ÚKIMET

(jalǵasy) óńirler SANNAN SAPAǴA KО́ShETIN KEZ Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Aqylbek Kúrishbaevtyń Sol­tústik Qazaqstan oblysyna ju­mys sapary  kóktemgi egis na­ýqany­nyń naǵyz dúbirli shaǵymen tuspa-tus keldi. Bul kezde Qyzyljar óńiriniń dıqandary belgilengen 300 myń gektar al­qapqa maıly daqyl­dardy orna­las­tyryp,  dándi daqyldardyń 50 paıyzyn seýip úlgirgen bolatyn.  Mınıstr men oblys ákimi Serik Bilálov Qy­zyljar, Aqqaıyń jáne Taıynsha aýdandarynyń egis tanaptaryn aralap, dala ju­mystarynyń atqarylý bary­symen jan-jaqty tanysty. Qy­zyljar aýdanyndaǵy “Servıs-Jars” JShS-niń dı­rektory Sergeı Klımenko tuqym sebý ba­rysynyń tyńǵylyqty atqary­lyp jatqanyn baıandap berdi. Sharýashylyq jetekshisi búginge deıin 5 myń gektar alqap­qa bıdaı ósirip kelse, endi bir myń gektaryna maıly daqyldar egýdi uıǵarypty. Byltyr bıdaı satýda birtalaı qıyndyqtar kezikti. Bir ǵana daqyl ósirýmen tabysqa jetpeıtinimizge kózimiz jetken­nen keıin osyndaı sheshim­ge keldik. Odan utpasaq, utylmaı­myz, dedi ol. Aqylbek Qajyǵul­uly  onyń eginshilikti ártarap­tandyrý basta­masyn qoldaı kelip, bıyl elimizde 1,4 mıllıon gektar jerge maıly daqyldar egi­letinin munyń ózi keńestik kezeń­de bolyp kórmegen kórsetkish eke­nine ekpin túsire aıtty. Álem­dik rynokta maıly daqyldarǵa degen suranys artyp otyr. Jáne de bıdaıǵa qaraǵanda bes ese qymbatqa  satý­ǵa bolady, dedi mı­nıstr. “Ábı-Jer” serik­testiginiń eginshileri de   zyǵyr, kúnbaǵys, raps sekildi daqyldar­dyń úlesin kóterýge yn­talanyp  otyr­ǵandaryn jasyrmady. Soltústik Qazaqstan oblystyq tájirıbe sharýashylyǵynda ǵalym­darmen, iri agroqurylym basshyla­rymen ótken keńeste mınıstr kók­temgi egis naýqanyn uıymshyl­dyq­pen ótkizý kezek kúttirmes  keleli másele ekenine nazar aýdardy. Eginshilikti ártaraptandyrýdy birinshi kezektegi mindet etip qoıdy. Sizderdiń  bul jónindegi usynys­taryńyzdy qoldaımyn. Endi san­nan sapaǵa kóshetin mezgil jetti. Bul – álemdik rynok talaby. Sonda ǵana básekege tótep beremiz. О́kinishtisi sol, astyq sapasy bizdi tolyq qa­naǵat­tandyryp otyrǵan joq. Máselen, Qytaı balýyzy 28 paıyzdan kem emes astyqty ǵana  satyp alamyz degen talap qoıyp otyr. Mundaı astyq  kólemi Soltústik Qazaqstan oblysynda 15 paıyzdy ǵana quraıdy. Sondyqtan,  topyraq qunaryn saqtaý, tuqymdy talapqa saı sińirý, mıneraldy tyńaıt­qyshtarmen, gerbısıdpen qorek­tendirý, aram shóptermen, egistik zııankesterimen kúres ju­mystary  joǵary tehnologııalarǵa saı bolǵany jón. Sonda ǵana  sapa­ly astyq ósirip, eksporttyq úlesti ulǵaıta alamyz.  Bıyl alys-jaqyn shetelderge 6 mıllıon tonnadaı  Qazaqstan astyǵy satyldy. Kúzge deıin taǵy 3 mıllıon tonna jóneltetin bolamyz. Budan keıin mınıstrdiń joly dańǵaıyr dıqan, Qazaqstannyń Eńbek Eri Gennadıı Zenchenkonyń sharýashylyǵyna tústi. Munda eginshilik mádenıetin jetildirýdiń, óndiriske ǵylym jańalyqtaryn engizýdiń arqasynda jylda bitik egin  ósiriledi. Bıyl  gektar bereke­liligin 20-25 sentnerden kemitpeý mindeti tur. Gennadıı Ivanovıch istiń durys jolǵa qoıylǵanyn aıta kelip, 10 myń tonna astyqtyń áli qoımada jatqanyn qynjyla aıtty. Sapasyna  esh kinárát qoıa almaı­myz. Tipti baǵanyń kóterilýin kútip te otyrǵan joqpyz. Qabyrǵamyzǵa qatty batatyny, astyqty satyp alý baǵasy ala jaz boıǵy esil eńbek óz shyǵynan aqta­maıdy, dedi ol dıqan qaýymynyń kókeıindegi problema­ny qozǵap. Bıdaıdyń ózindik