan. Oblys ákimi balyqshylardyń, osy salany basqarǵan azamattardyń, buryn­ǵy balyq sharýashylyǵy mınıstri Qudaıbergen Sarjanovtyń jeke zattary qoıylǵan mýzeıde boldy.

Osy kúngi merekelik is-sharalarǵa kelgender Balyqshylar alleıasynyń ju­my­symen tanysyp, arnaıy moný­ment­ti ashý rásimine qatysty.

Qalanyń 95 jyldyǵyna jasalǵan tartýdyń biri – «Aral antologııasy» jınaǵy bolyp otyr. Aıdyndy ólkeniń tarıhy men damý barysyn sıpattaıtyn kitap kópshilikke tanystyrylyp, oqyrmanǵa jol tartty.

Zııaly qaýymmen kezdesý barysynda oblys ákimi Memleket basshysynyń qol­daýymen Aral óńiriniń jaǵdaıyn jaqsartý, balyq sharýashylyǵyn da­my­týdyń naqty joldary iske asqanyn, teńiz­di ólkedegi ózekti máseleler kezeń-kezeńimen ońtaıly sheshilip kele jat­qanyn aıtyp ótti.

Araldyń ańqasy keýip, teńiz tabany kóringen kezeńdegi qıynshylyq áli de el esinen shyǵa qoıǵan joq. Atakásipten ajyraǵysy kelmegen jurt sol tusta «Kattegattan Aralǵa deıin» jobasy aıasynda jetkizilgen kambala balyǵyn aýlaýǵa kóship edi. Tuzdylyǵy artqan sýda tirshilik etýge qabiletti balyqtyń osy túri talaılardyń nápaqasyna aınaldy. Keıin sý tushylana bastaǵan tusta basqa balyq túri kóbeıip, kambala ǵaıyp boldy. Kezdesýde oblys ákimi qazir memleket qoldaýymen teńizdegi sý deńgeıine qatysty kóptegen qıyndyq eńserilgenin aıtyp ótti.

 – Birneshe balyq zaýyty ashylyp, kezinde joǵalyp ketken balyqtyń túr­le­ri qaıta oralýda. Máselen, Aralǵa qazir 23 balyq túri qaıta keldi. Balyq aýlaý kólemi 400 tonnadan 8 myń tonnaǵa deıin ulǵaıdy. Onnan asa zaýyt jumys istep, ónimderi shetelge eksporttalýda. Aralda tirshiliktiń kózi men balyq pen mal sharýashylyǵy bolǵandyqtan, bul baǵyttaǵy jumystarǵa qoldaý bolady, – dedi N.Nálibaev.

Qazir óńirde Eýropa naryǵyna shy­ǵý­ǵa múmkindik beretin eýropalyq sa­pa standartyn rastaıtyn belgisi bar tórt kásiporyn jumys isteıdi. Jyl ba­synan beri 3 435 tonna ónim shetelge shyǵarylǵan. Oblysta balyq shar­ýa­­shylyǵyn damytýdyń 2021-2030 jyl­dar­ǵa arnalǵan baǵdarlamasy beki­ti­lip, Aral aýdanyndaǵy Aqshataý-Sorǵaq, Do­malaq, Tushy, Qarakól, Alasha, Aq­bi­lek jáne Shómishkól kólderi taýarly kól tizimine engizildi.

Jıynǵa qatysýshylar Balyqshylar mýzeıinde boldy. Araldyń balyǵy taıdaı týlaǵan kezindegi derekterdi toptastyrǵan mýzeıge byltyr bıýdjetten qarjy bólinip, qaıta jańǵyrtyldy. Osydan 60 jyl buryn teńizdiń tartylýyna baılanysty jabylǵan porttyń mańaıyna sport kesheni, sport alańy salynyp, ashyq aspan astyndaǵy mura­jaı­ǵa aınaldy.

Bir ǵasyr buryn jaǵalaýyn­da­ǵy­lar­dan bólek jyraqtaǵy jurttyń ózegin taldyrmaǵan Araldan aýlanǵan 14 vagon balyq ashtyqqa ushyraǵan Edil boıyndaǵylarǵa jóneltilgeni tarıh betinde tur. Qalanyń 95 jyldyǵyna ar­nalǵan saltanatty is-sharada osy oqı­ǵaǵa 100 jyl tolýyn beınelegen teatr­lan­dyrylǵan qoıylym kór­se­til­di.

Aýdanda ótken Balyqshylar sletine oblys ákimi Nurlybek Nálibaev, Eko­lo­gııa, geologııa jáne tabıǵı resýrs­tar mınıstrligi Balyq sharýashylyǵy komıteti tóraǵasynyń orynbasary Almas Asylbekov, memleket jáne qoǵam qaı­ratkeri Qudaıbergen Sarjanov, sala ardagerleri men qyzmetkerleri qatysty.

Oblys ákimi turǵyndardy Aral qalasynyń 95 jyldyq mereıtoıymen quttyqtap, aımaq úshin balyq sharýa­shy­lyǵynyń mańyzyn atap ótip, memleket jáne qoǵam qaıratkeri Qudaıbergen Sarjanovqa Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń arnaıy Alǵyshatyn tabys­tady.

Balyq sharýashylyǵy komıteti tóra­ǵasynyń orynbasary Almas Asyl­be­kov balyqshylarǵa tilegin arnady. Saltanatty jıynda balyq sharýa­shy­lyǵyna eleýli úles qosqan aza­mattar qurmetke bólenip, marapat ıelendi.

Qyzylorda oblysy