Qoǵamdy eldik isterge uıystyrý aıqyndaldy

Otyrysqa Premer-mı­nıstr­­diń orynbasary Altaı Kól­ginov, qoǵam jáne memleket qaı­ratkerleri, BAQ ókilderi, azamattyq qoǵam belsendileri men halyqaralyq uıym basshylary qatysty. Alqa otyrysynda Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Darhan Qydyráli baıan­dama jasap, atqarylyp jatqan jumystardy tanystyrdy.

«О́tken jyl aıshyqty oqı­ǵalarǵa toly, synaǵy kóp syndarly jyl boldy. Elimizde qolǵa alynǵan kezekti reformalar paketi irgeli isterdiń júzege asýyna jol ashty. Prezıdenttiń mı­nıstrlikke júktegen 8 tapsyr­masynyń 5-eýi oryndaldy, qalǵandary iske asyrylyp jatyr», dedi D.Qydyráli.

Mınıstrdiń sózine súıensek, salaǵa jaýapty mekeme álemdik beldi sarapshylardyń, belgili ǵalymdar men saıasatkerlerdiń jáne halyqaralyq uıym ókil­deriniń qatysýymen kezdesýler uıymdastyrǵan. Sondaı-aq dıplomatııalyq mıssııalar men halyqaralyq uıymdardyń bas­shy­larymen 60-tan astam ekijaqty kezdesý ótkizgen.

«Etnosaralyq jáne kon­fes­sııaaralyq kelisimdi, berekeli bir­ligimizdi nyǵaıtý – basty maq­sattarymyzdyń biri. Prezıdent tapsyrmasyna oraı, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń 2022-2026 jyldarǵa arnalǵan damý tujy­rymdamasy daıyndaldy. Eli­mizdiń saıası ómirindegi mańyz­dy is-sharalardyń biri 50 elden 100-den astam delegasııa qatysqan Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń sezi ótti.

«Qoǵamdyq baqylaý» jáne «Onlaın petısııalar» týraly zań jobalary Parlament Májilisinde maquldanyp, «Qoǵamdyq bir­lestikter týraly» Zańǵa ózgerister engiziledi. Qoǵamdyq keńester aza­mattyq qoǵamnyń memlekettik organdardyń qyzmetine ara­lasýynyń pármendi tetigine aınal­dy. 2022 jyly qoǵamdyq keńes­ter­diń quramy 90 paıyzǵa jańar­tyldy.

«Azamattyq bastamalardy qoldaý ortalyǵynyń» jumysy qaıta qaralýda. Aldaǵy ýaqytta onyń baǵyt-baǵdary keshendi ǵylymı zertteýlerge baılanys­ty bolýǵa tıis. Ulytaýda ótken Ulttyq quryltaıǵa mınıstrlik jaýapty boldy. «Quryltai» mo­bıldi qosymshasy iske qosy­lyp, «Ulttyq quryltaı» tele­baǵ­darlamasy kórsetile bastady», dedi D.Qydyráli.

Sondaı-aq byltyr Ortalyq Azııa volonterler forýmy uıym­dastyryldy. Sonyń qorytyn­dysy boıynsha Ortalyq Azııa volon­ter­ler habyn qurý týraly sheshim qabyldandy.

«Taıaýda «Memlekettik jastar saıasaty týraly» Zań qabyldandy. Zańǵa sáıkes jastar sanaty 35-ke deıin ulǵaıdy. Osylaısha, elimi­z­degi osy sanattaǵy azamattar sany 6 mln-ǵa deıin kóbeıdi. En­di osy salada aýqymdy ister atqa­­rylyp, zań ıgiligin barsha jas­tarymyz kóredi degen senim­demiz.

2023-2027 jyldarǵa arnalǵan Memlekettik jastar saıasaty tujyrymdamasynyń jobasy ázir­lenip, ashyq talqylaýǵa usy­­nyldy. Elimizdegi Jastar re­sýrs­tyq ortalyqtaryna bir jyl ishinde túrli másele bo­ıynsha jú­gingen jastar sany 400 myńnan asady. Sondyqtan jastar resýrs­tyq ortalyqtary elimizdiń barlyq óńirinde ashylýy qajet.