qunyn 80-90 dollar dep eseptegen-niń ózinde eki aradaǵy deldaldar baǵany tipti quldyratyp jiberedi. Osyǵan Úkimet tarapynan bir tosqaýyl qajet. Mınıstr as­tyqty  satyp alý, sapasyn arttyrý, taǵy basqa  má­selelerdiń jan-jaqty oılastyry­lyp jatqanyn, sonyń bir mysaly retinde  eleva­tor­lardy kóbeıtýdiń qolǵa alynǵanyn atady. Bıyl  ja­lpy syıym­dy­lyǵy 700  myń tonnalyq  birneshe elevator  salý uıǵarylsa, solardyń 4-ýi Sol­tústik Qazaqstan oblysyna tıesili kórinedi. Mundaı bastamany jıynǵa qatysqandar quptaı qarsy aldy. О́ıtkeni, byltyrǵy tájirıbe  astyq saqtaý salasyndaǵy kem-ketikti anyq baıqatty. О́ndirilgen astyqty qaıda sıǵyzaryn bilmeı talaılar dal boldy.  Onyń ústine astyqtyń tym ylǵaldylyǵy sal-darynan keptirý baǵasy da sha­ryqtap ketti. Oblystaǵy 47 elevator 3 mıllıon tonnadaı as­tyqty ǵana qabyldaı alady. BAQ ókilderimen ótken brı-fıngte A.Kúrishbaev  2 mıllıon tonna astyq  jaramsyz bolyp, esh qajetke jaramaı qaldy degen qaýesetti joqqa shyǵardy. Mundaı alypqashpa sózderdiń esh shyn-dyqqa janaspaıtynyn ashyq málimdeımin.  60-70 myń tonnadaı astyqtyń esepten shyǵarylǵany ras. Astyq óndirisinde tehnıkalyq shyǵyn bolmaı turmaıdy. Alda  astyq óndirisi sapasyn arttyrý jóninde naqty sharalar tur deı kelip, tutastaı alǵanda, soltústik aımaqtarda kóktemgi dala jumystarynyń uıym­shyldyqpen atqarylyp jatqanyna rıza­shy­ly­ǵyn bildirdi. О́mir ESQALI, Soltústik Qazaqstan oblysy. ENERGETIKALYQ TÁÝELSIZDIKTEN AZYQ-TÚLIK QAÝIPSIZDIGINE DEIIN Sońǵy jyldary Batys Qa­zaqstan oblysynda energetıkalyq táýelsizdikke tolyq qol jetkizý maqsatynda naqty jumystar atqarylyp keledi. Oral qalasy tóńireginde Zelenov aýdany Novenkıı aýylynda salynyp jatqan gaz-týrbınaly elektr stansasy soǵan dálel. Jaqynda oblys ákimi Baqtyqoja Izmuham­betov stansa qurylysymen taǵy bir tanysýdy jón kórdi. Bul jobanyń óńir úshin mańyz­dy ekendigine shúbá joq. Onyń respýblıkalyq ındýstııa­landyrý kartasyna engizilýi de sondyqtan. Qurylysy ótken jyl­dyń qyr­kúıek aıynda bastalǵan stansa saǵatyna 54 MVt. elektr qýatyn óndirýmen qatar, ozyq tehnologııanyń arqasynda jy­lýdy bosqa ysyrap qylmaı, qaldyqsyz óndiristi de jolǵa qoımaq. 75 Gkal. mólsherindegi qýat Oral qalasynda jańadan salynyp jatqan 8, 9-shaǵyn aýdandardy jylýmen qamtamasyz etýge jumsalmaq. Jobanyń jalpy quny – 6,4 mlrd. teńge. Merdiger “Orıon stroı­servıs” kompanııasy dırek-torynyń orynbasary Sálimjan Qubaevtyń sózine qaraǵanda, qa­jetti qural-jabdyqtar tolyǵymen satyp alynǵan. Búgingi tańda za­lalsyzdandyrý qazandyǵy orna-tylyp, generator, elektrqoz-ǵaltqysh, redýktor qondyrǵy­laryn qurastyrý jumystary júrgizilýde. Gaz-týrbınaly stan­sanyń alǵashqy agregaty shilde aıynda iske qosy­lyp, saǵatyna 18 MVt. ónim óndire bastaıdy. Stansanyń úsh birdeı agregaty jeltoqsan aıynda tolyq qýatta paıdalanýǵa berilmekshi. Qazir qurylysqa 120 adam  tartyl­sa, keıin óndiris ornyna 48 adam turaqty jumysqa qabyldanbaq. Búginde oblys elektr qýaty­nyń úshten birin kórshiles Reseı­den alady. Shyny kerek, óńirdegi elektr qýatynyń baǵasy respýb-lıkanyń ózge aımaqtarymen sa­lystyrǵanda edáýir arzan. Alaıda reseılik qýat berýshilerdiń sońǵy jyldary baǵany birneshe esege kóterýi ońaı tıgen joq. Sondyqtan atalmysh jobany iske qosýdaǵy basty maqsat –  oblysty barynsha arzan elektr qýatymen qamtý. Oblys basshysy qurylys ba­synda bolǵan kezinde elektr qýa­tynyń belgili bir