Kollajdy jasaǵan Záýresh Smaǵul, «EQ»
Sertıfıkattaý qaýipsizdik talaptaryna sáıkes kelmeıtin ónimdi naryqqa jolatpaý úshin júrgiziletini málim. Sol sebepti qaýipsiz ekendigin rastaǵan ónimderge ǵana sáıkestik sertıfıkaty beriledi. Árbir tutynýshy satyp alatyn ónimniń qaýipsiz ekendigine kóz jetkizýi kerek. Ol úshin dúkendegi satýshylardan ónimniń sertıfıkatyn suraýǵa quqyly.
Kúndelikti turmysta shetelden ımporttalatyn ónimderdi de tutynamyz. El aýmaǵyna jetkizilgen ónim mindetti túrde kedendik rásimnen ótedi. Kedendik rásimdeý barysynda talap etiletin birneshe qujat bar. Sonyń biri – ónimniń sáıkestigin rastaý qujaty, ıaǵnı ónim sertıfıkaty jáne ónim deklarasııasy. Bul qujat ónimniń sapasy men qaýipsizdigin rastaıdy. Atalǵan rásimdi óndirýshi men tutynýshyǵa táýelsiz arnaıy uıym júzege asyrady. Ony kópshilik arnaıy akkredıtasııasy bar sertıfıkattaý jónindegi organ dep júr.
Ulttyq akkredıtteý ortalyǵy bas dırektorynyń mindetin atqarýshy Maqsat Aıtyshevtyń aıtýynsha, sertıfıkattaý barysynda akkredıtasııasy bar synaq zerthanalarynyń nátıjeleri negizinde ónimge sertıfıkat beriledi. Synaqtan ótpegeni sertıfıkat ala almaıdy.
– Qazirgi tańda keıbir kásipkerlerimiz ónimdi synaqtan ótkizbeı-aq sáıkestikti baǵalaý týraly qujattardy satyp alyp júr. Muny «sur sertıfıkat» dep ataıdy. «Sur sertıfıkat» – zańsyz árekettiń belgisi. О́kinishke qaraı, zańǵa qaıshy keletin mundaı qadamdar únemi qaýip-qaterge dýshar etedi. О́ıtkeni satyp alatyn ónimderdiń qaýipsiz nemese qaýipti ekendigi týraly naqty aqparat joq. Sondyqtan mundaı jalǵan qujattar ónimniń adam ómiri men densaýlyǵyna zııan emestigine kepildik bola almaıdy, – deıdi M.Aıtyshev.
Onyń aıtýynsha, qazirgi tańda Qazaqstanda 1 630 akkredıtteý sýbektisi tirkelgen. Onyń ishinde 961 synaq zerthanasy jáne ónimder men qyzmetterdiń sáıkestigin rastaý jónindegi 75 organ bar. «Sáıkestikti baǵalaý salasyndaǵy akkredıtteý týraly» zańǵa sáıkes Ulttyq akkredıtteý ortalyǵy álgi sýbektilerdiń qyzmetine monıtorıng júrgizýge quqyly. Osy jyldyń qyrkúıek aıyndaǵy jaǵdaı boıynsha berilgen sáıkestikti rastaý qujattaryna qatysty 137 buzýshylyq anyqtalǵan. Onyń qorytyndysy boıynsha 1 181 sáıkestikti rastaý qujaty keri qaıtarylǵan nemese qaıta resimdelgen. Sondaı-aq búginde Ulttyq akkredıtteý ortalyǵy 26 akkredıtteý sýbektisiniń, onyń ishinde 12 synaq zerthanasy jáne ónimder men qyzmetterdiń sáıkestigin rastaý jónindegi 3 organnyń jumysyn shektegen.
– Ortalyq tehnıkalyq retteý salasyndaǵy, onyń ishinde «sur sertıfıkat» máselesin túsindirý boıynsha turaqty negizde jumys júrgizip keledi. О́nimniń qaýipsizdigin tereń túsiný úshin qoǵamdyq sanany jańǵyrtý qajet. О́ıtkeni ónimniń sáıkestigin baǵalaý rásimi el turǵyndarynyń qaýipsizdigin qorǵap qana qoımaı, otandyq ónimniń básekege qabilettiligin de arttyrady. Kóptegen kompanııalar, jeke kásipkerler men mamandar óz qyzmetin qaýipsizdik qaǵıdattaryn, standarttaý jónindegi tehnıkalyq reglamentter men normatıvtik qujattardyń talaptaryn saqtamaı júzege asyryp keledi. Sondyqtan Qazaqstannyń bastamasy boıynsha Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa shartynyń negizinde «Sur sertıfıkattarmen» kúresý sharalary qabyldandy. Bul qadam ónimge qoıylatyn mindetti talaptardy ońtaılandyrýdy kózdeıdi, – deıdi M.Aıtyshev.
Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe elder zańdy belden basyp berilgen «sur sertıfıkattarmen» kúresý jónindegi is-sharalar josparyn qabyldaǵan. Mundaı tásilder odaqqa múshe elderdiń sertıfıkattalatyn ónimdi synaý hattamalarymen jedel almasý úshin is-sharalar josparyn iske asyrýdy jáne ónimdi synaý hattamalarynyń biryńǵaı tizilimin qurýdy qamtıdy. Jedel aqparat alý úshin odaq múshe elderden hattamany 1 nemese 2 kún buryn rastaýǵa múmkindik beredi. Bul «sur sertıfıkattardy» tez anyqtaýǵa jáne el naryǵyna yqtımal qaýipti taýarlardy jibermeýge jol ashady.
Osy oraıda Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrliginiń Tehnıkalyq retteý jáne metrologııa komıteti birneshe baǵytta memlekettik baqylaý júrgizýge ýákiletti ekenin atap ótken jón. Sonyń ishinde biz tilge tıek etip otyrǵan akkredıttelgen sertıfıkattaý organdary men zerthanalarǵa baqylaý júrgize alady. Budan bólek, satý satysynda taýarlardyń qaýipsizdigine mindetti talaptardy belgileıtin Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń 34 tehnıkalyq reglamentin saqtaý arqyly júzege asyrylady. Sondaı-aq zergerlik buıymdardy ótkizý satysynda baqylaıdy. Buǵan qosa ólsheý quraldaryn memlekettik metrologııalyq baqylaý qarastyrylǵan.
Tehnıkalyq retteý jáne metrologııa komıtetiniń tóraǵasy Qýanysh Elikbaevtyń aıtýynsha, vedomstvonyń aýmaqtyq departamentteri osy jyldyń 10 aıynda memlekettik baqylaý aıasynda barlyǵy 1 326 tekserý júrgizgen. Onyń 104-i – jospardan tys tekserý, 134-i – profılaktıkalyq baqylaý, 877-si – barmaı-aq júrgiziletin profılaktıkalyq baqylaý, 227-si – basqa memlekettik organdarmen birlese júrgizilgen tekserýler. О́kinishke qaraı, barlyq tekserýdiń 65 paıyzynan, ıaǵnı 865 jaǵdaıda buzýshylyqtar anyqtalǵan. Tıisinshe, 122 uıǵarym berilip, ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is boıynsha 155 qaýly shyǵarylǵan. Ákimshilik aıyppuldar somasy 140,6 mln teńgeni quraǵan. Bul 2021 jylmen salystyrǵanda 77 paıyzǵa nemese 79,5 mln teńgege artyq.
– 70 akkredıtteý sýbektisi tekserildi. Onyń 34-i – sertıfıkattaý jónindegi organ, 22-si – synaq zerthanasy, 15-i – tekserý zerthanasy. 39 akkredıtteý sýbektisinde buzýshylyqtar anyqtaldy. Jol berilgen buzýshylyqtar úshin birqatar zerthana men sertıfıkattaý organdarynda 4 akkredıtteý attestatynyń qoldanylýy 6 aıǵa toqtatyldy. Alaıda olardyń bir bóligi zańdy quqyǵyn paıdalanyp, atalǵan sheshimge sot arqyly narazylyqtaryn bildirip jatyr. Sondaı-aq olarǵa 2,4 mln teńge kóleminde aıyppul salyndy. Budan basqa buzýshylyqtar úshin sarapshy-aýdıtorlardyń 4 attestaty toqtatylyp, 1,1 mln teńgege ákimshilik aıyppul salyndy, – deıdi Q.Elikbaev.
Bul rette Komıtettiń aýmaqtyq departamentteri «sur sertıfıkattar» berilgen faktilerdi anyqtap, zańsyz áreketterdiń kúshin joıǵan. Atap aıtqanda, 57 sáıkestik sertıfıkaty, 35 sáıkestik týraly deklarasııa jáne 13 983 ólsheý quraldaryn tekserý týraly sertıfıkat zańsyz berilgen.
