Kollajdy jasaǵan Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Bas onkologtiń málimetinshe, elimizde jyl saıyn 35 myńnan astam adam obyrǵa shaldyǵady, 14 myńnan astam adam kóz jumady eken. Búginde esepte 200 myń Qazaqstan azamaty tur. О́lim-jitim boıynsha elimiz onkologııalyq aýrýlardan úshinshi orynda tur. О́lim qurylymynda birinshi orynda – ókpe obyry (16,5%, 1 945 jaǵdaı), ekinshi – asqazan obyry (11,8%, 1 411 jaǵdaı), úshinshi – kolorektaldyq obyr (10,7%, 1 242 jaǵdaı) jáne tórtinshi orynda sút bezi obyry (8,2%, 959 jaǵdaı) tur.
«Keshendi jospardyń is-sharalaryn iske asyrý kezinde qaterli isikterden bolatyn ólim-jitimdi orta eseppen 5%-ǵa tómendetýdiń oń úrdisi bar. Elimizde onkologııalyq naýqastar kontıngenti 2022 jyly 205 042 naýqasty qurady, 2022 jyldyń 11 aıynda qaterli isikterden bolatyn ólim-jitim kórsetkishi 100 myń turǵynǵa shaqqanda 65,7-11 806 jaǵdaıdy qurady, bul ólim-jitim kórsetkishiniń 8,3%-ǵa tómendegenin kórsetedi», dep atap ótti D.Qaıdarova.
Bıyl bastalatyn onkologııalyq qyzmetti keshendi jańǵyrtýda tehnıkalyq qaıta jaraqtandyrý kózdeledi. Al bul qolda bar dıagnostıkalyq jabdyqty jańǵyrtý, jańa jelilik údetkishterdi ornatý jáne eskirgen apparattardy aýystyrý esebinen sáýlelik emdeýdi keńeıtý jáne jetildirý, sondaı-aq ıadrolyq medısına ortalyqtaryn uıymdastyrý; az ınvazıvti hırýrgııany jáne emdeýdiń ıntervensııalyq ádisterin damytý, derbestendirilgen terapııany tańdaý maqsatynda tolyq genomdyq beıindeýdi engizý, isikke qarsy jańa dárilik zattardyń qoljetimdiligin arttyrý, zamanaýı onkologııalyq ortalyqtar qurý, jańa býyn kadrlaryn daıarlaýǵa mol múmkindik beredi.
Sonymen qatar Onkologııa ınstıtýtynyń basshysy eskirgen jáne jetkiliksiz jabdyqtalǵan jabdyqta skrınıng júrgizýdiń tıimdiligi máselelerin kóterdi. Onyń aıtýynsha, eskirgen beınekolonoskoptardyń úlesi – 74,4%. Bul rette Aqtóbe, Atyraý, Batys Qazaqstan, Qostanaı, Túrkistan oblystarynda jáne Astana qalasynda 80,0%-dan astam jabdyq barynsha tozǵan. Onkologııalyq naýqastardy sáýlelik terapııamen qamtý problemasy da ózekti. Bul sáýlelik apparattar parkiniń jabdyqtalmaýyna baılanysty jáne birinshi kezekte gamma-terapııalyq qondyrǵylar túrindegi eskirgen jabdyqtyń 50%-yn almastyra otyryp, qazirgi zamanǵy jelilik údetkishterdi iske qosý qajettigi aıtylýda. Onkologııalyq qyzmetti jańǵyrtý jospary molekýlıarlyq-genetıkalyq testileýdi keńeıtý, jeke terapııany tańdaý maqsatynda tolyq genomdyq beıindeýdi, gendik ınjenerııany engizý sııaqty obyrdy emdeýdiń jańa tehnologııalaryn qoldanýdy qamtıdy. Sonymen qatar onkologııalyq kómekti tolyq sıfrlandyrýdy, bilim berýdi taný úshin jasandy ıntellekt múmkindikterin engizýdi, barlyq MAJ jáne AJ ıntegrasııalaýdy, skrınıngtik tirkelimdi qurýdy júzege asyrý josparlanýda.
Qazaqstanda onkologııalyq kómektiń tıimdiligin arttyrý isikke qarsy jańa dárilik zattardyń, targettik jáne ımmýnoonkologııalyq preparattardyń, onyń ishinde balalarǵa arnalǵan preparattardyń qoljetimdiliginiń artýy esebinen qamtamasyz etiletin bolady.