bóligi Reseıden áli de satyp alynatynyn jasyrǵan joq. Bul ońtústik aýdandarǵa qatysty jáıt. Sebebi, sol aýdan­darǵa elektr jelisi Reseı aýmaǵy­nan tartylǵandyqtan, qajetti 10 MVt. elektr qýaty satyp alynady. Basqalaı sharalardyń bári keze-gimen atqarylyp jatyr. Sonyń ishinde atalmysh stansaǵa qajetti gazdy arzan baǵaǵa alý jóninde kezinde “Jaıyqmunaı” kompanııa­symen kelisimge qol qoıylǵan bola­tyn. Bul elektr qýatynyń baǵasyn qymbattatpaýǵa múmkindik beredi. О́ńirde Elbasy tapsyrmasyna sáıkes basqa da óndiristik jobalar únemi nazarda. Sonyń birqatary osy Zelenov aýdanynda júzege asyrylýda. Oblys basshysy bul qurylystardyń da barysymen tanysyp, jobalardy merziminde iske qosý kerektigine basa mán berdi. Máselen, Iаnaıkın aýylynda “Kroýn Batys” JShS salyp jatqan 8640 basqa arnalǵan mal bordaqylaý kesheni – respýblıkadaǵy osyndaı eki orynnyń biri. Onyń joba­lyq quny 3 mıl­lıardtaı teńgeni quraıdy. Et ónim­derimen oblys halqyn qamtyp qana qoımaı, ony shetke shyǵarýdy kózdep otyrǵan keshen kóp uzamaı paıdalanýǵa berilmek. Nemis tehnologııasyna negizdelgen keshen tolyq qýatymen jumys istegende, jylyna 3454 tonnadaı sapaly et óndirmek. Sonymen qatar 120-daı jergilikti turǵyn jumysqa tarty-lady. Sol sekildi Kóshim aýylynda boı kóterip jatqan mııa tamyryn óńdeıtin zaýyt ta iske qosylatyn bolady. Shapov aýylynda eshki sútin óńdeıtin ferma da  mańyz­dy nysandardyń biri. Ony “QazAgro” AQ arqyly qarjylan-dyrý qarastyrylýda. Sondaı-aq, 12 myń basqa arnalǵan shoshqa kesheni bıylǵy jyl aıaǵyna deıin salynyp bitpek. Polsha tehnologııasyna negizdelgen, quny 350 mln. teńge turatyn bul nysandy qarjylan­dyrý máselesi  sheshilgen. Osynyń bári  óńirdiń azyq-túlik qaýipsiz­digin qamtamasyz etý baǵytynda qolǵa alynyp jatqan jobalar. Sondyqtan oblys basshysy bul mańyzdy máselelerdiń únemi nazarda bolatynyn jetkizdi. Temir QUSAIYN. ARZAN GAZ AÝYLǴA DA BARADY Taıaýda oblys ákimdiginde oblys ákimi Bolatbek Qýandyqov, “QazGerMunaı” BK JShS bas dırektory Lıý Chjı, osy seriktestik bas dırektorynyń birinshi orynbasary Birjan Dúısembekov, oblys ákiminiń orynbasary Marhabat Jaıymbetov, “Aral Gaz” JShS dırektory Ǵalym Jasymbekov, “LPG – Ońtústik” JShS dırektory Janat Dosanova jáne “Baıqońyrgaz” JShS dırektory Jolmyrza Raısov arasynda oblys tutynýshylaryna arzan suıytylǵan gaz jetkizip berý týraly memorandýmǵa qol qoıyldy. Qol qoıý rásimin ashqan oblys basshysy jaqynda ǵana “Torǵaı-Petroleým” jáne  “QazGerMunaı” munaı kompanııalarymen osyndaı memorandým jasalǵanyn atap ótti. Sonyń ishinde “QazGerMunaı” kompanııasynyń alar orny bólek. О́ıtkeni, bul kompanııa Qyzylorda qalasyn gazdandyrý jumysy bastalǵaly beri oǵan tikeleı atsalysyp keledi. Búginde ol gazdy óndirý men ony suıyltýdy júzege asyrýda. Jalpy, munaı óndirýmen aınalysatyn tórt kompanııa bılik bastamasyna udaıy qoldaý kórsetip keledi. Mine, taǵy da osy gazdy óndirip, óńdeýshi jáne ony tasymaldaýshy kásiporyndarmen “kógildir otyndy” arzan baǵaǵa jetkizip berýge kelisim jasalyp otyr. Bul oblys halqynyń áleýmettik ahýalyn jaqsartýǵa aıtarlyqtaı septigin tıgizdi. Rasynda, Jańaqorǵan aýdanynda búgingi kúnge deıin kishi gaz ballony 1 myń, al úlken ballon 2 myń teńgeden satylǵan. Shıeli, Qazaly, Aral jáne Qarmaqshy aýdandarynda da gaz baǵasy osy shamalas. Al, Tóretam jáne Aqaı kentterindegi gaz baǵasynyń bir kılosy 95 teńgeden satyldy. Osy kelisimge