Forýmǵa akademııalyq ǵylym men damý ınstıtýttarynyń, salalyq bıznes-qaýymdastyqtardyń, medısınalyq tehnıka, oqshaýlaý jáne oraý materıaldaryn, plastıkalyq qubyrlardy shyǵaratyn, sondaı-aq munaı óńdeý, munaı-hımııa kompanııalarynyń ókilderi qatysty. Olar aldymen Qazaqstandaǵy tuńǵysh gaz-hımııa kesheni – «Kazakhstan Petrochemical Industries Inc» JShS-niń zaýytyna bardy.
«QazMunaıGaz» UK» AQ basqarma tóraǵasy Maǵzum Myrzaǵalıevtyń aıtýynsha, polımer ónerkásibi – álemdik ekonomıkanyń eń jyldam damyp kele jatqan segmentteriniń biri. Halyqaralyq sarapshylar qaýymdastyǵy bul salanyń áleýeti joǵary ekenine nazar aýdaryp otyr. Osy oraıda el Prezıdentiniń tapsyrmasymen bıylǵy qarashada ındýstrııanyń odan ári órkendeýine serpin beretin polıpropılen óndiretin gaz-hımııa kesheni iske qosyldy.
Jańa jobanyń qýaty jylyna – 500 myń tonna polıpropılen óndirý. Jobanyń quny 2,6 mlrd dollardy quraıdy. Jaqynda daıyn ónimniń birinshi partııasy – 1,5 myń tonna polıpropılen eksportqa jóneltildi.
Keshen tolyq óndiristik qýatyna jetip, jylyna 500 myń tonna túrli markaly polıpropılen óndirgen kezde álemdik óndirýshilerdiń biri ǵana bolyp qoımaı (1%), ishki naryqtyń suranysyn 100 paıyz qamtamasyz etetin bolady. Sol kezde bul keshen elimizdi shıkizat ımportyna táýeldilikten aryltyp, otandyq ekonomıkany ártaraptandyratyn tetiktiń birine aınalady.
– Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan halqyna Joldaýynda eldiń ónerkásiptegi múmkindigin ashý jáne ulttyq ekonomıkanyń strategııalyq qýatyn arttyrý úshin óńdeý isiniń jańa salalaryn damytý mindetin alǵa qoıdy. Atalǵan máseleni sheshýdiń negizgi baǵyty – Qazaqstannyń munaı-gaz-hımııa ındýstrııasynyń qurylymyn tıimdi ári keshendi túrde qalyptastyrý. Oǵan negizgi polımerli shıkizatty óndirý úshin kómirsýtekterdi óńdeýdi odan ári damytý, nátıjesinde ónerkásip, tamaq, turmystyq, medısınalyq jáne basqa da salalarǵa qosymsha quny joǵary ónim shyǵarýmen aınalysatyn jańa óndiris oryndaryn qurý jatady. Bul rette ishki jáne transshekaralyq naryqtardaǵy suranystyń kólemi men sapa máselesi salanyń damýyna aıtarlyqtaı áser etedi. Investorlar úshin básekege qabiletti ári qolaıly bolý úshin Qazaqstannyń utymdy tustaryn, tıimdi geografııalyq ornalasýyn, kómirsýtek resýrstary bazasynda joǵary tehnologııalyq ónimderdi damytý boıynsha mol múmkindigimizdi tıimdi paıdalanýymyz kerek, – dedi Maǵzum Myrzaǵalıev.
«Báıterek» Ulttyq basqarý holdıngi» AQ tóraǵasy Qanat Sharlapaevtyń aıtýyna qaraǵanda, álemdegi barlyq taýardyń 96 paıyzy munaı-hımııa ónimderinen óndiriledi. Álemde jan basyna shaqqandaǵy munaı-hımııa ónimderiniń ortasha jyldyq tutyný kólemi – 300 kılo.
– Máselen, úıdiń shatyry men qabyrǵasyndaǵy, edenindegi jylý oqshaýlaǵyshynda polıýretan, plastıkalyq panelder jáne polıetılen bar. Jıhaz óndirisinde aǵashtan basqa, polıstırol jáne polıpropılen kóp qoldanylady. Al teledıdar men kir jýǵysh mashına, negizinen, polıstırol, polıkarbonat jáne polıpropılennen jasalǵan. Tipti avtomobılderdiń jartysynan kóbi polımerli ónimderden turady. Bul avtokóliktiń qunyn 10 ese arzandatýǵa, otyn shyǵynyn tórtten birge azaıtýǵa múmkindik beredi, – dedi Qanat Sharlapaev.
Munaı-hımııa ónimderin óndirýdiń negizgi shıkizaty – munaı jáne tabıǵı gaz. О́nimniń aýqymdy kólemi eksportqa shyǵarylady. Eger osy shıkizattan tyńaıtqyshtar, maılar men eritkishter óndirilse, onda qosylǵan qundy 2 esege arttyrýǵa bolady. Polımerler óndirisi qosylǵan qundy 7 esege deıin, al daıyn plastmassa buıymdaryn óndirýdi 15 esege deıin arttyrady.
Atyraý oblysynyń ákimi Serik Shápkenovtiń pikirinshe, zákirli jobalardy júzege asyrý ınfraqurylymdy damytýǵa, ınvestısııa men sońǵy tehnologııalardy tartýǵa, jańa jumys oryndaryn ashýǵa yqpal etedi. Osyǵan baılanysty ákimdik tarapynan arnaıy ekonomıkalyq aımaqta zákirli jobalardy júzege asyrýǵa qajetti qoldaý kórsetiledi. Bul rette polıpropılennen ónim shyǵarýdy kózdegen kásipkerlerdi «QazMunaıGaz» UK» AQ ónim óndirýshi retinde qoldaıtyn, ákimdik jer telimin bólip, ınfraqurylym júrgizip beretin, «Báıterek» UBH» AQ jeńildik jasaıtyn baǵdarlamalar qolǵa alynýǵa tıis.
Forýmǵa qatysýshylar ónerkásip, azyq-túlik, turmystyq, medısına sııaqty salalarǵa qajetti ónim shyǵarýǵa, eksporttyq múmkindikti arttyrýǵa nazar aýdardy. Forým aıasynda «Munaı-gaz hımııasy – ulttyq ekonomıkany ártaraptandyrýdyń jańa draıveri» jáne «Qazaqstandyq polıpropılen: túpki ónim óndirý boıynsha otandyq bıznesti damytý perspektıvalary» taqyrybynda eki paneldik sessııa ótti.
Atyraý oblysy