2022 jyly Jastar praktıkasynan ótý kezeńi 6 aıdan 12 aıǵa deıin jáne «Birinshi jumys orny» jobasy boıynsha 12 aıdan 18 aıǵa deıin uzartyldy. Bul jastar úshin alǵashqy jumys tájirıbesin alýǵa jáne tabys tabýǵa jaqsy múmkindik. 2022 jyly «Zhas project» jobasy iske asyryldy, onyń sheńberinde jastardyń bıznes bastamalaryn qoldaý úshin 1 mln teńgeden 250 grant berildi. Da­ryndy jastardy qoldaý maq­­satynda 3 mln teńgeden 33 «Táýel­sizdik urpaqtary» granty ta­ǵaıyndaldy. Bul grant jyl saıyn beriledi jáne onyń kóle­min ulǵaıtýdy josparlap otyrmyz», dedi D.Qydyráli.

Mınıstrdiń sózine súıensek, jastardyń turǵyn úı máselesin sheshý boıynsha naqty jumystar jal­ǵasady. Qazir óńirlik turǵyn úı baǵ­darlamalary 6 óńirde iske qo­sylǵan. Bıyl jyl sońyna de­ıin osyndaı baǵdarlamalardy 10 óńi­r­de ázirleý josparlanyp otyr.

«Prezıdent janyndaǵy Jas­tar saıasaty jónindegi keńestiń qu­ramy jańartyldy. 2022 jyly jel­­toqsanda Astana qalasyn­da 500-den astam adamnyń qaty­sýymen «Qogam Fest» jastar jo­basy uıymdastyryldy. Son­daı-aq Qazaqstanda alǵash ret ót­ken jyldyń qarasha aıynda elimizdiń túkpir-túkpirinen 200-den astam blogerdiń qatysýymen mınıstrliktiń «Tik-Tok house» jobasy iske asyryldy. Jalpy jastar saıasaty salasynda jasa­lyp jatqan jumystar óz nátı­jesin bere bastady. Máselen, Qazaq­stan Jahandyq jastardyń damýy ındeksinde (Youth Progress Index) 150 memlekettiń ishinde 63-ten 54-orynǵa kóterildi», dedi D.Qydyráli.

Budan keıin vedomstvo basshysy Prezıdenttiń mınıstrlikke salalyq zańnamany jetildirý mindetin qoıǵanyna toqtaldy. Onyń aıtýynsha, dástúrli BAQ-tyń baǵyty konseptýaldy tur­ǵyda ózgerip jatyr. «Jańa medıa» degen túsinik qalyptasqan.

«Osy salada atqarylǵan ju­mystardy birneshe baǵytqa bólip qarastyrýǵa bolady. Medıa zańnamany qaıta qaraý jumysy júrgizilip otyr. Balalarǵa qatys­ty kıberbýllıngti retteýde zań­namalyq túzetýler engizildi. Ha­lyq­aralyq tájirıbelerdi eskere otyryp, «Mass-medıa týraly» Zań jurtshylyq talqylaýyna shyǵaryldy.

Sondaı-aq onlaın-platformalar men ınternet-jarnamanyń qyzmetin retteıtin jańa zań jobasy ázirlenip jatyr. Zań jobasy aıasynda jýrnalısterdiń mártebesin kóterý, memlekettik aqparattyq saıasatty qarjylandyrý tetik­terin reformalaý, ózin-ózi retteý ınstıtýttaryn damytý, teleradıo habarlaryn taratý salasyndaǵy trendterdi ózgertý josparlanǵan.

Aqparatqa qol jetkizý máse­le­leri jónindegi zańǵa túzetý­ler ázirlendi. Usynylǵan ózge­ris­ter, azamattardyń aqparat­qa qol jetkizý quqyǵyn zańsyz shek­tegen memlekettik organdar­dyń jaýapkershiligin kúsheı­tedi. Aqparattyq doktrına talqy­laýdan ótti. Sondaı-aq Aqpa­rat salasyn damytýdyń 2023-2027 jyldarǵa arnalǵan tujy­rym­damasyn daıyndaýǵa kiristik», dedi D.Qydyráli.

Sondaı-aq elimizdi saıası óz­geristerge bastaǵan jalpy­ha­lyqtyq referendým men Pre­zı­­dent saılaýy tusynda túrli de­battar uıymdastyrylyp, non-stop jaǵdaıynda aqparat taratyl­ǵanyn jetkizdi. Máselen, alǵash ret 16 saǵattyq 2 onlaın-marafon ótti.