sáıkes bul jerlerdegi kishi ballondy – 620, úlkenin 1240 teńgege deıin arzandatýǵa qol jetkizildi. Sonymen qatar ótkende Baıqońyr qalasyna barǵanda onda da gaz baǵasynyń qymbattyǵyna kóz jetkizgenbiz. Al ol jerdegi halyqtyń basym bóligi – jergilikti turǵyndar. Sondyqtan da olardy arzan gazben qamtamasyz etý jaıy da basty máseleniń biri bolyp otyr. Jalpy, qol qoıylǵan memorandýmǵa baılanysty gaz baǵasynyń kılosyn 62 teńgeden asyrmaýǵa kelisildi. Qyzylorda qalasynda onyń baǵasy 40 teńge. Iаǵnı, elimiz boıynsha alǵanda eń arzan gaz Syr elinde. Bul Elbasynyń tapsyrǵan mindettemesiniń naqty júzege asyp otyrǵanyn kórsetedi. Sonymen qatar oraıy kelgende bir nárseni aıta ketken de durys sekildi. Ol “Aral Gaz” JShS tutynýshylarǵa jeńildik jasaý maqsatynda úlken is atqaryp otyr. Atap aıtqanda, gazdyń ózindik quny joǵary. Onyń tasymaldaý, tıep-túsirý, jumys­shylardyń eńbekaqysy sekildi shyǵyndary kóp. Soǵan qaramastan seriktestik gazdyń baǵasyn kótermeýdi moınyna alǵan. Sóz retinde oblys basshysy munaı kompa­nııalarynyń barlyq bastamalarǵa yqpal etip, kómek kórsetip kele jatqanyn jetkizdi. Naqtyraq aıtqanda, oblys basshylyǵymen memorandýmǵa otyrǵan “Saýts Oıl” kompanııasy qazirgi zaman talabyna saı tennıs ortalyǵyn salýǵa kiristi. Ol bıylǵy jeltoqsan aıynda paıdalanýǵa beriledi. Kelesi jyly taǵy da tórt keshen salý josparda bar. Osyndaı jaqsy bir isti gaz tasymaldaýshy úsh kásiporyn da qolǵa alyp otyr. Ol oblystyń barlyq aýdandary men aýyldarynda turatyn halyqtyń ál-aýqatyn arttyrýǵa septigin tıgizbek. Osy oraıda oblys basshysy “QazGerMunaı” kompanııasynyń ıgilikti isteri týraly taǵy da bir aıtyp ótti. Sonyń ishinde bul kompanııa qaladaǵy ortalyq alańdy qaıta jańǵyrtty. Memlekettik rámizderdi alýǵa kómek kórsetti. N.Bekejanov atyndaǵy teatrdy kúrdeli jóndeýden ótkizýge atsalysty. Aıta berse, kompanııanyń mundaı isteri kóp-aq. Al eń bastysy, ol qalaǵa gaz qubyry men 420 mln. tekshe metr “kógildir otyndy” jiberýdi júzege asyrýda. Qazir onyń ekinshi kezeńi júrgizilýde. Bul jumys aıaqtalǵanda halyqtyń jaǵdaıy edáýir jaqsaratyn bolady. Aldaǵy jumys josparynda oblys aýmaǵynda barlyq maı quıý beketterin gazǵa kóshirý de oıda bar. Kólikti “kógildir otynǵa” kóshirý eń aldymen ekologııalyq ahýaldy saýyqtyrsa, ekinshi jaǵynan, olardy arzan otynmen qamtamasyz etýge qol jetkiziledi. Búginde “Batys Eýropa – Batys Qytaı” halyqaralyq tranzıttik avtojoly salynyp jatqanyn eskersek, bul shara oblystyń áleýmettik-ekonomı­kalyq damýyna aıtarlyqtaı úles qosatyn bolady. О́z kezeginde memorandýmǵa qol qoıýshylar atynan sóz alǵan Lıý Chjı men Jolmyrza Raısov oblys basshylyǵyna udaıy qoldaý kórsetip kele jatqany úshin rızashylyqtaryn bildirdi. Aımaq halqynyń áleýmettik ahýalyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan mundaı bastamalarǵa munaı kompanııalary men tasymaldaýshy kásiporyndar qoldan keletin barlyq múmkindikterin jasaıtyndyqtaryn jetkizdi. Erkin ÁBIL,  QYZYLORDA. SERIKTESTIKTEGI JAŃA TEHNOLOGIIаLYQ JELI “Nıtrohım” korporasııasyna qarasty Alǵa qalasyndaǵy “Nıtrohım”  JShS jańa ón­diristi paıdalanýǵa berdi. Oblys ákiminiń  orynbasary Roza Kemalova men “Nıtrohım” korporasııasynyń prezıdenti Hakim Istamov sımvoldyq lentany kesti. Sodan keıin arnaý­ly tetikti basyp, “Ammonıt 6 JV” jarylǵysh zattaryn shyǵaratyn jańa tehnologııalyq jelini iske qosty. Bul – oblysta elimizdiń