Rýhanııat • 16 Jeltoqsan, 2022

Azamattyń berik ustanymy

410 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Táý eter táýelsizdik merekesi qarsańynda mádenıet qaıratkeri, alashtanýshy ǵalym Bolatbek Tólepbergenniń «Azattyq ańsa­ǵan» kitabynyń tusaýy kesildi. Kópshilik qaýymǵa usynylǵan derek­ti jınaq – 1986 jylǵy Jeltoqsan kóterilisi týraly. Basty keıipker – sol kezdegi Almatydaǵy Teatr jáne kórkemsýret ınstı­týtynyń stýdenti, jeltoqsanshy Qurmanǵazy Aıtmurzaev.

Azamattyń berik ustanymy

Kitapta keıipkerdiń joldas­tary­men birge stýdenttik jataq­ha­nalardy aralap, jastardy qalaı alańǵa shyǵýǵa úgittegeni jazylǵan. Túrli urandarymen aza­mattyq usta­nymyn ashyq jet­kizgen qaı­sar azamattyń túrmeniń kermek dámin tatqany jaıly da syr shertiledi. Buǵan qosa avtor Jeltoqsan kóterilisine qatysty maǵlumattardy da naqty derektermen keltiredi. Osylaısha, qalam­ger táýelsizdikke umtylǵan qazaq balasynyń bolmysyn ashý arqyly kóterilistiń beımálim qyrlaryn baıandaıdy.

– Avtor Bolatbek Tólepbergen  – Jeltoqsan kóterilisin zerttep júrgen azamat­tardyń biri. Kitap –  áde­bı shy­ǵarma emes, arhıvtegi qujat­tar­ǵa, táýelsizdikke tegeýrin bergen sol kúnder týraly faktilerge súıenip jazylǵan hronıkalyq detek­tıvtik shyǵarma. Jalpy, Jel­­toqsan kóterilisi ult­­­tyq sana oıanǵanynyń kó­­rinisi boldy. Bizdiń alańǵa shyq­qandaǵy sebep, árıne, D.A.Qonaev­tyń hatshylyqtan túsip qalýy. Degenmen arǵy jaǵynda dinimiz ben dilimizge qaýip tónip, ana tili­mizde kóshede sóılesýge uıalatyn­daı jaǵdaı keshkenimiz de áser etti. Sondyqtan uıymdastyrý jaǵyn 4-5 stýdent túnimen ınstıtýttardy aralap, úgit-nasıhat júrgizgenimiz, olardyń ertteýli turǵan attaryna tek mingizip qana kettik. Oǵan ózderi daıyn boldy, – deıdi Qurmanǵazy Aıtmurzaev.

Kitap jalpy tarıhshylar­ǵa, repressııa taqyrybyna, Jel­toq­san kóterilisine qyzyǵýshylyq tanytqan barsha oqyrmanǵa, jas­tarǵa, joǵary oqý oryndarynyń stýdentterine arnalǵan. Avtor tarıhı aqtańdaqtar máselesin búgingi kózqaras turǵysynan jiti saralap, jete zerttegen. Keıipkerdiń taǵdyr talaıy men taǵylymynan jurtshylyqqa, ásirese jastarǵa alar tálim jeterlik. 

Myń dana taralymmen ja­­ryq­ kórgen kitap úsh taraýdan tura­dy. Birinshi taraýda «Azattyq ańsaǵan» derekti hıkaıaty, ekinshi taraýda kitap keıipkeri týraly «Serke» derekti fılminiń ssenarııi, al úshinshi taraýda avtordyń «Jeltoqsan qaharma­ny» Qurmanǵazy Aıtmurzaevty na­sıhattaý barysyndaǵy sha­ra­lardyń materıaldary beril­gen. Jalpy, kitaptyń jaryq kó­rýine demeýshilik kórsetken kásip­ker, belgili mesenat, Jel­toqsan kóterilisine qatysýshy qaharmannyń biri, kitap keıip­keriniń dosy Nurlan Esqalıev. Aıta keteıik, Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Ulttyq aka­de­mııa­lyq kitaphanasynda uıym­das­ty­rylǵan is-sharaǵa Jeltoq­san kóterilisi týraly halyqara­lyq deń­geıde jıyn ótkizgen Sabyr Qasymov, Eltańba avtorynyń biri Jandarbek Málibekov, zııaly qaýym ókilderi, jeltoqsanshylar men mektep oqý­shylary qatysty.

 

Zeıin ERǴALI,

«Egemen Qazaqstan»