О́z tarıhy men mádenıetin, qundylyǵyn kórsetýge jantalasyp jatqan jahandyq básekede árbir jańashyl shyǵarmashylyq ıdeıany qoldaý, kıno isine ınnovasııalyq jobalardy engizý, nátıjesinde jurt qyzyǵyp kóretin fılmdi jaryqqa shyǵarý muraty mańyzdy ekeni sózsiz. Otandyq kınonyń osaldyǵy, onyń basyndaǵy kúrmeýli máseleler ómir boıy talqylanyp kele jatyr. Jyl saıyn rejısserlerdiń qalyń shoǵyry ázirlenedi, fılmder jarysa jaryqqa shyǵady. Degenmen kóptiń arasynda kóńilge úmit uıalatar jyltyraǵan sáýlesiniń de bar ekenin Ulttyq kınony qoldaý ortalyǵynyń jetekshileri jarııalady.
О́tken jyly kóptegen otandyq kınokompanııalar memlekettik qarjylyq qoldaýǵa ıe bolyp qana qoımaı, jańa, jas kınematografıster esiminiń tanylýyna óz tarapynan qozǵaý jasady. Árıne, kez kelgen jumystyń nátıjesi statıstıkamen aıqyndalatyn búgingi kezeńde kıno isiniń tóńireginde tynymsyz atqarylyp jatqan sharýany shotqa salyp, esep-qısabyn shyǵaratyn bolsaq, kóńil toǵaıtatyn kóriniske tap bolamyz.
2022 jyly konkýrstyq irikteýge sáıkes 62 kınojoba memlekettiń qarjylyq qoldaýyna ıe bolǵan. Jyl qorytyndysy boıynsha Qazaqstannan usynylǵan fılmder halyqaralyq kınofestıvalderdiń 30-dan asa júldesin jeńip aldy. 13 shet memlekette Qazaqstannyń kıno kúnderi sátti ótti – otandyq kartınalarǵa Praga men Parıj, Seýl men Madrıd, Berlın men Býrsa, Tashkent pen Baký kórermenderi qoshemet kórsetti. Ulttyq kınony qoldaý memlekettik ortalyǵynyń qoldaýymen túsirilgen 12 kartına prokatqa shyqty.
UKQMO Basqarma tóraǵasynyń orynbasary Baýyrjan Shókenovtiń aıtýynsha, 2022 jyly Qazaqstannyń prokat naryǵy 20 mlrd teńgeniń deńgeıine jetti, bul pandemııaǵa deıingi kórsetkishterge jaqyn. Salystyrmaly mysalǵa júginetin bolsaq, 2010 jyldary shamamen 9 mln bılet satylatyn bolsa, ótken jyly 15 mln bılet satylǵan, ortasha bılet baǵasy – 1300 teńgeniń tóńireginde, bul, negizinen, onsha qymbat emes.
«Eń qyzyǵy, osy 20 mlrd-tyń 40 paıyzyn, ıaǵnı 8 mlrd-qa jýyǵyn otandyq fılmder jınaǵan. Bıyl prokatqa shyqqan 450 fılmniń 64-i otandyq. Bul fılmderdiń jalpy sanynyń 14%-y jáne olar bizge paıdanyń 40%-yn berdi. Bul orasan zor kórsetkish», – dep atap ótti ol.
UKQMO qoldaýymen túsirilgen fılmderdiń ishinde absolıýtti rekordtyq kórsetkish «Dos-Muqasan» fılmine tıesili. Aty ańyzǵa aınalǵan mýzykalyq toptyń tarıhyn baıandaıtyn fılm prokattan 503 mln teńge qarajat jınady. Bul – talantty jas rejısser Aıdyn Sahamannyń debıýttik jumysy.
Búginde otandyq kınoındýstrııada jas kınematografısterdiń belsendi jumysy baıqalady. 2020-2021 jyldary jas kınematografıster memlekettiń qoldaýymen 33 kınojobany, onyń ishinde 14 kórkem, 7 debıýttik, 10 qysqametrajdy jáne 2 derekti fılmdi jaryqqa shyǵardy. Al 2022 jyly memlekettik qarjylandyrý konkýrsyna qatysýshylar arasynda jastardyń úlesi aıqyn boldy – «Debıýt» seksııasynda (shamamen 90%), «Anımasııada» (shamamen 85%), «Áleýmettik mańyzy bar kórkem fılmder» seksııasynda (shamamen 70%), «Derekti fılmder» seksııasynda (shamamen 65%) jáne «Keń aýdıtorııaǵa arnalǵan kórkem fılmder» seksııasynda (80%).
Jaqynda ótken «Eýrazııa» kınofestıvalinde Qazaqstan kınematografııasy úshin jeke ulttyq konkýrs bólingenin jáne kınofestıval kúnderiniń biri «Jastarǵa jol!» uranymen ótkenin sarapshylar atap ótti. Konkýrstyq baǵdarlamalar aıasynda daryndy otandyq rejısserlerdiń fılmderi kórsetildi. Kórsetilimder sátti ótip, kórermender rızalyǵyn bildirdi, al synshylar bul jastardy qazirdiń ózinde «Qazaqstan kınosynyń jańa tolqyny» dep ataı bastady.
Árıne, bul jetistikterdiń syrtynda «sıfrlandyrý» ólshemine syımaıtyn jetistikter de bar. Buǵan Fransııanyń Ulttyq kınematografııa jáne anımasııa ortalyǵymen yntymaqtastyq týraly kelisim, jetekshi strımıng platformalaryna qazaqstandyq kartınalardyń shyǵýy jáne taǵy basqa jańalyqtardy jatqyzýǵa bolady. Bastysy, munyń bári bolashaq jetistikterdiń tamasha negizi ári bastamasy ispetti. Al budan da mańyzdysy, kóńil jelpindiretin aýqymdy san-sıfr «báseke», «sapa» degen bıik ólshemniń kepili bola ma? Másele – osynda.