ındýstrııalyq-ınnovasııalyq baǵdarlamasy aıasynda júzege asyrylyp otyrǵan “Ramazan” qus fabrıkasynan keıingi ekinshi joba. Jalpy, “Nıtrohım” JShS elimiz boıyn­sha jarylǵysh zattar shyǵaratyn birden-bir kásiporyn. Sondyqtan da onyń ónimderine suranys joǵary. Sol sebepti de jańa óndiris Qa­zaqstannyń údemeli ındýstrııalyq-ınnova­sııalyq baǵdarlamasyna engizilgen. Ásirese, taý-ken ónerkásibi qarqyndy damyp otyrǵan bizdiń oblystyń jarylǵysh zattarǵa degen qajettiligi kún sanap artyp keledi. Munyń ózi kásiporyn­nyń  ónimderin ótkizetin rynok izdep áýre bolmaıtynyn ańǵartsa kerek. Buǵan deıin “Ammonıt  6 JV” jarylǵysh zattaryn shetten alyp kelgen oblystaǵy taý-ken ónerkásibi kásiporyndary endi at sabyltyp, artyq qarjy shyǵyndap kórshi Reseıge kóz salmaıtyn boldy. “Ammonıt  6 JV” jaryl­ǵyshyn TMD elderi arasynda tek Reseı ǵana shyǵarady eken. Alaıda, ol 32-90 sm. kóleminde qaǵaz qorapty patron túrinde óndiriledi. Al, seriktestiktiń ónimi polıetılen dorbada shyǵarylady. Bul sýly uńǵymalarda, shahtalarda paıdalanýǵa qolaıly.  Kúni keshege deıin “Nıtrohım” JShS  jaryl-ǵysh zattar­dyń nebári úsh-aq túrin shyǵaryp kelse, tusaýy kesilip otyrǵan óndiris básekeles-tikke qabyletti jarylǵysh zattardyń qyryqqa jýyq túrin óndirýge múmkindik beredi. Bul jobaǵa 75,0 mln.teńge ınvestısııa salynypty. Kásiporyn elimizdiń jylyna qajet etip otyr­ǵan 4 myń tonna ónimin artyǵymen jabady. Munyń ózi 100 paıyz ımport almastyrý jáne qazaqstandyq úlesti ulǵaıtý bolyp tabylady. Jańadan iske qosylǵan óndiristiń jyldyq qýaty ázirge 400 tonna osyndaı jarylǵash zat shyǵarýǵa jetedi. Bolashaqta qosymsha qondyrǵylar satyp alý arqyly onyń kólemin arttyrýǵa baǵyt ustalýda. Jańa óndiris patrondyq jarylǵysh zat-tardy  tapsyrysshylardyń suranysy boıyn-sha shyǵarady. О́ndiristiń  iske qosylýymen jańadan 50 jumys orny ashylǵan. Munda ónimge tapsyrys beretin áriptester arasynda iskerlik qatynastardy júıege túsirý jumys-tary da qolǵa alynǵan. Alaıda, ónim ótkizýge baılanysty jergilikti bıliktiń de kómegi qajet. Oblystyń atqarýshy bıligi bul baǵytta barlyq máseleler boıynsha qoldaý bolaty­nyna sendirip otyr. Munyń ózi kóńilge demeý, árıne. Zaýyt qutyly trotıl shyǵarýdy qolǵa almaq. Sondaı-aq, jınalyp qalǵan áskerı maqsattaǵy jarylǵysh zattardy qaıta óńdeýdi de jolǵa qoımaq. Ol úshin osy jumystarǵa jarııalanatyn tenderdi utyp alý qajet. Hakim Islamulynyń aıtýynsha, zaýyttyń biregeıligi sol – elimizdegi áskerı salada merzimi ótkendikten joıýǵa jatatyn trotıldi qaıta óńdep, jańa ónimder shyǵarýǵa múmkindigi mol. Tenderdi utqan jaǵdaıda, ózderiniń ónimderiniń ózindik qunyn arzandatýǵa alǵyshart jasalady jáne 200 jańa jumys orny ashylady dep kútilýde. Sondaı-aq, jaqyn kúnderde munda emýlsıondy jarylǵysh zattar shyǵarýǵa qol jetkizilmek. Ol úshin amerıkalyq aýyr júk máshınesine ornatylǵan jyljymaly keshen satyp alynǵan. Bul – osyndaı ónimdi shahta, karer, uńǵy sııaqty jarý jumystary júrgiziletin jerlerde tikeleı daıyndaýǵa  qolaıly. Kásiporynda óndiristi keńeıtýdyń basqa da joldary qarastyrylýda. Ondaǵy maqsat – osy óndiris alańynda Qazaqstandaǵy jarylǵysh zattardyń barlyq túrin shyǵaratyn alǵashqy kombınat qurý bolyp tabylady. Satybaldy SÁÝIRBAI, Aqtóbe oblysy. QURYLYSQA QUNTTY KО́ZQARAS Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń bıylǵy Jol­daýynda halyqty sapaly áleýmettik jáne turǵyn úı-kommýnaldyq qyzmettermen qamtamasyz