Adam quqyǵy saqtalýǵa tıis

О́tken jyldyń 8 qańtarynan beri Adam quqyqtary jónindegi ýákildiń shaqyrýymen azaptaýdyń aldyn alý jónindegi úılestirý jónindegi keńestiń múshe retinde jáne belsendi quqyq qor­ǵaýshy Jeńis Turmaǵambetovamen birge eli­mizdegi búkil óńirdegi qylmys­tyq at­qarý júıesi men ulttyq qaýipsizdik organ­­daryna qarasty mekemeler men úı jaı­larǵa monıtorıng jasadyq. Qazaq­stan­nyń 17 óńirinde tergeý ızolıatorlary men ýa­qytsha ustaý ızolıatorlaryna 133 pr­ofı­laktıkalyq baqylaý júr­gizildi. Eń kóp ustalǵandar men zań buzý­shy­lyq­tar jóninde habarlamalar tús­ken 8 qala­ǵa erekshe nazar aýdaryldy. Olar Al­maty, Taldyqorǵan, О́ske­men, Shym­kent, Atyraý, Taraz, Qyzyl­orda, Semeı qala­lary. Adam quqyq­tary jónindegi ýákild­iń atyna 228 ótinish tústi, onyń 111-i azaptaý jáne qatygez­dik kórsetýge qatysty.

Monıtorıng júrgizý barysynda adam quqyqtarynyń buzylmaýy, ustaý jaǵdaıy, advokatqa qol jetkizý, prosestik normalardy saqtaý, medısınalyq kómek alý sekildi konstıtýsııalyq kepildik­terdiń saqtalýy eskertildi. Anyqtalǵan buzýshy­lyq faktiler jedel túrde Bas pro­ký­ratýraǵa jáne Ishki ister mınıstr­ligine habarlandy. Monıtorıng kezinde shetel azamattarynyń, osyndaı jaǵdaıǵa alǵash ret kezikkender men kámeletke tolmaǵandardyń quqyqtaryna erekshe nazar aýdaryldy.

Búginde Qazaqstanda jastarǵa ar­nal­­ǵan baǵdarlamalar engizilip jatyr. Osy baǵ­­darlamalar jetkilikti qoldasaq, jas­tary­­myz tap kelgen qańtar oqıǵasy sekil­di jaǵ­­daıdyń qaıtalanýyna jol bermeımiz.

О́kinishke qaraı, monıtorıng barysynda azaptaý men ar-namysty taptaıtyn ózge de qatygezdik túrlerin qoldaný, psıhologııalyq qysym kórsetý rastaldy. Shaǵymdardyń basym bóligi sapaly quqyq­tyq qorǵaýdy qamtamasyz etýge qatysty boldy. Osyǵan baılanys­ty mem­lekettik kepildik bergen zań kóme­gin alýǵa quqyǵy bar adamdardyń tizbesin azaptaýlardyń jáne qadir-qasıetti qor­laıtyn ózge de qatygezdik túrlerinen zardap shekkenderge qosý usynyldy. 2022 jyly «Advokattyq qyzmet jáne zań kómegi týraly» zańǵa tıisti túzetý engizildi.

Kez kelgen jaǵdaıǵa saraptama jasaý, sot pro­sesin tergeý barysynda negizgi qu­qyq­­tar­dy saq­taýdyń mańyzy, senimdi aqpa­ratqa qol jet­kizýge keleshekte mundaı oqıǵa­nyń qaı­ta­lanýynyń aldyn alýyna yqpal etedi.

Shahnoza HASANOVA,

«Sana Sezim» áıelder bastamalarynyń quqyqtyq ortalyǵy» qoǵamdyq birlestiginiń dırektory