Kollajdy jasaǵan Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
– Bizdiń basqarmaǵa byltyrǵy tamyz aıynda bir azamattan ótinish tústi. Soǵan sáıkes Atyraý qalasyndaǵy «Leshoz» shaǵyn aýdanynda 4 qabatty kóppáterli turǵyn úı qurylysyn júrgizgen kompanııaǵa qatysty tekserý júrgizildi. Tekserý kezinde «Kóktem» turǵyn úı kesheniniń qurylys-montajdaý jumystaryn ruqsat qujattarynsyz júrgizip jatqany anyqtaldy. Atap aıtqanda, kelisilgen nobaılyq joba, jumys jobasy, saraptamanyń oń qorytyndysy men qurylystyń bastalǵany týraly habarlama alynbaǵan. Sonymen qatar ýchaskeniń nysanaly maqsaty turǵyn úı kesheni qurylysyn salýǵa sáıkes kelmeıdi, – deıdi E.Qabdınov.
Osyǵan baılanysty memlekettik sáýlet-qurylys baqylaý basqarmasy 2021 jylǵy 31 tamyzda qurylys kompanııasyna Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksiniń 314, 316, 321, 463-baptaryna sáıkes 1 043 780 teńge somasyna aıyppul salǵan. Sondaı-aq zań buzýshylyqtardy joıýǵa jáne ruqsat qujattaryn alǵanǵa deıin qurylysty toqtata turý týraly nusqama berildi. Keıin 7 qyrkúıekte qurylys salasyndaǵy qoldanystaǵy zańnamanyń buzylýyna baılanysty atalǵan nysannyń qurylysyn toqtatý týraly sot sheshimi shyǵaryldy.
– Alaıda sot sheshimine qaramastan, kompanııa qurylysty odan ári jalǵastyrdy. Osyǵan baılanysty bizdiń basqarma tekserýdi qaıta júrgizdi. Onyń qorytyndysymen qurylys salýshy taǵy da 1 108 460 teńge ákimshilik aıyppulǵa tartyldy. Buǵan qosa Azamattyq kodekstiń 244-babynyń 1 jáne 2-tarmaǵymen zańsyz nysandy buzý týraly talap aryz berildi. Bıylǵy 21 shildede oblystyq ekonomıkalyq sottyń Atyraý qalasynda ornalasqan «Kóktem» turǵyn úı keshenin buzý týraly zańdy kúshine engen sheshimi bar, – deıdi E.Qabdınov.
Onyń aıtýynsha, Atyraý qalasynda turǵyn úı keshenderi kóptep salynyp jatyr. Árbir qurylys kompanııasy túrli jolmen úlestik qurylysqa salymshy tartyp keledi. О́kinishke qaraı, salymshylar ýáde etilgen páterdi almaǵan, tipti aqshasynan aıyrylyp qalǵan jaıt kezdesip otyr.
– Turǵyn úı qurylysyna úlestik qatysý týraly zańǵa sáıkes, úlestikke qatysýdyń úsh tásili bar. Birinshisi – nysandy ekinshi deńgeıdegi banktiń qarjylandyrýy, ekinshisi – kóppáterli turǵyn úıdiń qańqasy turǵyzylǵannan keıin úleskerlerdiń aqshasyn tartý, úshinshisi – Qazaqstandyq turǵyn úı kompanııasynan kepildik alý. Bastapqy eki jaǵdaıda qurylys salýshy úleskerlerdiń qarajatyn tartýǵa ákimdikten ruqsat alýǵa mindetti ekenin umytpaýy kerek. Al úshinshisinde biryńǵaı operatormen kepildik shartyn jasaýǵa tıis. Turǵyn úı qurylysyn júrgizetin kompanııada osyndaı qujattar bolǵanda ǵana azamattar men zańdy tulǵalar salǵan qarajattyń saqtalýyna kepildik bolady. Sol sebepten turǵyn úıge senimdi túrde qol jetkizý úshin ákimdiktiń ruqsaty nemese biryńǵaı operatordyń kepildigi bar nysandarǵa ǵana qarajat salýǵa shaqyramyz, – dep túsindirdi E. Qabdınov.