etý baǵytyn­daǵy mindetter aıqyndal­ǵany belgili. Tapsyrmany júzege asyrý maqsatynda Úkimettiń bastamasymen búginde sáýlet-qurylys salasyn jandandyrý jedel qolǵa alynǵan. Bul bir jaǵynan qazaqstan­dyqtar­dyń áleýmettik jaǵdaıynyń oń sheshilýine ózindik yqpal etpek. Baǵdarlamany oryndaý­shy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrligi men Qu­ry­lys jáne turǵyn úı-kom­mý­naldyq sha­rýashylyq isteri agent­tigi taıaý jyl­­dary sa­ladaǵy naq­ty shara­lar­dy júzege asy­ratyn jumys to­byn quryp, onyń alǵash­qy keńesi Taldyqorǵan qala­synda ótti. Keńeste áńgime “Qurylys ındýs­trııa­sy men qurylys mate­rıaldary óndirisin damy­týdyń 2010-2014 jyldarǵa arnalǵan sa­lalyq baǵdar­lamasy” tóńi­reginde órbip, onyń mindetteri men mán-mańyzy ashyp kórsetildi. Indýstrııa jáne jańa teh­nologııalar mınıs­trliginiń О́nerkásip komıteti tóra­ǵasynyń orynbasary A.Ju­maǵulov, Qurylys jáne turǵyn úı-kommýnal­dyq sharýashylyq isteri agenttigi tóraǵasynyń orynbasary J.Ákimjanov bastaǵan jumys tobynyń músheleri atalǵan baǵdarla­many oryn­daýǵa baılanys­ty óńirdegi sáýlet-qurylys salasyn jandandyrýdaǵy mindetterdi saralady. Oblys ákiminiń birinshi orynbasary Amandyq Bata­lov oblysta tasqynnan zardap shekken Qyzylaǵash pen Eginsýdy, Aqtoǵan eldi mekenderin qospaǵanda bıyl 610 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa beriletinin jetkizdi. Osyǵan atalǵan úsh aýylda salyna­tyn 40 myń sharshy metr baspanany qossa, aǵymdaǵy jyly saladaǵy atqarylatyn jumystar aýqymdy bolmaq. О́ńirde “100 mektep, 100 aýrýhana” baǵdarlamasymen bilim salasyndaǵy nysandar tolyǵymen iske qosylsa, densaýlyq saqtaý salasyn­daǵy birneshe aýrýhananyń qurylysy aıaqtalýǵa jaqyn. Taldyqorǵan qalasynyń ońtústigindegi ámbebap sport saraıy men zııatkerlik mek-tep osy kúzde paıdalanýǵa beriledi dep kútilýde. So­nymen qatar “Balapan” baǵ­darlamasymen 2014 jylǵa deıin 121 balabaqsha qury­lysyn bastap, paı­dalanýǵa berý kózdelgen. Nátıjesinde 2014 jyly búldirshinderdi balabaq­shamen qamtý jaıy edáýir jaqsarmaqshy. Osy jumystardyń tııanaǵyn keltirý maqsatyndaǵy qurylys ındýstrııasy men qurylys materıaldaryn shyǵaratyn nysandardyń jumysy utymdy úılesti­rilgen. Qa­zirgi kezde óńirde iri 50 kir­pish zaýyty óz ju­mystaryn úzdiksiz jalǵas­tyrýy osyǵan dálel. Qurylys salasyn qar­qyndy júrgizýmen qatar jıynda onyń sapasyna erekshe mán berý qajettigi ortaǵa salyndy. Jalpy Memleket basshysynyń bıylǵy Joldaýyndaǵy Úkimetke tapsyrylǵan ındýstrııalyq-ınnovasııa­lyq jobalardyń júzege asyrylýyna baılanysty jumystardy júıeleý aı­qyndaldy. Baǵdarlamany tanystyrýdan keıin sáýlet-qurylys salasy jetekshileri men kásipkerler, merdiger­lerdiń suraqtaryna jaýap berilip, qurylys pen sáý-letke qoıylatyn talap, jobalaý isin retteý máse-leler de keńinen sóz boldy. Kúmisjan BAIJAN, Almaty oblysy. TIIMDI JOBAǴA QARJY TABYLADY Aýyl sharýashylyǵynyń da, aýyldyń da eńsesin ınvestı­sııalyq jobalar kóteredi. “Qa­zAgro” ulttyq basqarý holdıngi”  aksıonerlik qoǵamy basqar­masynyń tóraǵasy Asyljan Ma­mytbekov  jáne  “Kaz­agr­o­fınans”, “Mal ónimderi korpo-rasııasy”, “Agrarlyq kredıttik korporasııa” aksıonerlik qoǵam­darynyń jetekshileri, Qostanaı oblystyq ákimdigi jáne aýyl-sharýashylyǵy basqarmasynyń basshylary men mamandary  ob-lystaǵy júzege asyrylyp jatqan ınvestııalyq jobalardyń birqa­taryn aralap kórdi.  