Qan maıdanda tolarsaqtan saz keship, jankeshti qaharmandyǵyn pash etken, urpaǵyna óshpes ónege kórsetken qabylandaı qaıratty, jansebil erlerimizdiń eren erlikteri men ulaǵatty isterin jas urpaqqa jetkizý – basty paryzymyz. Osy iske súbeli úles qosyp, ózi de ózgege úlgi bolǵan ardagerlerimizdiń biri – jaýynger-ınternasıonalıst, jýrnalıst, búginde alpystyń asqaryna kóterilip kele jatqan atpal azamat Ǵalym Qosymjanuly Qojabekov. Ol 1981 jyly qazirgi elordamyzdyń aýmaǵynan, Selınograd oblystyq áskerı komıssarıatynan áskerge shaqyryldy.
Aýǵanstandaǵy qanqasap maıdanda bizdiń joldarymyz túıispedi: men 1979 jylǵy jeltoqsannan, ıaǵnı soǵystyń alǵashqy kúninen bastap, vzvod komandıri, jaýynger retinde Aýǵanstan Demokratııalyq Respýblıkasynyń birneshe provınsııasyn sharladym, saper retinde dala men taý-tasty mınadan aryltýǵa atsalystym. Al Ǵalym 1981-1983 jyldary Aýǵanstannyń Sýrýbı provınsııasynda ornalasqan 181-shi polkta artıllerııalyq dıvızııada áskerı qyzmetin ótedi. Vzvod komandıriniń orynbasary, komandır dárejesine deıin kóterildi.
Men Ǵalym Qosymjanulymen tek beıbit zamanda, bertinde tanystym. Azamattyǵymen, adaldyǵymen, parasattylyǵymen, adamı qasıetterimen ózine baýrap alatyn jigit. Jaqsy aralasyp kettik. Eki-úsh jyl boldy, ol meniń, ıaǵnı qazaqstan ardagerleri qaýymdastyǵy tóraǵasynyń orynbasary bolyp qyzmet atqaryp keledi.
Biz ótken myńjyldyqtyń sońynda, 1979 jyly bastalyp, on jylǵa sozylǵan alapat Aýǵan soǵysy jáne oǵan qazirgi kózqaras turǵysynan beriletin baǵa týraly aýyq-aýyq áńgimelesip turamyz. Búginniń bıiginen qarasaq, ol soǵys – keńes ımperııasynyń ózge eldiń ishki isine qol suǵýy bolyp kórinedi. Tarıhı derekter boıynsha Sáýir tóńkerisinen keıin Aýǵanstan Demokratııalyq Respýblıkasynyń basshylyǵy jáne sondaǵy bıleýshi kúsh – Aýǵanstan halyqtyq-demokratııalyq partııasy kórshi eldermen arada týyndaǵan jer daýynan jáne oppozısııalyq qarsy kúshterdiń ústem bolýynan qorqyp, keńes odaǵynan ásker kirgizýdi surap, kem degende jıyrma ret júgingen. KOKP OK Saıası bıýrosy osyny syltaýratyp, Aýǵan eline keńes áskerleriniń shekteýli kontıngentin engizdi. Biraq jergilikti jurtshylyqtyń bir bóligi bul áskerdi bitimgershiler emes, basqynshylar dep qabyldady. О́zge eldegi azamattyq soǵysqa kılikken keńes jaýyngerleri eki ottyń ortasynda qaldy.
Ekinshi dúnıejúzilik soǵystan keıin Qazaqstan erleri tartylǵan, bizdiń arys azamattar bastan keshken iri áskerı qaqtyǵys – Aýǵan soǵysy bolatyn. Ol soǵys jaıynda bizdiń qoǵamymyz da biryńǵaı, birudaı pikirge kele almady. Biraq Otan aldyndaǵy áskerı boryshyn abyroımen atqarǵan jaýyngerlerimizdiń batyrlyǵy kúmán týdyrmaıdy. Olar Otanǵa adal qyzmet etemin dep ant bergen soń janqııarlyqpen shaıqasty. О́ıtkeni Otan aldyndaǵy qasıetti boryshymdy ótep júrmin dep rııasyz sendi. Otandy súıý, onyń aptabyna kúıip, aıazyna shydaý paryz dep tanydy.
Ǵalym Qojabekov te Aýǵandaǵy qandy qyrǵyn eske túskende, kóńili qulazyp, aýyr oılar qamaýynda qalatynyn aıtady.
«Bizdiń jaýyngerlerdiń bastan keshken qasiretin balalarymyz, nemerelerimiz, shóberelerimiz kórmese eken deımin. Surapyl shaıqastardan qanjosa bolǵan osy taýly elde ótkizgen árbir kúnim, árbir mezetim júrektegi shanshýǵa, sanadaǵy sergeldeńge aınalady, keıde janyna jaı taptyrmaıdy. Sonymen birge qarýlastaryn qorǵaı júrip, óz basyn báıgege tikken, jat jerde jan tapsyrǵan jaýynger dostarymnyń jarqyn beıneleri de esten ketpeıdi. Olardyń esimin halyq jadynda jańǵyrtyp, urpaq esinde qaldyrý úshin kúsh salýdy paryz sanaımyn», deıdi Ǵalym.