«Birinshi ret uıymdastyrylǵan Ortalyq Azııa medıaforýmyna ózge memleketterden eks-pre­zı­dentter, medıa salasynyń bel­gili mamandary, Pýlıser syı­lyǵynyń ıegerleri bastaǵan 300-den astam delegat qatysty. Túrli taqyryptaǵy 18 sessııadan turǵan forýmdy turaqty platformaǵa aınaldyrý nıetimiz bar.

2022-2023 jyldarǵa arnalǵan medıa bilim berý sapasyn arttyrý jónindegi arnaıy jospar aıasynda Astana Media Week halyqaralyq forýmy ótti. Is-sharaǵa Qazaq­stan men shetel medıa ındýs­trııasyndaǵy 150-den astam top-menedjerdiń qatysýymen 30-ǵa jýyq semınar-trenıng, paneldik sessııalar boldy. Memlekettik organdardyń 100-ge jýyq baspa­sóz qyzmetkerine jeke semınarlar uıymdastyryldy.

Dástúrli «Tumar» jáne «Úr­ker» syılyqtary tapsyryldy. Álemdik «Tiji», «Nickelodeon» arnalarynyń mýltfılmderi qazaq tilinde kórsetile bastady. Atalǵan arnalarmen qazaq ertegileri negizinde anımasııalyq ónimder jasaý máselesi kelisilip jatyr», dedi D.Qydyráli.

Mınıstr keltirgen derekterge súıensek, 2022 jyldyń qory­tyndysy boıynsha jalpy memlekettik BAQ-taǵy qazaq tilin­degi kontenttiń úlesi 83%-dy quraǵan. Budan bólek, mınıstrlik halyqaralyq baılanysty nyǵaıtyp keledi. Máselen, jańa medıa men azamattyq jýrnalıstıkany damytý maqsatynda Meta, TikTok, Google, Mail.Ru Group, LinkedIn kompanııalarymen qarym-qatynas ornatyldy.

«Nátıjesinde alǵash ret Meta kompanııasynyń Instagram, Whatsapp, Facebook, Messenger-diń Qazaqstan boıynsha resmı ókilderi aıqyndaldy. Sondaı-aq TikTok korporasııasynyń aımaq­tyq ofısi ashyldy. Facebook pen TikTok-tiń ınterfeısin qazaq­shalaý boıynsha kelisimder jasaldy. Sol sııaqty BUU-men jáne onyń birqatar uıymdarymen qarym-qatynas artty. Sıfrlyq efırlik teleradıo habarlaryn taratý jumystary júıeli jalǵasyp jatyr. Búgingi tańda halyqty sıfrlyq habar taratýmen qamtý 93%-dy qurady. Bul rette, 13 óńir sıfrlyq efırlik formatqa 100% kóshti.

2023 jyly eldiń shekaralas aýdandarynda otandyq radıohabarlarmen qamtýdy keńeıtý jumysy kúsheıtiledi. Ásirese, shekaralas aımaqtar radıohabar taratýmen qamtamasyz etiledi. Otandyq telearnalarda tarıhı kontent óndirisi jalǵasýda. 2022 jyly qazaq zııalylarynyń ómiri men qyzmeti týraly 6 serıaldyń kórsetilimi ótti. Bul úrdis uly tulǵalardy ulyqtaýmen ǵana shektelmeı, aýqymdy taqyryptarǵa ulasýǵa tıis degen oıdamyz. Qal­tarystaǵy qaharmandar, tasadaǵy tulǵalar, qarapaıym eńbek adamdaryn dáripteýdiń jańa kórkemdik sheshimderi usynylýy qajet», dedi D.Qydyráli.

Budan keıin sala basshysy at­qarylǵan aýqymdy jumystar men saralanǵan jospardyń aýqym­dylyǵyna qaramastan, salada qordalanǵan máseleler bar ekenin jetkizdi.

