2014 jyldan beri qazaqstandyq 45 ofıser Batys Saharadaǵy, Kot-d’Ivýardaǵy, Lıvandaǵy mıssııalarǵa áskerı baqylaýshy jáne shtab ofıseri retinde qatysty. 2018 jyldan beri eseptegende 520 áskerı qyzmetshi Lıvandaǵy bitimgerlik bólimshe quramynda qyzmet atqarǵan eken.
Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń bıylǵy 30 maýsymdaǵy qaýlysymen Qarýly kúshterdiń jalpy sany 430 áskerı qyzmetshisin BUU-nyń mıssııasyna jiberý týraly sheshim qabyldandy. Osyǵan sáıkes, qazaqstandyq bitimgerlik kontıngent Ortalyq Afrıka Respýblıkasyndaǵy, Kongo Demokratııalyq Respýblıkasyndaǵy, Malıdegi jáne Lıvandaǵy mıssııalarda shtab ofıseri, áskerı baqylaýshy bolyp, sondaı-aq mamandandyrylǵan bólimshelerdiń quramynda qyzmet atqarady.
Qazirdiń ózinde kópultty bitimgerlik kúshterdiń quramynda, naqtyraq aıtsaq, Batys Saharada – 6, Lıvanda – 9, Ortalyq Afrıka Respýblıkasynda – 2, Malıde – 2, barlyǵy 19 qazaqstandyq áskerı qyzmetshi mindetterin abyroımen atqaryp júr. Solardyń qatarynda qara qurlyqtyń kindigi sanalatyn Ortalyq Afrıka Respýblıkasyndaǵy BUU-nyń shyǵys sektoryndaǵy shtab ofıserleri podpolkovnık Rústem Súleımenov pen maıor Maksım Dobroselskııdi aıtýǵa bolady. Bıylǵy shilde aıynda mazasyz aımaqqa attanǵan áskerı qyzmetshilerdiń mıssııada bolý ýaqyty – 12 aı.
Atalǵan memlekettegi túrli etnostyq toptar arasyndaǵy qaqtyǵystardyń, ýshyqqan áleýmettik ahýaldyń jáne ishki turaqsyzdyqtyń saldarynan beıkúná jandardyń qany tógilýde. Ulttyq qorǵanys kúshteri eldiń batysy men shyǵysynda úkimetke qarsy qarýly toptardy yǵystyrý úshin tolassyz áskerı operasııa júrgizip keledi. Mıssııa 2022 jyldyń birinshi jartysynda qarýly toptardyń belsendiligi artqanyn aıtady. Olar beıbit turǵyndarǵa shabýyl jasap, halyqtyń júrip-turý qozǵalysyn shektep, gýmanıtarlyq uıymdar men BUU-nyń jumysyna aıtarlyqtaı kedergi keltirip otyr.
Sonymen birge halyqtyń 60 paıyzynan astamy gýmanıtarlyq kómekke zárý. Jergilikti turǵyndar qarýly toptar men Ulttyq qorǵanys kúshteriniń zorlyq-zombylyǵyna jıi ushyraıdy. Halyqtyń qalypty ómir súrýine qajetti aýyz sý, azyq-túlik tapshy.
Bitimgerler jumysynyń negizgi qaǵıdalary zańdylyqty, halyqaralyq quqyq normalaryn, tepe-teńdik pen tynyshtyqty saqtaý, jergilikti halyqtyń salt-dástúrin qurmetteý ekeni belgili. Bul turǵydan alǵanda, BUU-nyń basshysy qazaqstandyq áskerı qyzmetshilerdiń daıarlyq deńgeıin joǵary baǵalap, bitimgerler sanyn arttyrýǵa qoldaý kórsetýge nıetti ekenin udaıy aıtyp keledi.
Endi beıbitshilikti, halyqaralyq qaýipsizdik pen turaqtylyq qaǵıdattaryn berik ustanyp, memleket atynan bitimgerlik mindetterdi oryndaýdy úlken qurmet dep biletin qos ofıserdiń qyzmetine qysqasha toqtalsaq. Shtab ofıserleri negizinen óz quzireti sheńberinde ashyq kózderden, sektordaǵy áskerı kontıngentterden, polısııa men azamattyq personaldan aqparat jınaýmen aınalysady.
Budan ózge olar qarýly toptardyń qozǵalysy men ornalasýyn qadaǵalap otyrady. Bitimgerlik kúshter men beıbit turǵyndarǵa tónetin qaýip-qaterdi zerdelep, jedel qyzmetke qajetti barlaý málimetterine taldaý júrgizedi. Bizdiń jigitterge kópultty koalısııa quramynda bul mindetterdi saýatty oryndaýǵa esh kedergi joq desek te, áskerı qyzmetshilerge qoıylar talap qatań.
