Toǵyz joldyń torabyndaǵy Qazaqstan

Sý joly

Sý joly týraly aıtqanda Aqtaý jáne Quryq porttary birden oıǵa oralady. Bú­ginde qos porttyń ótkizý qabileti 21,2 mln tonnany quraıdy. Olar arqyly Kas­pıı mańy porttarynyń barlyǵymen qatynas ornatylǵan.

Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵyty. Atalǵan baǵyt arqyly júk te­mir jol kóligimen Aqtaý/Quryq port­­ta­ryna deıin jetkiziledi. Odan ári Baký portyna deıin tasymaldanatyn qurǵaq júk kemelerine nemese pa­rom­darǵa tıe­ledi. Budan ári júk temir jolmen Ázerbaıjan, Grýzııa jáne Túr­kııa ar­qy­ly Mersın portyna deıin jet­ki­zi­ledi.

Soltústik-Ońtústik halyqaralyq kólik dálizi. Bizdiń el atalǵan dálizdiń Qazaq­stan – Túrikmenstan – Iran temir­jol baǵytyn, sondaı-aq Aqtaý/Quryq – Anzalı/Amırabad porttary (Iran) baǵytyn paıdalanyp otyr. Ári qaraı Irannyń teńiz porttary arqyly júk ke­melerge tıeledi. Eger júk vagonda ne­mese avtokólikpen jetkizilse, kon­teıner­lerge qaıta tıeý júrgiziledi.

Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrliginiń habarlaýynsha, 2020 jyly Aqtaý jáne Túrikmenbashy porttary arasynda konteınerlik jeli iske qosyldy.

Reseı Federasııasy baǵytynda Aq­taý porty arqyly Mahachkala portyna munaı tıeý júzege asyrylyp jatyr. Sonymen qatar Ertis ózeni arqyly Pav­lo­dar – Omby baǵytynda ózen tasymaly jolǵa qoıylǵan.

Áýe joly

Qazirgi tańda Qazaqstannan halyq­aralyq baǵyttaǵy ushýlar 28 elge 111 baǵytpen aptasyna 488 reıs jıi­li­gimen oryndalady. Bizdiń elden kele­si­deı memleketterge áýe joly arqy­ly qatynaýǵa bolady: Túrkııa, BAÁ, О́zbekstan, Grýzııa, Tájikstan, Reseı, Qyr­­ǵyzstan, Belarýs, Germanııa, My­syr, Ońtústik Koreıa, Nıderland, Pol­sha, Armenııa, Maldıv, Vetnam, Taıland, Ázerbaıjan, Saýd Arabııasy, Kýveıt, Úndistan, Qatar, Ulybrıtanııa, Mońǵolııa, Iran, Italııa, Chernogorııa, Qytaı.

Avtomobıl joly

Qazaqstannan halyqaralyq baǵytqa jeti kólik dálizi arqyly qatynaýǵa bolady.

Birinshi dáliz: «Batys Eýropa – Batys Qytaı». Uzyndyǵy – 2 747 sha­qyrym. Bul dáliz Qytaıdan Qazaqstan, Reseı jáne odan ári Eýropaǵa, sondaı-aq Ortalyq Azııa elderine, atap aıtqanda, О́zbek­stanǵa, Qyrǵyzstanǵa jáne keri ba­ǵyt­taǵy tranzıttik aǵyndy qamta­masyz etedi.

Ekinshi dáliz: «Almaty – Qaraǵandy – Astana – Petropavl – Reseı shekarasy (Qorǵan)». Uzyndyǵy – 1 868 sha­qyrym. Dáliz Qazaqstan, Reseı jáne odan ári Eýropa arqyly Ortalyq Azııa elderimen tranzıttik aǵyndy qam­tamasyz etedi.

Úshinshi dáliz: «Astana – Qostanaı – Re­seı shekarasy (Chelıabi)». Uzyn­dyǵy – 860 shaqyrym. Atalǵan dáliz arqyly Ortalyq Azııa elderinen Qazaq­stan, Reseı jáne odan ári Eýropaǵa qaty­naý­ǵa múmkindik bar.

Tórtinshi dáliz: «Qytaı shekarasy – Maıqapshaǵaı – Qalbataý – Semeı – Pavlodar – Reseı shekarasy (Omby)». Uzyn­dyǵy – 1 116 shaqyrym. Bul dáliz Shyǵys óńiriniń negizgi baǵyttarynyń biri bolyp sanalady. Ol arqyly tranzıt Qy­taıdan Qazaqstan, Reseı aýmaqtary arqy­ly odan ári Eýropaǵa baǵyttalady.

Besinshi dáliz: «Almaty – Taldy­qorǵan – О́skemen – Shemonaıha – Reseı shekarasy (Barnaýl)». Uzyn­dy­ǵy – 1 026 shaqyrym. Bul Ortalyq Azııa men Qytaıdan Qazaqstan arqyly Reseıdiń shyǵys óńirleri men Qıyr Shyǵysqa tranzıtti qamtamasyz etetin eń suranysqa ıe baǵyt bolyp sanalady.

Altynshy dáliz: «Aqtóbe – Qan­dyaǵash – Maqat – Atyraý – Reseı shekarasy (Astrahan)». Uzyndyǵy – 893 shaqyrym. Batys óńir úshin bul dáliz О́zbekstan men Túrikmenstan elde­ri­niń Qazaqstan, Reseı aýmaǵy arqy­ly Eýropaǵa tranzıtin qamtamasyz etedi.

Jetinshi dáliz: «Atyraý – Oral – Re­seı shekarasy (Saratov)». Uzyndyǵy – 587 sha­qyrym. Batys óńiriniń negizgi ba­ǵyt­tarynyń biri. Ol arqyly tranzıt Qa­zaqstanan Reseı aýmaqtaryna baǵyt­ta­lady.

Temir jol

Búgingi tańda elimizde 5 halyqaralyq temir jol kólik dálizi bar. Olar:

1. Soltústik dáliz
2. Ońtústik dáliz
3. Ortaazııalyq dáliz
4. Soltústik-Ońtústik dálizi
5. Transkaspıı halyqaralyq kólik ba­ǵy­ty

Atalǵan dálizder Qazaqstandy Orta­lyq Azııa, Qytaı, Reseı Federa­sııasy, Iran, Eýropa, Túrikmenstan jáne Túr­kııa elderimen baılanystyrady.

Infografıkany jasaǵan Amangeldi Qııas, «EQ»