«Jalpy kez kelgen kontent áleýmettik saýalnama men medıa jáne ǵylymı zertteýlerge negizildeýge tıis. Memlekettik telearnalarda reıtıng qýý bas­ty maqsatqa aınalmaýy kerek. Sondyqtan ýaqyttyń talabyna, kórermenniń talǵamyna saı sa­lıqaly, salmaqty kontentterge ba­­symdyq berý kerek. Halyqtyń saly­­­ǵynan, memlekettiń qazyna­sy­nan bólingen qarjynyń ár tıy­nyna jaýapty ekenimizdi umyt­­paǵan jón. Kórermen bizden maz­mun­dy, taǵylymdy jobalar kútedi.

Memleket qarjysy memleket múddesine, el ıgiligine, halyqtyń paıdasyna jumsalýy qajet. Salmaqty saraptamalar men jýrna­lıstik zertteýler, sapaly derekti fılmder men YouTube jo­balarǵa jáne kreatıvti ındýs­trııamen aınalysatyn talantty jastarǵa qoldaý kórsetýge ázirmiz. Osy oraıda, otandyq medıa ónimderdiń sapasy men básekege qabilettiligin arttyrý úshin úzdik teleserıaldar men anımasııalar, áleýmettik rolıkterge arnalǵan jańa ulttyq baıqaý uıymdastyrýdy josparlap otyrmyz.

Biz dástúrli medıaǵa da, jańa medıaǵa da teńdeı qoldaý ja­saýǵa ázirmiz. Otandyq baspa BAQ bizdiń basty nazarymyzda. Jaqyn arada mınıstrlik óńirlik baspa BAQ forýmyn ótkizbek. Atalǵan is-sharada óńirlik gazetter men jýrnaldardyń kókeıtesti máseleleri qaralyp, óz sheshimin tabatyndyǵyna senemiz.

О́tken jyldyń sońynda «Egemen Qazaqstan» respýb­lı­kalyq gazeti» JShS men Qazaq gazetteri birikti. Osy ońtaı­lan­dyrý jumystary aıasynda balalar basylymdaryna biz erekshe kóńil bólip, damýdyń jańa joldaryn iske asyramyz. «Qazposhta» aksıonerlik qoǵamymen baspa basylymdaryn ýaqtyly jetkizý, jazylýǵa ońtaıly jaǵdaı jasaý týraly memorandýmǵa qol qoıdyq. Sonymen qatar jańa zań aıasynda basylymdardan qosymsha qun salyǵy alynyp tas­talady», dedi D.Qydyráli.

Budan keıin Premer-mınıstr­diń orynbasary A.Kólginov sóz aldy. Spıker óz sózinde Memleket basshysy tapsyrmasynyń sapaly oryndalýy asa mańyzdy ekenin atap ótti.

«Memleket basshysy ult­aralyq birlik pen konfes­sııa­aralyq kelisimdi nyǵaıtý saıasatyn «Birligimiz – áralýandyqta» jal­pyǵa ortaq qaǵıdasy negi­zinde jalǵastyrýdy tapsyrdy. Eldiń birligi men ult­aralyq kelisim máseleleri qashanda basty nazarda. Osyǵan baılanysty mınıstr­liktiń aldynda memlekettik or­gan­darmen jáne Qazaqstan halqy Assambleıasymen birlesip, turaq­tylyqty saqtaı otyryp, «Bir­ligi­miz – áralýandylyqta» qa­ǵıdaty boıynsha etnosaralyq bir­lik pen konfessııaaralyq keli­simdi nyǵaıtý boıynsha belsendi shara­lardy jalǵastyrý boıynsha úl­ken mindet tur», dedi A.Kólgi­nov.

Sonymen qatar volonterlar men volonterlik uıymdardyń ju­my­sy týraly da pikir bildirdi. Onyń aıtýynsha, bul salaǵa Mem­leket basshysy oń baǵa bergen.

«Qazirgi ýaqytta Qazvolunteer.kz biryńǵaı onlaın platformasy jumys isteıdi, onda búginde 50 myńnan astam volonter, 680 uıym jáne 1000-nan astam joba tirkelgen. Jyl saıyn kem degende 50 jobany júzege asyrý josparlanýda. Bul jumysty burynǵydaı qarqynmen jalǵastyryp, bıyl eriktilerdiń halyqaralyq forýmyn ótkizip, jumystaryńyzdyń nátıjesin kórsetý kerek», dedi A.Kólginov.

Jıyn sońynda qatysýshylar óz oı-pikirlerin bildirdi.