Olar óte jaqsy bazalyq daıarlyqtan ótken, dene daıyndyǵy jáne psıhologııalyq turǵyda da saý bolýy tıis. BUU-nyń barlyq prosedýralary men standarttaryn, tártipke qoıylatyn talaptardy bilýi qajet. Sonymen birge BUU aıasyndaǵy túrli bitimgerlik ortalyqtar ótkizetin kýrstar men Qazaqstan Respýblıkasy Qorǵanys mınıstrligi Bitimgerlik operasııalar ortalyǵynan mindetti túrde daıyndyqtan ótýi shart. Bul jaǵynan alǵanda qazaqstandyq bitimgerlerdiń mereıi ústem. Máselen, Rústem men Maksım – aǵylshyn tilin jetik meńgergen jigitter. Qazaq, orys, nemis, aǵylshyn jáne fransýz tilderinde erkin sóıleıtin Maksımdi polıglot deýge bolady.
Podpolkovnık Rústem Súleımenov – Almaty qalasyndaǵy Baýyrjan Momyshuly atyndaǵy №131 mekteptiń túlegi. Qurlyq áskerleriniń áskerı ınstıtýtyna oqýǵa túsip, komandalyq-taktıkalyq áýe-desanty áskerleri jáne áskerı barlaý mamandyǵy boıynsha bitirip shyqqan.
Rústem aǵylshyn tilin mektepte oqyp júrgende úırengen eken. Kýrsant kezinde tildi meńgerý deńgeıin odan ári damytýǵa barynsha kúsh salypty. Shetelderdegi tildik kýrstarǵa qatysyp, tájirıbe jınaqtaǵan.
Maıor Maksım Dobroselskıı – Almaty qalasyndaǵy №15 lıngvıstıkalyq gımnazııanyń túlegi. Germanııa Qurlyq áskerleriniń ofıserler mektebinde joǵary áskerı bilim alǵan. Mamandyǵy – bitimgerlik operasııalardyń ofıseri.
Eki ofıserdiń buǵan deıin de BUU-nyń koalısııalyq kúshteri quramynda tájirıbeden ótkenin aıta ketý kerek. Rústem 2015 jyly Kot d’Ivýardaǵy bitimgerlik operasııalarǵa qatyssa, Maksım 2019-2020 jyldary Lıvandaǵy ýaqytsha kúshter quramynda qyzmet atqarǵan.
Rústem oqýshy kezinen Otan qorǵaýshy bolýdy armandaǵan eken. «Teledıdardan kórgen áskerı paradtar maǵan erekshe áser etti. Sol úshin aldyma úlken maqsat qoıyp, bolashaqta áskerı adam bolýǵa bel býdym. Oqýymdy jaqsy oqyp, sportpen shuǵyldandym. Sonyń nátıjesinde elimizdegi mańdaıaldy áskerı oqý ornyna túsý baqyty buıyrdy», deıdi ol.
Al Maksımniń áskerı mamandyqty tańdaýyn áýlettegi urpaqtar sabaqtastyǵy dese bolady. Ákesi Vıktor Nıkolaevıch pen anasy Galına Zabırovna – Qazaqstan Qarýly kúshteriniń ardagerleri. О́z atasy Nıkolaı Sergeevıch Dobroselskıı Qyzyl armııa serjanty bolǵan. Ekinshi dúnıejúzilik soǵysqa qatysyp, urysta jaraqat alǵan kisi. Naǵashy atasy Zabır Tagırovıch Adelshın KSRO Qarýly kúshterinde qyzmet etken. Áskerı ataǵy – praporshık.
Bitimger bolýdy halyqaralyq beıbitshilik pen qaýipsizdikti qamtamasyz etýge úles qosý dep biletin qos ofıser bos ýaqyttarynda sportpen shuǵyldanady. Rústem fýtbol oınaǵandy unatady. Maksım taýǵa shyǵý men júgirýdi janyna serik etken. Qoly qalt etse, ádebı kitaptar oqıdy. Maksım otbasyly. Saqına almasqan serigi Dıana Mıhaılovna Bondarenko ınjener-konstrýktor. 1-synypta oqıtyn uly Marktiń de áskerıler dınastııasynyń zańdy jalǵasy bolǵanyn qalaıdy.
Rústem men Maksım ózderiniń kásibı áleýetin tól Qarýly kúshterimizdiń múddesi jolynda barynsha paıdalanýdy basty maqsat sanaıdy. Sol arqyly jas ofıserlerge úlgi bolyp, bolashaq bitimgerlerdiń birneshe býynyn tárbıelep shyǵarsaq deıdi. Olaı bolsa, antyna adal ofıserlerdiń jahandaǵy beıbitshilik pen qaýipsizdikti qamtamasyz etý mıssııalarynda el namysyn asqaqtata beretinine senim mol.
Muharbek MAHAMBET,
zapastaǵy podpolkovnık
