Dúnıeniń dop dodasy
Keshe, maýsymnyń 12-nen 13-ne qaraǵan túni, Astana ýaqytymen 00 saǵat 15 mınýtta (biz tipti «búgin» dep sóılesek te bolady) Brazılııanyń San-Paýlý qalasyndaǵy «Korıntıans» stadıonynda álemniń XX chempıonatynyń saltanatty ashylý rásimi qanat jaıdy. Chempıonattyń ashylý rásimi aıaqtalǵan soń, stadıon oıynǵa daıyn etilgennen keıin alańǵa Brazılııa jáne Horvatııa quramalary shyǵyp, alamanǵa at qosylǵanyn aıǵaqty etti. Sonymen, kópten kútken fýtbol toıy da bastalyp ketti.
Shara teatrlandyrylǵan kórinispen ashyldy. Ol ushyp bara jatqan dop pishinindegi alańqaıda kerýen kerdi. Kórinisterdiń basy terbetilgen aǵashtar shoǵyrynan bastaý aldy. Jasyl jelekti jelbiretken bul sahnalyq sıpat sosyn kóship júrgen kók óskinder men gúl qaýyzdaryna ulasty. Bulardyń sonyń ala kanoe qaıyǵyn esken osy jerdiń baıyrǵy turǵyny bolashaqqa qaraı júzip kele jatty.
Kórinistiń kelesi kezeńin barabanshylar men bıshiler ilip áketti. Bulardyń sońǵylary brazılııalyqtardyń ári ulttyq bıi, ári jekpe-jek quraly bolyp tabylatyn kapoeıranyń bedelin bekemdeı tústi. Jalpy, bul kórinisterdi beıneleýge alty júzden astam gımnasshylar, akrobattar jáne bıshiler toby qatysty. Bulardyń bári belgııalyq rejısser Dafne Korneniń jetekshiligimen júzege asty.
Saltanattyń sharyqtaý shegi alańǵa amerıkalyq áıgili ánshi Djennıfer Lopestiń shyqqan sátimen sáıkes keldi. Ol munyń aldynda Piybull dep atalatyn amerıka-kýba birikken reperimen jáne brazılııalyq oryndaýshy Klaýdıa Leıttemen birge osy mýndıaldyń «Biz birgemiz» (We Are One) dep atalatyn resmı ánin jazdyrǵan eken. Bir aıtatyny, stadıonda áýenniń portýgal tilinde emes, aǵylshynsha aıtylǵanyna jergilikti jankúıerlerdiń kópshiligi renish bildirgendeı boldy. Alaıda, uıymdastyrýshylar muny kópshilik bara-bara buǵan da kóndigip ketedi deýmen túsindirdi.
Ras, planeta fýtbol birinshiliginiń ashylýyn Olımpııalyq oıyndardyń saltanatymen salystyrýǵa bolmaıdy. Ol qalaı degende de aýqymdylyǵy men mazmuny jaǵynan eshqashan Olımpıadamen shendes kele almaıdy. Soǵan qaramastan, rásimniń ssenarıin jasaýshylar onda kórermen úshin kútpegen jaǵdaılardyń kóp bolatyn jaǵyn qarastyryp baǵypty.
Taǵy bir aıtatyn jaıt, San-Paýlý «fýtbol koroli» Peleniń de otany bolyp sanalady. Olaı deıtinimiz, basqa shtatta týǵanymen, Edson Arentos dý Nasımentý bar fýtbolshylyq ǵumyryn osy aımaqta ótkizgen. Búginde jasy 73-ke kelip otyrǵan ardager óziniń 1956 jyly bastalyp, 1977 jyly toqtaıtyn fýtboldaǵy mansabyn, – sońǵy eki maýsymdy Nıý-Iorktiń «Kosmosyna» arnaǵany bolmasa, – túgeldeı derlik bir ǵana ujymda, osy San-Paýlýdyń «Santos» komandasy quramynda ótkizdi. Osynda júrip, Brazılııa quramasy sapynda álemniń úsh dúrkin chempıony atandy. Budan bólek, «Santospen» birge eldiń alty márte aldy bolyp, bes ret Kýbogyn jeńip aldy. Buǵan qosa, San-Paýlý shtatynyń on ret chempıondyǵyna qol jetkizdi. FIFA-nyń uıǵarymy boıynsha XX ǵasyrdyń eń úzdik fýtbolshysy atanǵan adamdy stadıon toly jurtshylyq zor qýanyshpen qarsy aldy. Al osy sátte sport kesheni aıasynda qoldaryna baqytty bılet ustaǵan 65 myńnan astam jankúıer dúrkirep otyr edi.
Mine, osy 65 myńnan asyp túsetin kópshilikpen qatar, jer-jahannyń sol sát kógildir ekran aldyna baılanǵan bir mıllıardqa jýyq turǵyny dúnıelik doda dúbiriniń bastalǵanyn pash etetin jan tebirenterlik tarıhı oqıǵaǵa kýá boldy. Bul joly alańnyń týra ortasyna qoıylǵan ala baýyr dopty birinshi bolyp tebý quqyǵy aıaǵy jansyzdanyp qalǵan múgedek jigitke berildi. Bul úshin arbasynan shyǵarylyp, fýtýrıstik ekzoskeletpen alań ortasyna jetkizildi. Onyń aıaǵy osylaısha dopqa tııýimen birge kezekti álem chempıonaty resmı túrde bastalǵan bolyp sanaldy.
San-Paýlýdyń basty sport arenasy týraly sóz bolyp jatqanda, bizdiń toqtalmaı óte almaıtyn taǵy bir jaǵymyz bar. Shyny kerek, bul – baıaǵy «Korıntıans» emes. Osy chempıonatqa arnalyp, onyń ornyna múldem jańa ǵımarat salynǵan. Jergilikti bılik oǵan edi «Itakeran» degen ataý beripti. Degenmen, 30 mıllıondyq kórermender armııasy bar «Korıntıans» klýby óz qonaqtaryn osynda qabyldaıdy. Atalmysh komanda bıylǵy mamyr aıynda ǵana paıdalanýǵa berilgen bul keshendegi birinshi oıynyn Florıanopolıstiń «Fıgeırense» jasaǵymen ótkizip, 0:1 esebimen utylyp qalypty. Basqasha aıtqanda, jańa stadıondaǵy alǵashqy goldy onyń ıeleri emes, meımandar soǵyp ketken ǵoı. Biraq bizdiń nazar aýdarǵymyz kelip otyrǵany basqa jaıt. Aıtpaǵymyz, taıaý kúnderde FIFA bas hatshysynyń bas aýrýyna aınalǵan stadıondardyń qatarynda osy nysan da boldy. Budan bir aı buryn ondaǵy 20 myń oryndyqtyń joq ekeni álem fýtbolynyń tizginin ustaǵandardy biraz abyrjytyp qoıǵan. Buqaralyq aqparat quraldarynyń málimetinshe, qurylys jumystary óte kesh, 2011 jyly bastalǵan sııaqty. Munda basynda jobalanǵan 850 mln. realdyń ornyna bir mıllıardqa jýyq aqsha jaratylyp ketipti.
Serik PIRNAZAR,
«Egemen Qazaqstan».