Aýylsharýashylyq ónimderin uqsatatyn kásiporyn­dardyń qýaty da, maz­muny da ártúrli.  Fedorov aýda­nyndaǵy Shańdaq aýylynda  “Turar” jaýapkershiligi shek­teýli seriktestigi  1 myń bas saýyndy sıyr ustaıtyn iri qara fer­masynyń qurylysyn júrgizýde. Bul aldymen  aýyldaǵy aǵaıynǵa 20 jumys ornyn usynatyn bo­lady, sonymen qatar  sút zaýyt­tarynyń da qýatyn arttyrýǵa múmkindik beredi. Al Qarabalyq aýdanyndaǵy  qus fabrıkasy broıler etin óndirýge baǵyttalǵan.  2 957  mıllıon teńge qar­jyǵa túsetin  kásiporyn jylyna 12 myń tonna qus etin óndirýmen qatar, 150 qosymsha jumys ornyn da qamtamasyz etedi.  Al Qostanaı aýdanyndaǵy Jdanov selosyna ornalasqan qus fabrı­kasy broıler etin óndirip qana qoımaı,  ony uqsa­tatyn bolady. Qostanaı aýdanynyń ortaly­ǵyndaǵy “Qarasý-Et” jaýap­ker­shiligi shekteýli seriktestigi salyp jatqan  mal soıý jáne et óńdeý  kesheni jylyna 5,4 myń tonna etti túrlishe uqsatatyn bolady. Al Qostanaı aýdanynyń Kras­nopartızan poselkesinde “Er­mek ı K” jaýap­kershiligi shekteýli seriktestigi jarty jyldan keıin 6 myń tonnalyq kókónis saqtaý qoımasyn iske qospaq. Mine, osynyń barlyǵy da “QazAgro” aksıonerlik qoǵamynyń qarjy-landyrylýynyń arqasynda múmkin boldy. Jalpy, Qostanaı oblysynda ótken  2009 jyly “KazAgronyń” qar­jylandyrýymen 8 ınvestı­sııalyq joba iske qosylǵan bolatyn. Mine, osy jyldyń aıaǵyna deıin 9 joba taǵy da júzege asady. Onyń bar­lyǵyna 13 mıllıard teńge jumsaldy. –Jeńildikpen beriletin “Qaz­Agro­nyń” nesıesi óte qolaı­ly. Sonyń arqasynda  kókónis saqtaıtyn qoı­manyń qurylysy jarty jylda bitip qalatyn boldy. Al óz óńirimizde ósirgen  kartop pen  kapýstany, basqa da kókónis túrin saqtap, qysta tuty-nýshylarǵa  usynamyz. Bul ári olarǵa arzan ári  onyń nári de jaqsy saqtalady. Bizdiń jabdyq­tar men tehnıkalardyń barlyǵy da Ger­manııadan alynǵan, – deıdi kásipker Tólegen Jaılaýbaev. Kásipkerlermen kezdesýde oblys ákiminiń orynbasary Nu­raly Sá­dýaqasov júzege asqan  ınvestısııalyq jobalardyń barlyǵy da óńir ekonomıka­synyń kóterilip, azyq-túlik molshylyǵyn jasaýǵa qosar úlesi mol ekenin atap kórsetti. Sony­men qatar qus fabrıkalary men et, sút óńdeıtin kásiporyndar  oblysqa aǵylyp kelip jatqan ımporttyq taýarlardy almas­tyratyn bolady. “QazAgro” UBH”  AQ-tyń basqarma tóraǵasy  A.Mamytbekov qarjyny  aýyl sharýashylyǵy úshin mańyzdy bastamasy bar jáne  kepildik buıymy jetkilikti, qujattardy durys toltyrǵan, eń bastysy bıznes-jospardy saýatty jasaǵan kez kelgen kásipkerdiń ala ala­tynyn taǵy da eske saldy. Tóraǵa qarjy jumsaıtyn kásipker ózi  jasaǵan bıznes josparynyń tıimdiligin aldymen eskerýi qajettigin de eskertti. – Kásipkerler  birden  1000-2500 bas sıyrǵa arnalǵan tym qýatty  keshen salmaı-aq, isti shaǵynnan bastaǵan durys. Qazaqstanda jylyna bes mıllıon tonnadaı sút saýylady, sonyń tek 1,5 mıllıon tonnasy ǵana óń­deledi. Sondyqtan turǵyndardyń qolyndaǵy sútti jıyp alatyndaı shaǵyn sút óńdeý zaýyttaryn  ashý jaǵyn da oılastyrǵany durys,–dedi ol. –Qostanaı oblysynda jylyna 600 myń tonna sút óndirilse, sonyń 120-125 myń tonnasy ǵana óńdeledi. Iаǵnı, oblysta osy  is qolǵa alýǵa suranyp tur degen sóz. Búginge deıin Qazaqstanda aýyl sharýashylyǵy salasynda  50 mıl­lıard teńgege ınvestı­sııalyq jobalar júzege asyry­lýda. Bul qarjy jyl aıaǵyna  deıin 60 mıllıard teńgege deıin jetedi. Al A.Mamyt­bekovtiń aıtqanyndaı,  “QazAgro” AQ  qar­jylandyrýdy munymen shektemeıdi. Aýylsha­rýashylyq