2010 jyly iske qosylǵan zaýyt búginge deıin iri torapty qurastyrýdan usaq torapty mashına jasaýǵa deıingi birtalaı belesti baǵyndyrdy. Qazirgi «Allur» – usaq torapty CKD ádisi boıynsha mashına qurastyrýdy meńgergen elimizdegi birden-bir avtomobıl zaýyty. Búginde munda dánekerleý, boıaý sehtary, usaq jáne iri torapty qurastyrý sehtary sııaqty jeti birdeı óndiris alańy toqtaýsyz jumys istep tur. Dánekerleý, boıaý, qurastyrý jumystarynyń jıyntyǵy kásibı tilde CKD, ıaǵnı usaq torapty óndiris dep atalady.
Zaýyttan shyǵatyn avtokóliktiń «ómirge kelý» sıkli eń áýeli dánekerleý sehynan bastalady. Bul sehta 1 500 jerden dánekerlenip, kóliktiń negizgi qańqasy jasalady. Odan keıin temir qańqa lazerlik geometrııalyq tekserýden ótedi. Odan ári shanaq 13 túrli katofrezdi vannanyń túbine súńgitiledi. Metall buıymdardy boıaýdyń aldynda jasalatyn eń sapaly antıkorrozııalyq óńdeý ádisi osylaı júzege asyrylady.
Boıaý sehynan shyqqan shanaq avtomattandyrylǵan qurastyrý jelisine jóneltiledi. Munda kelgen qańqa qozǵalmaly platformanyń boıymen jyljı otyryp, shanaqqa qajet qondyrǵy-bólshekterdi ornatatyn 36 beketten ótken soń, tolyq avtokólik bolyp shyǵa keledi. Odan keıin daıyn mashına synaqtan jáne mindetti fınaldyq baqylaýdan ótedi.
Búginde 2 myńnan astam adam eńbek etetin alpaýyt kásiporynda jumysshylardyń eńbek etýine qajet qolaıly jaǵdaıdyń bári bar: jumysshylar zaýyttyń ashanasynan tegin tamaqtanady, ár adam óz úıi men jumys ornyna kásiporynnyń jeke kóligimen tegin qatynaıdy, jumysshylardyń bári tolyq áleýmettik paketpen qamtamasyz etilgen.
Munyń syrtynda zaýyt jumysshylaryna materıaldyq qoldaý kórsetý, eńbek ótiline qaraı qosymsha ótemaqy tóleý jaǵy da qarastyrylǵan. Mysaly, munda 3 jyl men 7 jyldyń aralyǵynda jumys istep jatqan adam aılyǵyna qosymsha 5 paıyzdyq ústemaqy alady. Al 8 jyldan artyq jumys istep jatqandarǵa 10 paıyzdyq ústemaqy tólenedi.
– Zaýyt jumysshylarynyń kóbi osynda oqyp, jańa mamandyqtardy ıgerdi. Bizdiń kásiporyn arnaıy bilimi, biliktiligi joqtarǵa zaýyt janynan ashylǵan korporatıvtik ýnıversıtette tegin oqyp, biliktiligin arttyrýǵa nemese jańa mamandyq alyp shyǵýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar zaýytta múmkindigi shekteýli jandarǵa da jumys oryndaryn quryp jatyrmyz, – deıdi «Allur» zaýyty eńbekkerlerimen jumys júrgizý jónindegi basqarma basshysy Álibek Qusaıynov.
Kásiporyn jyl sońyna qaraı «Kia Sportage» jáne «Lada Granta» avtomobılderiniń CKD-óndirisin iske qosýdy josparlap otyr. Zaýyt basshylarynyń aıtýynsha, bul – túbegeıli jańa jáne joǵary tehnologııanyń eń sońǵy múmkindikterine negizdelgen asa qýatty óndiristik jeliler bolmaq.
24 óndiris beketinen turatyn «Lada Granta» shyǵarýǵa arnalǵan jańa jelide bir aýysymda – 20, al jylyna 10 myń shanaq dánekerlenetin bolady. Al «Kia Sportage» jelisine avtomattandyrylǵan 36 beket qoıylǵan. Munda jyl on eki aı ishinde 25 myń shanaq shyǵarylmaq. Jańa jelilerdi jabdyqtaý jumystaryna sheteldik mamandar da tartylǵan. Zaýyt qabyrǵasynda qazirdiń ózinde atalǵan úlgidegi avtomobılderdi CKD ádisimen qurastyrý boıynsha qanatqaqty óndiris qolǵa alynyp, alǵashqy mashınalar shyǵa bastady.
Qazir kásiporynnyń shanaqtardy boıaý sehynda jańasha boıaý tehnologııalaryn ıgerý jumystary júrgiziledi. Sonymen qatar sehtyń óndiristik qýatyn arttyrý maqsatynda robottandyrylǵan boıaý qurylǵysy men kataforezdi qorǵanys jelisi jańartylyp jatyr. Bul joba iske qosylsa, shanaq dánekerleý sehynyń ózinde ǵana 120 jańa jumys orny paıda bolmaq.
– Jańa jobalardy iske qosý úshin bilikti kadrlar qajet. Bul máseleni elimizdegi kolledjdermen jáne joǵary oqý oryndarymen yntymaqtastyq ornatý arqyly retteımiz. Mysaly, oblys aýmaǵyndaǵy stýdentterdiń naqty óndiris jaǵdaıynda tájirıbeden ótý múmkindigi bar. Zaýyt bastamasymen oqý baǵdarlamalaryna mashına jasaý kásiporyndaryna kerekti quzyretter engiziledi, – deıdi «Allıýr» janynan jumys istep jatqan Korporatıvtik ýnıversıtettiń basshysy Lıýdmıla Olkınıan.
Máselen, «Allıýr» zaýyty biraz jyldan beri Qostanaı avtojol kolledjimen tyǵyz qarym-qatynasta jumys istep keledi. Kolledj stýdentteri oqıtyn bilim oshaǵynda teorııalyq bilim alýmen qatar, dýaldy oqytý júıesi boıynsha zaýytqa kelip, naqty óndiris ornynda tájirıbe ushtap, kásibı daǵdy qalyptastyrady. Munyń syrtynda, kolledjdiń oqý ǵımaratynda mashına jasaý salasyndaǵy zamanaýı qurylǵylarmen jabdyqtalǵan oqý zerthanalary bar. Bul zerthanalarda zaýyt mamandary da dáris ótkizip turady. Kolledj basshylary aldaǵy ýaqytta tyńnan túren tartyp, stýdentterdi «Avtomobıl jasaý» mamandyǵy boıynsha oqytýdy josparlap otyr. «Allur» zaýytynyń yqpalymen oqý ornynda memlekettik tilde bilim alatyn oqý toptarynyń da ashyla bastaǵanyn aıta ketý kerek. Bıyl zaýyttyń kómegimen qazaq tilinde kómekshi oqý quraldary ázirlenip, qazaq toptarynda bilim alyp jatqan stýdentterge tegin taratyldy. Aldaǵy ýaqytta Qostanaı avtokólik zaýyty Avtojol kolledjiniń aýmaǵynan Biliktilik ortalyǵyn ashýdy kózdep otyr. Stýdentterdiń mashına jasaý salasyndaǵy CKD-óndirisi tehnologııalaryn meńgerýine jol ashatyn shanaq dánekerlep, mashına boıaıtyn zamanaýı qurylǵylar qoıylady.
Qostanaı oblysy
