Sýretti túsirgen Tileýbek Shaıahmet
Bul kúni О́skemendegi О́ner mýzeıinde Ertis boıynda jatqan úsh oblystyń sýretshileri bas qosty. Iаǵnı Shyǵys Qazaqstan, Abaı jáne Pavlodar oblystarynyń qylqalam sheberleri tereń taqyryptaǵy kórmede baq synasty. «Atalaǵan kórme – týǵanyna 150 jyl tolyp otyrǵan Ahmet Baıtursynulyna, 125 jyldyǵy atalyp ótip jatqan Muhtar Áýezovke jáne Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń batyrlary Izǵutty Aıtyqov, Mánshúk Mámetova, Talǵat Bıgeldınov pen Hıýaz Dospanovanyń ǵasyrlyq toıyna arnaldy. Sondaı-aq KSRO jáne Qazaqstannyń halyq ártisi Roza Baǵlanova da sýretshilerdiń shyǵarmalaryna arqaý boldy.
Aıtýly is-sharada aldymen óńir mádenıetiniń damýyna erekshe serpin bergen «Dala dıdary» atty oblystyq óner festıvali aıasynda ótken sharalar týraly qattalǵan kitaptyń tusaýy kesildi. Onyń ishinde óńirdegi mýzykalyq shyǵarmashylyq ujymdardyń, sýretshilerdiń, músinshilerdiń óneri týraly baıandalǵan. Kórkem fotosýrettermen bezendirilgen. Tusaýkeserden soń «Tarıhymyzdyń uly tulǵalary» atty kórmege qatysqan qylqalam sheberlerin marapattaý rásimi bastaldy. Buǵan deıin sýretshi, «Qurmet» ordeniniń ıegeri Ádilǵalı Baıandın tóraǵalyq etken qazylar ádil baǵalaryn berip, qorytyndy shyǵarǵan. Kórermender de О́ner mýzeıinde ótip jatqan kórmeni tamashalap shyǵyp, ózara «osy sýret laıyq-aý» dep kúbirlesken. Ásirese tórdegi Amanbek Beısembaevtyń «Alash» atty polotnosy kópshilikti tańdaı qaqtyrdy. Kartınada Ahmet Baıtursynuly ornynan turyp, áldeneni oqyp tur. Ústel basyndaǵy Álıhan oıly kózderin terezege qadaǵan. Terezeniń arǵy betinde Semeıdegi Ahmet Rıza meshit-medresesiniń munarasy munartady. Al ústeldiń bergi basynda gazet ustap Mirjaqyp Dýlatuly otyr. Qyrly staqandarǵa quıylǵan qara shaı, terezedegi sham – bári úılesim tapqan polotno. Ekinshi planda Alashordanyń ózge de músheleri beınelengen. Túsingenimiz, sýretshi negizgi ekpindi Ahmet Baıtursynulyna túsiripti. Árıne, sátti shyqqan sıýjettik kartına. Sonymen qatar jas sýretshi Esbol Nursadyqovtyń ta týyndysy erekshelenip turdy. Ol Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń batyrlary Talǵat Bıgeldınov, Izǵutty Aıtyqov, Mánshúk Mámetova, Hıýaz Dospanovalardy qaz-qatar turǵyzyp beınelegen. Ortaǵa «Halyq qaharmany» Roza Baǵlanovany ornalastyrǵan. Fonynda sónbegen soǵys oty, qıraǵan ǵımarattar kórinisi. Týyndyǵa sanaly kózben sál qarasańyz, oq pen ottyń ortasynda júrgen batyr babalarymyz «beıbit kúndi baǵala» degendeı oı salady.