ónimin óndiretin, uqsatatyn jáne báse­kege qabiletti  taýar­lar shyǵaratyn tıimdi jobalarǵa  nesıe qashanda beriledi. Názıra JÁRIMBETOVA, QOSTANAI. BAǴA – TAÝAR  MOLShYLYǴYNA  TÁÝELDI Jergilikti atqarýshy organdar kúndelikti qajetti taýarlar baǵasyn turaqtandyrýǵa baǵyt­talǵan jumystardy belsendi júrgizip otyrǵandyǵy belgili. Máselen, oblysta qurylǵan arnaıy komıssııa men úılestirý shtaby turaqty júrgiziletin monıtorıng arqyly baǵanyń shekten tys aýytqýyna jol bermeýde. –Baǵanyń turaqtylyǵy taýar­lardyń molshylyǵyna baıla-nysty, — deıdi Aqmola oblysy ákiminiń birinshi orynbasary Qadyrhan Otarov. Bizde qazir ósimdik maıynyń 340 tonnasy, qanttyń – 398, kúrishtiń – 489, makaronnyń – 414, kartoptyń – 5921, unnyń 3610 tonnasy qorlanyp otyr. Bul taǵamdar 60 kúnnen bir jylǵa deıin jetedi dep eseptelýde. Sondaı-aq, oblys ákimdigi men áleýmet­tik mańyzdy taýar óndi­rýshiler ara­synda 172 me­morandýmǵa jáne baǵanyń ósýine jol bermeý jónindegi kelisimderge qol qoıylǵan. Osynyń nátıjesinde qańtar-sáýir aılarynda 265 mıllıon teńgeniń taýarly ónimi aınalymǵa jos-pardan tys qosyldy. Aqmolalyqtardyń oblys ortalyǵy men Astana qalasynda apta saıyn aýyl sharýashylyǵy taýarlarynyń jármeńkesin ótki-zý­di dástúrge aınaldyrýy da baǵanyń sharyqtaýyn tejep otyrǵanyn aıtýymyz kerek. Munda usynym da mol, baǵa da 25-30 paıyzǵa tómen. Sonymen birge jármeńkeler aýyl eńbek­ker­leriniń ónim túrlerin kóbeıtýine, básekelestikti kúsheıtý baǵy­tyndaǵy qulshynysyn arttyrýǵa áser etýmen qatar, jalpy­halyqtyq demalys pen kóńil kóterý sharalaryna ulasyp ketetini kóńil súıindiredi. Biraq, jármeńkelerde tir­kelgen baǵa ólshemi jalpy ın­flıasııa deńgeıine  áser etpeıtini, oblystaǵy tutyný baǵasynyń ındeksi oblys ortalyǵy Kók­shetaý qalasynyń, kýrortty Býrabaı jáne Zerendi aýdan­daryndaǵy baǵa ólshemimen esepteletini túsiniksiz. Al, oblys halqynyń 70 paıyzy mekendeıtin ózge aýdandardaǵy baǵanyń tómendigi eskerilmeı otyr. Baqbergen  AMALBEK, Aqmola oblysy. Ortalyq memlekettik organdardyń ınternet-saıttary Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti          www.government.kz Ishki ister mınıstrligi       www.mvd.kz Qorǵanys mınıstrligi      www.mod.kz Qorshaǵan ortany qorǵaý mınıstrligi         www.eco.gov.kz Bilim jáne ǵylym mınıstrligi       www.edu.gov.kz Syrtqy ister mınıstrligi               www.mfa.kz Densaýlyq saqtaý mınıstrligi      www.mz.gov.kz Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrligi      www.mtk.gov.kz Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi               www.enbek.gov.kz Qarjy mınıstrligi           www.minfin.kz Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý mınıstrligi              www.minplan.kz Ádilet mınıstrligi             www.minjust.kz Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi   www.emer.kz Mádenıet mınıstrligi      www.sana.gov.kz Baılanys jáne aqparat mınıstrligi                                                           www.bam.gov.kz Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi                www.minagri.kz Ekonomıkalyq damý jáne              www.minplan.kz saýda mınıstrligi - Týrızm jáne sport mınıstrligi    www.mts.gov.kz Munaı jáne gaz mınıstrligi          www.memr.gov.kz Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrligi                         www.mit.kz Statıstıka agenttigi                   www.stat.kz