О́ner festıvaliniń sahnasynda qanshama tilde án shyrqaldy deseńizshi. Júzge tarta memlekettiń ónerdegi betkeustar adamdary Qazaqstanǵa keldi. Tipti, osy festıvaldiń Bas júldesin jeńip alǵan fılıppın ánshisin áýejaıdan óz eliniń prezıdenti kútip alǵanyn da umytqan joqpyz.
Eger «Azııa daýysy» mýzykalyq festıvali alǵash ótken 1990 jyly týǵan sábıler búginde el azamattaryna aınalǵanyn eskersek, daryndardyń bir dáýiri ótkenin baǵamdaısyz. Kúni keshe ǵana tusaýyn keskendeı kórinetin alǵashqy óner merekesine 15 memlekettiń ánshileri qatysqan bolatyn. Bar bolǵany úsh jyldan keıin, ıaǵnı 1993 jyly «Azııa daýysy» halyqaralyq festıval uıymdastyrýshylar federasııasynyń (FIDOF) múshesine aınaldy. 1994 jyly festıval álemdik shoý-bıznestegi Kann festıvaliniń (Fransııa) mamandandyrylǵan syılyǵyna ıe bolyp, 1998 jyly halyqaralyq festıval uıymdastyrýshylar federasııasy «Azııa daýysyna» «álemniń úzdik festıvali» degen ataq berdi.
Endi, mine, «Medeý» muz aıdynynda aty ańyzǵa aınalǵan festıval áýenderi qaıta shyrqalady. Festıvaldiń jańa Uıymdastyrý komıtetiniń músheleriniń kópshiligi óz mansabyn osy festıval sahnasynan bastaǵan jandardan quralyp otyr.
Festıvaldiń bas prodıýseri Armanjan Baıtasov: «Bizder Murat Erǵalıev pen Aleksandr Ponomarev qaldyrǵan mýzykalyq murany saqtap, jalǵastyrýmyz kerek. Árıne, «Azııa daýysynyń» úzdik oryndaýshylar alańyna aınalýyna jáne onyń bedeldi bolýyna biz de múddelimiz. Festıval shilde aıynyń sońyna josparlandy. Qazirgi mindetimiz – álemdik mýzyka qaýymdastyǵyn óz josparlarymyzdan habardar etip, festıvalge ótinimder qabyldaýdy bastap ketý. Qazir arnaıy qonaqtar tizimi anyqtalǵan joq, biraq aýdıtorııa sózsiz álemdik deńgeıdegi juldyzdardy kútetindikten, ózimizge joǵary maqsat qoıyp otyrmyz. Bul ári elge týrısterdi de tartady. Barshamyzǵa ońdy da jarqyn oqıǵalar qajet. Almaty qalasy ákimdiginiń jobamyzǵa qyzyǵýshylyq tanytyp, qoldaý kórsetip otyrǵanyna qýanyshtymyz, óıtkeni festıvaldiń ózi – búkil ındýstrııany damyta alatyn mańyzdy oqıǵalardyń tutas serııasy desek te bolady. Ári festıval aıasynda mýzykalyq prodıýserlerdiń halyqaralyq forýmyn ótkizýdi josparlap otyrmyz» deıdi.
Osylaısha, halyqaralyq óner dodasyna daıyndyq bastalyp ta ketti. Aıtqandaı, ónersúıer qaýym úshin taǵy bir jaqsy jańalyq – estrada áleminde talaı ánshiniń baǵyn ashqan «Jas qanat» respýblıkalyq baıqaýy da «Azııa daýysymen» birge oralatynyn aıta keteıik.
Endigi «Azııa daýysy» HF» QQ quryltaıshysy ári prezıdenti Irına Kovyrıako óner saıysyna 16-27 jas aralyǵyndaǵy daryndy qazaqstandyqtar qatysa alatynyn aıta kele: «Jas qanat» baıqaýynyń da ótkiziletin merzimi bekitildi. Ol 29 mamyr men 4 maýsym aralyǵynda ótedi. Sondaı-aq jańadan qosylǵan «Jas qanat. Balalar» baıqaýynyń jeńimpazdary «Azııa daýysy. Balalar» halyqaralyq baıqaýyna avtomatty túrde qatysa alady. Bıylǵy «Jas qanat» baǵdarlamasynyń ereksheligi sonda, osy baıqaýǵa joldama alǵandar live-band jáne orkestr súıemeldeýimen óner kórsetip, tartymdylyǵymen kórermenderin baýrap alýǵa tıis. О́tinimder qabyldaýdy 2023 jyldyń 15 aqpanyna deıin uzarttyq. Shaqyrtýlar elimizdiń barlyq aımaǵyna jiberilip, jyl aıaǵyna deıin 40-tan astam ótinim jınaldy. Pandemııaǵa deıingi sońǵy baıqaý 2019 jyly ótkenin jáne 2020 jyly Murat Erǵalıev pen Aleksandr Ponomarev ótinimderdiń bir bóligin qabyldap úlgergenin aıtqym keledi. Sondyqtan biz buryn jınalǵan jumystardy qaıta qaraý kerek degen sheshim qabyldadyq. Sondaı-aq dástúrli atalymdardan bólek, bıyl Murat Erǵalıev pen Aleksandr Ponomarev atyndaǵy arnaıy júldeler bolady», dedi.