Basqarma basshysynyń aıtýyna qaraǵanda, úleskerlerdiń aqshasyn tartýǵa ruqsaty joq qurylys kompanııalarynan páter satyp alatyn turǵyndar úlesker qataryna jatpaıdy. О́ıtkeni qurylys kompanııasynda aldymen úleskerlerdiń aqshasyn tartýǵa ruqsaty bolýy kerek. Barlyq ruqsat qujaty bar qurylys salýshylardyń turǵyn úı keshenderine qarajat quıatyn azamattar ǵana úleskerler bolyp sanalady. Tek osy jaǵdaıda ǵana úleskerlerdiń turǵyn úı keshenderiniń qurylysyna qosqan barlyq salymy saqtandyrylady. Tipti qurylys salýshy bankrotqa ushyrasa da, saqtandyrylǵan qarjy turǵyn úı kesheniniń qurylysyn aıaqtaýǵa jumsalady.
– Salynyp jatqan turǵyn úı kesheninen páter satyp almas buryn, qurylys salýshydan qujattardyń tolyq jıyntyǵyn suraýǵa keńes beremiz. Tipti úleskerlerdiń aqshasyn tartýǵa berilgen ruqsat qujatyna deıin suraý qajet. О́ıtkeni úleskerlerdiń turǵyn úı satyp alý kezinde ruqsat berý qujattamasymen tanysýdy talap etýge quqy bar. Al taraptardyń quqyqtyq qatynastary qalalyq ákimdikte tirkeletin úlestik qatysý týraly shartpen ǵana bekitiledi. Qoldanystaǵy zańnamadan tys jasalǵan aldyn ala brondaý, rezervteý, ınvestısııalaý, talap etý quqyǵyn berý sharty sekildi barlyq mámile kóppáterli turǵyn úı keshenderiniń satyp alýshylaryn tıisti dárejede qorǵamaıdy, – dedi E.Qabdınov.
Onyń túsindirýinshe, Turǵyn úı qurylysyna úlestik qatysý týraly zańy kooperatıv ıelerin qorǵamaıdy. Sol sebepten qurylys kompanııalary turǵyn úı-qurylys kooperatıvterin qurýdy jón kóredi. Mundaı kooperatıvter kóbinese turǵyn úıdiń ár sharshy metri úshin naryqtaǵydan arzan baǵany usynady. Árıne, bul ádis satyp alýshylardyń qyzyǵýshylyǵyn týdyratyny daýsyz. Alaıda qazir turǵyn úı kesheni qurylysyn tómen baǵamen talaptarǵa sáıkes jáne belgilengen merzimde salý qıyndyq týdyryp otyr. Demek, arzan baǵamen baspana satyp alýdyń árdaıym utymdy bolmaıtynyn eskergen jón.
– Turǵyn úı qurylys kooperatıvindegi paı ıesiniń quqyqtary kooperatıvtiń jarǵysymen anyqtalady. Al ony qurylys kompanııasy naqty músheler kirgenge deıin daıyndaıdy. Demek, bul qujat qurylys kompanııasynyń múddesin kóbirek kózdeıdi. Turǵyn úı-qurylys kooperatıvi arqyly qurylys salýshylar úshin quqyqtyq pozısııalardyń ıkemdiligi de mańyzdy bolyp otyr. О́ıtkeni Turǵyn úı qurylysyna úlestik qatysý týraly zańmen salystyrǵanda, munda satyp alýshynyń múddesi az qorǵalǵan. Al Turǵyn úı qatynastary týraly zańǵa sáıkes turǵyn úı-qurylys kooperatıvteriniń salymshylary úleskerler bolyp eseptelmeıdi. Eger qurylys kompanııasy salymshylarǵa salynyp bitpegen turǵyn úıdi turǵyn úı-qurylys kooperatıvin qurý arqyly satsa, olar paıshylar bolyp sanalady. Bul jaǵdaıda bolashaq turǵyndar sharshy metrdi emes, paı satyp alady, – deıdi E.Qabdınov.
Qazir Atyraýda eki turǵyn úı qurylys kooperatıviniń paıshylary baspanasyna qol jetkize almaı otyr. О́ıtkeni turǵyn úı qurylysy bitpegen. Kooperatıvtiń quryltaıshysy men dırektoryna qatysty qylmystyq is qozǵalǵan.
Atyraý oblysy
