«Jol aktıvteriniń ulttyq sapa ortalyǵy» RMK Atyraý oblystyq fılıalynyń sapa jáne memlekettik esep bóliminiń basshysy Nurlan Jantýrınniń málimetinshe, jyl saıyn asfalt tóselgen joldyń jaıyna tekserý júrgizilip keledi. Bıylǵy jyl basynan beri 74 jolǵa 848 ret tekserý júrgizilipti.
– Bizdiń fılıaldyń ınjenerleri joldardy tekserý kezinde 302 aqaýdy anyqtady. Onyń ishinde 65 óreskel aqaý bar. Jol qurylysyn júrgizetin mekemeler paıdalanyp otyrǵan materıaldardan 1 470 synama alynyp, fılıal zerthanasynda tekserildi. Nátıjesinde, 218 synamanyń jol sapasy jónindegi standartqa saı emestigi belgili boldy. О́reskel aqaýdyń biri qaıta jańǵyrtý jumystary júrip jatqan «Aqtóbe – Atyraý – RF shekarasy» respýblıkalyq jolynda anyqtalyp otyr, – deıdi Nurlan Jantýrın.
Onyń aıtýyna qaraǵanda, óreskel kemshilik Atyraý qalasyndaǵy Balyqshy shaǵyn aýdanynan Zaroslyı eldi mekenine deıingi aralyqta qaıta jańǵyrtylyp jatqan 5,7 shaqyrym jol boıynda anyqtalypty. Atalǵan jolda asfaltbeton jabyndysynyń tómengi qabaty buzylyp, shógip ketkeni baıqalǵan. Tipti asfaltbeton jabyndysynyń tómengi qabaty birkelki birikpegen. Anyqtalǵan kemshilikterdiń basym bóliginde normatıvtik-tehnıkalyq qujattar da, tipti qurylys nysandarynda tehnıkalyq qadaǵalaýshy da bolmaǵan. Isataı aýdanynyń ortalyǵy – Aqqystaýdaǵy 16,3 shaqyrym, H.Erǵalıev aýylynda kúrdeli jóndeý júrip jatqan 8,6 shaqyrym jol men jaıaý júrginshiler joly, Qurmanǵazy aýdanyndaǵy «7 razezd – Asan – Azǵyr – Balqudyq – Súıindik» jolynyń 0-36 shaqyrymdaǵy aralyǵy, Qyzylqoǵa aýdanynyń Saǵyz aýylyndaǵy 6,8 shaqyrymdyq jol qurylysy tehnıkalyq qadaǵalaýshynyń baqylaýynsyz júrgizilgen. Aqqystaýdaǵy 16,3, Mahambet aýdanynyń Sarytoǵaı aýylyndaǵy 10,9 shaqyrym jol qurylysy normatıvtik-tehnıkalyq qujatsyz salynǵan.
Al Atyraý qalasynan Reseı Federasııasynyń shekarasyna deıin qatynaıtyn joldyń qurylysy 185 ret tekserilip, 61 aqaý anyqtalǵan. Alaıda jol qurylysyndaǵy 17 aqaý áli joıylar emes.
– Memleket basshysynyń ózi Reseıge qatynaıtyn joldyń qurylysyna nazar aýdaryp otyr. Sol sebepten, jol sapaly salynýy kerek. Jobaǵa sáıkes uzyndyǵy 2 shaqyrym jol negiziniń joǵary qabatyna 5-40 fraksııaly qara qıyrshyqtas tóselýge tıis. Biraq bul jerge 0-40 fraksııaly qara qıyrshyqtas tóselgen. Bizdiń mamandar kern alý kezinde jol jabyndysynyń tómengi qabatyna tóselgen asfaltbetonnyń qalyńdyǵy talapqa sáıkes kelmeıtini, asfaltbeton tóseýde jikteriniń tegistigi saqtalmaǵany anyqtaldy, – dep málim etti N.Jantýrın.
Atalǵan jol qurylysyna paıdalanylyp jatqan materıaldardan alynǵan 523 synamaǵa saraptamanyń nátıjesi de kóńil qýantarlyqtaı emes. Saraptama qorytyndysymen 74 synamanyń normatıvtik talapqa saı emestigi belgili bolǵan. Naqtylaı aıtqanda, qara qıyrshyqtastyń, qıyrshyqtastyń túıirshik quramy, kern keskinderiniń tyǵyzdyǵy, sýǵa qanyǵý koeffısıenti norma talabyna qaıshy bolyp otyr.
«Jol aktıvteriniń ulttyq sapa ortalyǵy» RMK Atyraý oblystyq fılıalynyń ınjeneri Meıirhan Bekesovtiń ýájine súıensek, jol sapasynyń nasharlaýyna áser etetin birneshe sebep bar. Sonyń biri – aýyr júk kólikteriniń belgilengen mólsherden áldeqaıda artyq júk tasymaldaýy. Máselen, «Atyraý –Inder» jolymen aýyr júk kólikteri jıi qatynaıdy. О́ıtkeni Inder aýdanynyń aýmaǵynan alynatyn qurylys materıaldary Atyraý qalasyna osy jolmen tasymaldanady.
– Jol sapasynyń buzylýyna statıstıkalyq taldaý júrgizip kórdik. Soǵan sáıkes taldaý nátıjesi Atyraý oblysynda asfalttyń 35 paıyzy júk kólikterindegi aýyr salmaqtyń saldarynan tez tozatynyn kórsetip otyr. Sol sebepten, jol sapasyn saqtaý úshin jyldyń ár mezgilinde aýyr júk kólikterine baqylaý is-sharalary kúsheıtiledi. Erejege sáıkes aýyr júk kólikteriniń salmaǵy 8 tonnadan asqan jaǵdaıda aıyppul salynady, – deıdi Meıirhan Bekesov.
Jaqynda fılıal mamandary Atyraý oblysy boıynsha kóliktik baqylaý ınspeksııasy, oblystyq jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasynyń ókilderimen birge júk kólikteriniń salmaǵyna tekserý júrgizdi. Tekserý kezinde kólik baqylaý ınspektorlary birneshe júk kóligin toqtatyp, arnaıy qurylǵymen salmaǵyn ólshedi. Qum tıegen keıbir júk kólikteriniń salmaǵy shekti mólsherden 3-5 tonnaǵa asyp ketken.
– Kólik ıelerine Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksiniń 571-babynyń 6-bólimimen ákimshilik hattama toltyrylyp, aıyppul salyndy. Jyl basynan beri jol boıynda zań buzǵan 62 myńnan astam kólik ıelerine salynǵan aıyppul 46 mln teńgeni qurady, – deıdi ınspeksııa mamany Talǵat Jantemirov.
Mine, jol sapasyn baqylaıtyn ortalyq fılıalynyń mamandary anyqtaǵan aqaý men kemshiliktiń bir parasy osyndaı. Budan jol qurylysyn júrgizetin merdiger mekemelerdiń normatıvtik-tehnıkalyq qujatty da, tehnıkalyq qadaǵalaýshyny da qajet etpeıtini ańǵarylyp otyr. Jol qurylysyna paıdalanatyn ınertti materıaldardyń sapasyna mán berilmeıdi. Demek merdigerler men shamadan tys aýyr salmaqty júk tıeıtin kólik ıeleri ózimbilemdikti ustanyp otyr. Jol sapasynyń tómendigi men tez tozýynyń basty sebebi osynda jatqan joq pa?
Atyraý oblysy
