Kerek derekterge kóz júgirtsek, 2020 jyly jasóspirimder arasyndaǵy júktilik 2019 jylmen salystyrǵanda tómen bolǵan desedi. Sol jyly elimizde 7 myńǵa jeteǵabyl jasóspirim júktilik deregi boıynsha tirkelse, on myńnan astam jas jasandy túsik jasatqan eken. Al 5 639 azamatsha erte jastan ana atanypty. Statıstıka tómendegendegi derek osylaı saırap tursa, óskende jaǵdaı qalaı bolmaq?!
Jyr alybynyń atyn alǵan óńirde jasópirimderdiń júktilik deregin jınaqtaý qaı deńgeıde júrgiziledi? Bir belgilisi, bir-birine ókpelegen jurt az emes. Taıaýda ǵana óńirdegi bilim basqarmasynyń mamandary densaýlyq saqtaý basqarmasynyń ókilderi jalpylama statıstıka berýge mashyq ekenin aıtyp, renishin bildirgen bolatyn. Otbasyn qurǵandardy esepke almaıdy degendi de tilge tıek etken. Rasynda da, óńirde statıstıka oıdaǵydaı júrgizilmeı me?
Densaýlyq saqtaý basqarmasy mamandarynyń aıtýynsha, jasóspirimder arasyndaǵy júktilik 249 adamǵa jetken eken. Osylaısha, dabyl qaqqan jaýapty basqarma ókilderi erte bastan túsik jasatýdyń jastar úshin zııany zor ekenin de aıtady. Árıne, onyń jaqsy emestigin bárimiz de bilemiz.
«Erte túsik jasatý bedeýlikke alyp keledi. 2021 jyly birneshe jaǵdaı tirkelgen bolatyn. Jalpy, Jambyl oblysynda jasóspirimder arasynda erte júktilik deregi jıi ushyrasatyny bar. О́tken 10 aıdy qorytyndylasaq, 249 jasóspirim erte júkti bolyp, aman-esen bosandy», deıdi oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń ana men bala densaýlyǵyn qorǵaý bólimi basshysynyń mindetin ýaqytsha atqarýshy Aqerke Toqbergenova.
Jalpy, joǵaryda keltirgen derek ótken jylmen salystyrǵanda 14 adamǵa azaıǵan desedi. Áıtse de, 249 jasóspirimniń ýaqytynan buryn júkti bolǵany kimdi de bolsyn alańdatpaı qoımaıtyny taǵy ras. Endi she, 14 adamǵa azaıdy dep maqtana almaıtyn shyǵarmyz?! Bilim basqarmasyndaǵylar jasy jetpeı bala kótergen qyzdardyń ekeýi ǵana oqýshy ekenin alǵa tartyp otyr. Soǵan qaraǵanda qalǵan azamatshalar stýdent bolsa kerek. Olar densaýlyq saqtaý basqarmasyndaǵy áriptesteriniń jalpy statıstıkany jaıyp sala bermeı, naqty taldaý júrgizgenin jón sanaıdy. Aıtýlarynsha, oqýdy aıaqtap, otbasyn qurǵan jasóspirimder de emhanaǵa tirkele beretin kórinedi. Aıtqan ýájderi jón sekildi me, qalaı ózi? Áıtkenmen, zerdeleý barysynda jasóspirimderdiń deni mektepte oqyp júrgen kezde ot basqan bolsa she?
«Ol kisiler bizge tek tirkelgen derekti ǵana usynatyny bar. Qysqasy, taldaý degenińiz durys júrgiziletin bolsa, álgi jasóspirimder kámelet jasyna tolmaı otbasyn quryp jatsa, biz nege ony jaǵymsyz nemese jeńil júris arqyly erte júktilik paıda boldy dep esepteýimiz kerek?», deıdi oblystyq bilim basqarmasynyń bólim basshysy Gúlzıra Dáribaeva máseleniń mánisine úńilip.
Bilim salasy mamandarynyń aıtýynsha, 249 jasóspirimniń 148-i kámelet jasyna tolǵan. Al 109 azamatsha turmys quryp ketken eken. Olar sol sebepti jalpy statıstıka usyna bergendi doǵarý kerek dep otyr. О́ıtkeni mundaı jaǵdaı bilim oshaqtarynyń, anyǵyraq aıtsaq, mektepterdiń abyroıyn aırandaı tógedi dep paıymdaıdy. Bul máselege qatysty aq jeleńdi abzal jandar ne deıdi?
«Jasóspirimder degenimiz kámelet jasqa tolmaǵandar ǵoı. Olardyń tek jalpy sanyn ǵana aıta alamyn», deıdi oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń ókili Aqerke Toqbergenova.
Eki basqarma arasyndaǵy daý qalaı sheshiletinin kim bilsin?! Bir anyǵy, oblystyq bilim basqarmasynyń qyzmetkerleri áriptesterine biraz ýaqyttan beri hat jazyp júr eken. Alaıda derekterdi taldaýǵa qatysty jumystar áli kúnge durys júrgizilmeı jatqany olardyń janyn aıazdaı qarıdy. Rasynda da, jasóspirimderge qatysty mundaı derek jan-jaqty taldanǵany durys sekildi. Bálkim aldaǵy ýaqytta jaýapty qyzmetkerler osy máseleni nazarǵa alatyn bolar...
Jambyl oblysynda mektepter men kolledjderde bilim alatyn 15-17 jas aralyǵyndaǵy oqýshylar men stýdentterdiń sany 60 myńǵa jeteǵabyl. Olardyń jartysyna jýyǵy jasóspirim qyzdar bolýy kerek. El erteńi jastar ekenin eskersek, sol 60 myń jasóspirimniń nemen aınalysyp júrgenin myqtap zerdelegen jón. Nege deseńiz, kámelet jasyna jetpegen stýdentter tún aýǵansha dámhanalar men meıramhanalarda daıashy bop eńbek etedi. Kásibin dóńgeletip otyrǵandar úshin az aqshaǵa baryn salyp eńbek etetin jasóspirimderdi jumysqa alǵan tıimdi shyǵar. Al zań ne deıdi? Zańǵa salsaq, kámelet jasyna tolmaǵan jasóspirimder túngi 23:00-den keıin kóshede júre almaıdy. Biraq zańǵa qulaq asyp jatqan kim bar deısiz...
Jambyl oblysy
