Jıynda birqatar ózekti másele talqylandy. Atap aıtqanda, elektr energetıkasy ınfraqurylymyn (elektr júıesi, kúsh transformatorlary, stansalar, qosalqy stansalar t.b.) jańǵyrtý, elektr energııasynyń óndirisi jáne qosymsha qýat kózderi.
Basqosýda talqylanǵan taǵy bir másele – elektr jelileriniń jańalanýy. Qazirgi tańda el aýmaǵynda elektr jelileriniń tozǵany baıqalady. Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaev halyqqa arnaǵan Joldaýynda jeliler men qýattardyń tozýyn kem degende 15%-ǵa deıin azaıtý kerek degen edi. Sondaı-aq Memleket basshysy gaz jáne energetıka salasynda elektr jelileriniń úzdiksiz jumys isteýi men jańa qýat óndirý joldaryn jasaýdy tapsyrdy.
Osy tusta Qazaqstan elektr mashına jasaýshylar qaýymdastyǵy eski qýat transformatorlaryn jańasyna aýystyrýdy usynyp otyr. Bul úshin ımporttyń qajeti joq, ózimizde jabdyq ázirleıtin óndiris oryndary men tıisti tehnologııalar jeterlik.
Bul kúrdeli taqyryptardan bólek otandyq jáne sheteldik ardager energetıkter sala tarıhy men kásipodaqtyń ózekti máseleleri boıynsha baıandama jasady. Qazaqstan ardager energetıkter keńesiniń tóraǵasy Sovethan Nurpeıisov qaýymdastyqtyń atqarǵan jumysynyń nátıjeleri týraly baıandady.
Forým barysynda elektr mashına jasaý salasyna eńbegi sińgen ardager energetıkter «QEA ardager energetıgi» belgisimen marapattaldy.
Sonymen birge is-shara aıasynda sheteldik meımandar «Alageum Electric» kompanııasynyń eksporttyq baǵytqa negizdelgen «Asia Trafo» zaýytynda bolyp, ónimdermen tanysty.
«Azııa Trafo» JShS – «Alageum Electric» elektr jabdyqtaryn shyǵaratyn otandyq óndirýshiniń quramyna kiretin, Ortalyq Azııadaǵy transformatorlyq jabdyq shyǵaratyn eń iri zaýyt. Kásiporynnyń negizgi óndiretin ónimine qýattylyǵy 500 MVA-ǵa deıingi kerneýli 35, 110, 220, 500 kV klasty maıly transformatorlar men avtotransformatorlar jáne reaktorlar kiredi. О́ndiris oshaǵynyń jobalyq qýattylyǵy jylyna 12 myń MVA-dan asady.
Zaýyt ónimderin óndirý úshin zamanaýı ári joǵary óndiristik tehnologııa qoldanady. Bul óz kezeginde uzaq merzimge shydas beretin kólemi shaǵyn ári az materıal qajetsinetin ınjenerli-tehnıkalyq qurylǵy jasaýǵa zor múmkindik beredi.
Kásiporyn transformatorlardy jobalaý kezinde «Búkilodaqtyq transformator jasaý ınstıtýty» negizinde qurylǵan ýkraındyq «Soft-Team Group» tobynyń baǵdarlamalyq qamtamasyz etý júıesine súıenedi.
Árbir tapsyrys jáne ár ótinish jeke qarastyrylady. Ońtaıly dızaın 3D modeldeý júıeleri arqyly esepteledi, tapsyrys berýshimen kelisip, talaptardy qanaǵattandyrǵannan keıin óndiristi basqarý júıesine avtomattandyrylǵan derekter engiziledi.
Transformatorlar óndirisi jobalyq ázirlemeler men normatıvtik qujattardyń talaptaryna sáıkes. Sondyqtan otandyq ónim joǵary senimdilikke ıe. Jalpy, sapaly ónim shyǵarýda Shveısarııa, Germanııa, Italııa, Horvatııa sııaqty jetekshi eýropalyq kompanııalardyń tehnologııalyq jabdyqtary paıdalanylady.
Atalǵan óndiris orny 2019 jyly paıdalanýǵa berildi. Jumys istegen úsh jyl ishinde 35, 110, 220, 500 kV kerneý klasyndaǵy 150-den astam transformator, avtotransformator jáne reaktorlar shyǵardy. Sondaı-aq synaq zerthanasynyń jeke qajettilikteri úshin seriktestik qýattylyǵy 128 MVA, kerneýi 750 kV, 200 Gs jıilikte 24 saǵat boıy jumys isteýge shydaıtyn transformator jasady.
Aıta ketý kerek, «Alageum Electric» – elimizdiń elektr tehnıka salasyndaǵy kóshbasshy kompanııa sanalady. Onyń elektr energetıka, elektr mashına jasaý men qurylys sııaqty baǵyttary boıynsha 30-dan astam kásiporyn men zaýyty bar. Olardyń ishinde Kentaý Transformator jáne «Elektrmontajdaý buıymy» kásipornyn atap ótýge bolady. Máselen, Kentaýdaǵy zaýyt kúrdeli transformatorlar shyǵarsa, «Elektrmontajdaý buıymy» kez kelgen kúrdeli elektr montajdaý jumystaryn júrgizetin ári kabeldi trassalar júıesin jasaıtyn Qazaqstandaǵy teńdesi joq jalǵyz kásiporyn.
Holdıng otandyq jáne halyqaralyq standarttarǵa saı qural-jabdyqtarmen jabdyqtalǵan. О́ndirgen ónimi arqyly otandyq naryqty qamtamasyz etip qana qoımaı, TMD men Ortalyq Azııa elderine eksporttaıdy. Máselen, Kentaýdaǵy zaýyt taýarynyń 30%-y, Oraldaǵy zaýyttyń 95%-y, Petropavldaǵy zaýyttyń 95%-y, Shymkenttegi zaýyt óniminiń 50-60%-y shetelderge eksportqa jóneltiledi. О́tken jyly kompanııa syrtqa 20 myń transformator satqan.
«Alageum Electric» kompanııasynyń 14 zaýyty bar. Onyń 4-eýi transformator jasaıdy. Olardyń qýattylyǵy jyl saıyn 36 myń transformator shyǵarýǵa qaýqarly. Jabdyqtardyń naryqtaǵy baǵasy 1 mln teńgeden 2 mlrd teńgege deıingi aralyqty qamtıdy.
Transformator sııaqty qural-jabdyqty ázirleý kúrdeli ǵylymı zertteýlerdi qajet etetin beıneti kóp jumys. Tabandylyq pen kásibı biliktilikti de talap etedi. Onyń ústine transformator shyǵarý úshin zaýyt álemdik standarttarǵa saı qondyrǵy, quraldarmen jabdyqtalýy kerek. Máselen, «Alageum Electric» kompanııasy Eýrostandart negizinde Fransııa, Germanııa, Italııa, Shveısarııa, Belgııa syndy memleketterdiń qondyrǵylarymen jumys isteıdi. Iаǵnı zaman talabyna qaraı zaýyttar jańa tehnologııalarmen tolyqtyrylyp otyrady.
Holdıng qazirgi tańda úlken qalany toqpen qamtıtyn qosalqy stansaǵa qajetti qural-jabdyqtyń 80 %-yn shyǵarady. Aldaǵy jospar – 100%-ǵa jetkizý! Bul úshin 110-500 kV-tyq toq transformatory men elegazdy ajyratý jabdyqtaryn jáne kerneý transformatoryn jasaýy qajet. Dál qazir kompanııanyń ǵalymdary men kásibı mamandary osy baǵytta eńbek etip jatyr.
ShYMKENT