– О́ner mýzeıinde baıqaý jarııalana sala qatysamyn dep sheshtim. Biraq taqyryp tóńireginde oılandym. Tulǵalardyń portretin beıneleý bir basqa da, kórermenniń kóńilinen shyǵý bir basqa. Onyń ústine tarıhı tulǵalarǵa degen qurmetim zor. Sondyqtan da asa jaýapkershilik tanyttym. Oıymdy salmaqtap baryp, osy kartınany jazýǵa kiristim. Jan qııarlyq batyrlyqty endi osy tarıhtan ǵana oqıyq. Zaman tynysh bolsyn! – deıdi qylqalam sheberi Esbol Nursadyqov.
Aıta bersek, kartınalar biri birinen ótedi. Bárinde mán-maǵyna bar, kórkem. Patrıottyq tárbıe degen osy der edim. Shirkin, muǵalimder oqýshylardy ertip, osynaý kórmeni tamashalap shyqsa, tanym kókjıekteri áldeqaıda keńeıer edi.
Ár sýretshiniń stıli de ózgeshe. Jastardyń da qoltańbalary qalyptasyp úlgergen. Deı turǵanmen sýretshilerdiń biri top jarýy zańdylyq. Sóıtip, Ertis boıynda jatqan Shyǵys Qazaqstan, Abaı jáne Pavlodar oblystarynan qatysqan 26 sýretshiniń 43 týyndysy sarapqa salyndy. Qazylar sheshimine sáıkes Ertis óńirlik beıneleý óneri baıqaýynyń bas júldesi 700 myń teńge semeılik sýretshi Tileýǵazy Jubanyshevqa berildi. Ol Roza Baǵlanovanyń portretin fotosýretinen aınytpaı jazyp, kóptiń kóńilinen shyqty. Sondaı-aq Izǵutty Aıtyqov, Hıýaz Dospanova, Talǵat Bıgeldınovtiń grafıkalyq portretterin tarıhı naqtylyqpen jazyp, oq boıy ozyq kórindi. Al keskindeme atalymy boıynsha I dárejeli dıplomyn (500 myń teńge) Esbol Nursadyqov ıelendi. Joǵaryda aıtyp ótkendeı, Esboldyń jumysyna kórermenderdiń de kózi túsken. Ekinshi orynǵa Amanbek Beısenbaevtyń «Alash» atty sıýjettik kartınasy laıyq dep tanyldy. Úshinshi oryndy Pavlodar qalasynan qatysqan Aqertis Soltanbaev enshiledi. Sonymen qatar «Keskindemelik portret» atalymy boıynsha pavlodarlyq sýretshi Anar Áýbákir birinshi oryndy qanjyǵaǵa bassa, ekinshi oryndy belgili sýretshi Mádı Qaıyrhan qanaǵat tutty. Bul atalym boıynsha úshinshi júldeli oryn Olga Plotnıkova men Qýanysh Ádilbekke buıyrdy. «Grafıka» atalymynan top jarǵandar – semeılik Nurjan Soltanbekov pen óskemendik Ádilet Nııazbekov.
Bir qyzyǵy, júldege ilingen jas sýretshilerdi baýlyp, baǵyt-baǵdar berip júrgen qylqalam sheberleri Erjan Turǵanbaev, Álibek Shoqanovtar yntalandyrý syılyǵyn aldy. «Ustazdan shákirt ozady» degen osy ǵoı. Iá, jas býyn ustazdarynan ozyp jatsa, ustaz úshin úlken baqyt bul.
Mádenı is-shara sońynda oblystyq О́ner mýzeıiniń dırektory Bekaıym Qasymhanqyzy barlyq qatysýshyǵa shyǵarmashylyq tabys tilep, jyly lebizin bildirdi. Bile bilsek, О́ner mýzeıinde sońǵy jyldary rýhanı baǵytta óte úlken kórmeler ótip jatyr. Esterińizge salsaq, byltyr «Alash asyldary» atty kórme ótken. Búgingi «Tarıhymyzdyń uly tulǵalaryn» tamashalaımyn degen ónersúıer qaýym bolsa, kórme 2023 jyldyń aqpanyna deıin bolady.
Shyǵys Qazaqstan oblysy