Sonymen qatar «Azııa daýysy» HF» QQ quryltaıshysy jáne vıse-prezıdenti, zańger Temirlan Tólegenov osy festıvaldiń negizin qalaǵan Murat Erǵalıev pen Aleksandr Ponomarev marqum bolǵannan keıin jobalardy júrgizý quqyǵyna qalaı ıe bolǵanyna qatysty túsinikteme berdi.
«Máselen, saýda ataýyna patent 10 jyl merzimge beriledi. «Azııa daýysy» festıvali shyǵarmashylyq-óndiristik birlestigi 1993 jyly «Azııa daýysy» ataýy men logotıpine patent alyp, tıisinshe patenttiń qoldanylý merzimi 2003 jyly aıaqtalǵan. О́kinishke qaraı, bul patent odan ári uzartylmaǵan. О́tken jyly «Azııa daýysy» JShS kompanııasyna muragerlik quqyǵy týraly másele týyndaǵan kezde, patent muragerlik massaǵa túse almady, óıtkeni ol kezde «Azııa daýysy» JShS-synda eshqandaı quqyq bolǵan joq. Nátıjesinde, Irına Kovyrıako ótken jyly patent alýǵa ótinish berdi. Osy kezde «Azııa daýysy» ataýy men logotıpi týraly ǵana emes, «Jas qanat» ataýy týraly da áńgime qozǵaldy. «Jas qanatqa» mundaı patent eshqashan berilmegen. О́tken jyldyń sáýir aıynda Irına Kovyrıako barlyq úsh patenttiń de ıegeri boldy. Nátıjesinde, «Azııa daýysy» halyqaralyq festıvali» qoǵamdyq qory qurylyp, shart boıynsha ol saýda ataýlaryn paıdalaný quqyǵyn ıemdendi. Sondyqtan búgingi tańda «Azııa daýysy» men «Jas qanat» ataýlarynyń jalǵyz quqyq ıelenýshisi, sonymen qatar «Azııa daýysy» logotıpiniń ıesi – «Azııa daýysy» halyqaralyq festıvali» qoǵamdyq qory dep sanalady. Úshinshi taraptan eshqandaı shaǵym bolýy múmkin emes», dedi.
Al endi «Azııa daýysy» týraly azdaǵan nostalgııaǵa beriletin bolsaq, ol dúrkirep turǵanda Sıýzı Kvatro, Coolio, «Bomfunk MC’s», Jasmın, Valerııa, Nıkolaı Noskov, «Chaı vdvoıom», «Eruption», Patrısııa Kaas, Pýpo, Toto Kýtýno, Djımmı Sammervıl, Mıthýn Chakrabortı, Soner Arıdja, Alla Pýgacheva, Fılıpp Kırkorov, Valerıı Leontev, Boney M., Haddaway syndy aty álemge máshhúr óner sańlaqtaryn qolsozym jerden kórý baqyty buıyrǵan eken.
Oraıy kelip turǵanda bıyl, 2023 jyly «Jas qanat» baıqaýynyń bastaý alǵanyna 32 jyl tolatynyn aıta ketý kerek. Bul da ýaqyt tezinen ótken ulttyq-mýzykalyq joba bolatyn. Ol da elimizdiń mádenı ómiriniń bir bólshegine aınalyp, osy baıqaýdan qanat qaǵyp shyqqan ánshilerimiz «Slavıan bazary» (Belarýs), «Pamýkkale» (Túrkııa), Malta án baıqaýy (Malta), «Dıskaverı» (Bolgarııa), «Dostyq kópirleri» (EKSPO-2001, Germanııa), «Azıattyq mýzyka festıvali» (Shanhaı, Qytaı) jarystaryna deıin qatysyp, júldeli oryndarǵa ıe boldy. Qazirgi otandyq talaı tanymal oryndaýshy «Jas qanat» baıqaýynyń vokaldyq jáne sahnalyq mektebinen ótken. Máselen, Medeý Arynbaev, Nurlan Abdýllın, Erlan Kókeev, «Úrker» toby, Mádına Sádýaqasova, Janar Doǵalova, Marjan Arapbaeva, Dımash Qudaıbergen syndy ánshilerimiz «Azııa daýysy» festıvali ózderiniń ónerdegi mansap joldarynyń baspaldaǵy bolǵanyn joqqa shyǵarmasa kerek.
ALMATY
