Aýyl máselesi biz úshin óte ózekti. Kásiporyndaǵy barlyq qyzmetker aýyldyq jerde turatyndar. Prezıdent aýyldyq aýmaqtardy damytýdyń 2023-2027 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasyn ázirleýdi el Úkimetine júktep, merzimin bekitip berdi. Osydan 5 jyl buryn da aýyl sharýashylyǵy otandyq ekonomıkanyń draıveri dep atalǵan edi. El basshylyǵy agroónerkásip keshenin órkendetýge endi shyndap kirisip jatqandaı kórinedi. Qasym-Jomart Toqaev 7 jyl ishinde bul tujyrymdamany ázirletip qana qoımaı, ony tolyq júzege asyryp ketedi dep senim artamyz.
Aýyldy sapaly medısına, bilim berýmen, sapaly aýyz sýmen, keń jolaqty ınternetpen, ózge de órkenıetti ınfraqurylymmen qamtysa, kezinde jaıly turmysty ańsap qalaǵa kóship ketken el azamattary týǵan jerlerine qaıta oralady dep senemin. Úlken shaharlardaǵy ıpotekalyq baǵdarlamalardy toqtatyp, bul baǵdarlamalardyń barlyǵyn aýylǵa, aýyldaǵy ınfraqurylymdy túletýge jumyldyrý kerek. Eýropadaǵy alpaýyt kompanııalardyń keńseleriniń deni aýyldarda ornalasqan. Mundaı erekshelik tólenetin salyqtyń aýyldarda qalýyna múmkindik beredi.
Osy salanyń mamany retinde tujyrymdamaǵa kelesi baǵyttardy usynamyn. Birinshiden, memleket aýyl sharýashylyǵynyń ekonomıkalyq qaýipsizdigin syrtqy jaǵymsyz ıntervensııalardan qorǵaýy kerek. Bul úshin sapasyz ári arzan ımporttyq ónimderge shekaramyzdy jaýyp, otandyq aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn syrtqa shyǵarýǵa kedergi keltirip otyrǵan elderge qarsy tetikter oılap tabýǵa tıispiz. Búginde qarapaıym astyqtyń ózin eksporttaýda qıyndyqqa urynyp, tasymaldaýdaǵy shyrmaýyqtan shyǵa alar emespiz. Sonyń saldarynan ózimizdiń sapaly astyǵymyzǵa laıyqty baǵa da belgilenbeı otyr. Al naryǵymyz reseılik astyqqa tolyp ketti. Bizdiń buǵan deıin astyq jetkizip kelgen syrtqy naryqtarymyzdy kórshi baýyrlas el ıelenýde.
Ekinshiden, aýyl sharýashylyǵyndaǵy daqyldar tuqymynyń táýelsizdigin qamtamasyz etetin ýaqyt jetti. О́zimizdiń sharýalarymyzdy tuqymnyń kez kelgen túrimen qamtı alsaq, bizde astyq jetispeýshiligi degen másele atymen bolmas edi. Al buǵan deıingideı eski súrleýmen júrip, tuqymdy syrttan satyp alýdy jalǵastyra bersek, kún saıyn kúsheıip bara jatqan sanksııalardyń saldarynan egin sharýashylyǵyn túpkilikti qurtýymyz múmkin. Q.Toqaev buǵan deıin tuqym sharýashylyǵy jónindegi ǵylymı ortalyq qurýdy tapsyrǵan edi. Ol orıgınal tuqym óndirýshilerdi biriktiredi.
Úshinshiden, áleýmettik máselelerdi aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń baǵasyn tómendetý esebinen sheshýdi barynsha azaıtýdy usynamyn. Aýyl sharýashylyǵy eńbekkerleriniń mańdaı terleri ótelmeıdi. Nan, taýyq eti, kúrish, pııaz sekildi ónimder barlyǵyna birdeı arzan baǵada satylmaýǵa tıis. Biz naryqtyq qatynastarǵa qurylǵan memlekette ómir súrip jatqanymyzdy umytpaýymyz kerek. Bul tujyrymdama kezekti baǵdarlama bolyp qalmaıdy dep senemiz. Prezıdent ony merzimi boıynsha aıaǵyna deıin jetkizip, aýyldarymyz jemisin kóredi degen úmittemiz.
Baıjan ÝALHANOV,
Pavlodar aýyl sharýashylyǵy tájirıbelik stansııasy» dırektory, professor