О́zi jóninde tıip-qashyp qana aıtady, kóbinese maıdandas dostarynyń qaharmandyq erliginen syr shertedi. Bul jerde Ǵalym Qojabekovtiń «Astana sańlaqtary», «Saıypqyran», «Qandy kóılek qarýlas», «Astana aqshamy», «Uıat bolady, ulym!» kitaptarynyń avtory ekenin aıta ketken jón.
Ol «Jaýynger-ınternasıonalıst Qazbek Abdrahmanov atyndaǵy soǵys múgedekteri men qaza bolǵan jaýyngerlerdiń otbasyn qoldaý jónindegi qor» qoǵamdyq uıymynyń dırektory retinde de, jýrnalıst retinde de batyrlardy ulyqtaý baǵytyna tyndyrymdy isti, toqtaýsyz izdenisti pash etip keledi.
Ǵalym «Qurmet» ordeniniń, «Za otvagý» jáne «Halyq alǵysy» medaldarynyń ıegeri. «Aqparat salasynyń úzdigi» ataǵyna ıe. Birneshe respýblıkalyq baıqaýdyń jeńimpazy.
Biraq marapat úshin emes, parasat úshin ómir súrip kele jatqan azamat. Bıik laýazymdardy da qajetsinbedi, janyna jaqyn jýrnalıstıkadan qol úzbeı, halyqqa jaqyndyǵyn saqtady.
Ǵalym ózin emes, ózgeni ulyqtaýǵa basa mán berip, ómirden ótken Aýǵan soǵysy ardagerlerin, qarýlastaryn eske alýǵa arnalǵan túrli jarys, sport týrnırlerin uıymdastyryp turady.
Ǵ.Qojabekov qan-qasap soǵystan qaıtqan soń, qarýyn qalamǵa aıyrbastady. 1983-1988 jyldary S.Seıfýllın atyndaǵy Selınograd memlekettik pedagogıka ınstıtýtynda oqydy. Ol ǵylym ordasynda joǵary bilim ala júrip, Selınograd oblystyq «Kommýnızm nury» (qazirgi «Arqa ajary») gazetine jumysqa turdy. Sonda júrip, ysylyp, tilshi retinde býyny bekigen Ǵalym 1995 jyly bodandyqtyń siresken tońy kóp jibı qoımaǵan Arqa óńirindegi bas basylymǵa, ıaǵnı «Aqmola aqıqaty» (qazirgi «Astana aqshamy») gazetine ornalasyp, qazaqsha sapaly maqalalarǵa sýsap júrgen oqyrman qaýymnyń suraýyn ótedi, Saryarqadaǵy qazaq jýrnalıstıkasyn nyǵaıtýǵa súbeli úles qosty.
Sodan beri astanalyq basylym «Astana aqshamy» betterinen eldik, táýelsizdik, memlekettilik pen ulttyq múddeni qozǵaıtyn maqalalaryn úzbeı jazyp keledi. Onyń shyǵarmashylyǵy batyrlyqtyń bir tuǵyry sanalatyn qazaq sportymen de bite qaınasqan. Qatardaǵy tilshiden bas redaktordyń birinshi orynbasarlyǵyna deıin joǵarylady.
Baspasózge adaldyǵyn saqtaǵan tájirıbeli jýrnalısterdi búginde tutas mektepke teńesek te artyq bolmas. Ǵalym Qojabekov talaı shákirtin tárbıelep, úlgi-ónege boldy, aǵalyq aqyl-keńesin aıtyp, baǵyt-baǵdar berip, qazaq jýrnalıstıkasynyń órisinde qanshama jas mamanǵa qanat qaqtyrdy, baptap, ushyrdy.
Búginde otbasynda aıaýly áke, ardaqty jar, qadirli ata bolyp otyrǵan Ǵalym Qojabekov aýǵan ardagerlerimen bir sapta, birge bolyp, eline, halqyna qaltqysyz qyzmet etetinine kámil senemin.
Ǵalym Qosymjanuly aǵa urpaqtyń laıyqty ókili retinde qazaqtyń ulttyq qasterli qundylyqtaryn ulyqtap, saqtaýǵa úles qosyp, Otandy súıý, memlekettilikti nyǵaıtý, Táýelsizdikti tuǵyrly etý úshin qajyr-qaıratynyń, paıym-parasatynyń bıik tuǵyrynan jastarǵa durys jón-joba, aq jol nusqaı alatyny shúbásiz.
Baqytbek Smaǵul,
Májilis depýtaty,
«Qazaqstan ardagerleri» qaýymdastyǵynyń tóraǵasy
