Bul mańyzdy kúreste barynsha tıimdi tásilderdi saralap, shamaly ýaqytta jemqorlyq deńgeıin birneshe ese tómendetken shet memleketter tájirıbesinen ozyq tustaryn úlgi etip, ashyqtyqqa bastaıtyn jarqyn jol tabýymyz kerek. Mundaı tıimdiligin kórsetken tásildiń biri – zańsyz baıýmen bar kúshimizdi salyp kúresý, osyndaı kóleńkeli ispen shatylǵandar úshin arnaıy zań júzinde jaýapkershilik engizý. О́mir boıy memlekettik qyzmette júrgen, belgili bir deńgeıde jalaqy alǵan, biraq ómir súrý salty, jınaǵan dúnıesi sol jalaqysynyń deńgeıimen úılespeıtin adamdardyń kóbi zańsyz jolmen baıyǵandarǵa jatady. О́kinishke qaraı, bul sanattaǵy adamdardy bizdiń qoǵamnan da kóptep kezdestirýge bolady. Záýlim úı, qymbat kólik, balalary shetelde oqıtyn kisilerdi kórip, iri bıznespen aınalysatyn shyǵar dep oılap jatamyz. Biraq olardyń arasynan memlekette qyzmet isteıtinderdi jolyqtyramyz.
Zańsyz baıý úshin qylmystyq jaýapkershilikti engizý BUU Sybaılas jemqorlyqqa qarsy konvensııasynda qarastyrylǵan. Qazaqstan bul konvensııany 2003 jyly ratıfıkasııalaǵan. Iаǵnı bul qadam osy tuǵyrly talapty ulttyq zańnamamyzǵa engizemiz degendi bildiredi. Biraq muny áli kúnge deıin zań júzinde bekitpedik. Osy talapty qolǵa alyp, ótken jyldyń sońynda Memleket basshysy arnaıy zańǵa qol qoıdy. Endi elimizde zańsyz baıyǵandar jaýapkershilikke tartylady. Biraq munyń qylmystyq jaýapkershilik emes ekenin de atap ótý kerek. Eger qandaı da bir tulǵanyń jınaǵan dúnıesi qyzmetiniń jalaqysymen sáıkespeıtin bolsa, onyń artyq dúnıesi bıýdjetke qaıtarylady, memlekettik qyzmetten birjola alastatylady, biraq qylmystyq jaýapkershilikke tartylmaıdy. Árıne, bul da oń ózgeris. Degenmen muny jarty qadam dep aıtar edim. О́ıtkeni el qazynasyn jymqyrǵandardyń áreketi – qylmys. Sondyqtan onyń jazasy tolyq bolýy kerek.
Jalpy, zańsyz baıýdy tyıýdy jemqorlyqpen kúrestiń eń myqty tásili deýge bolady. Biz osy joldan aınymaı, atalǵan baǵyttaǵy jumysty kúsheıte tússek, 5-7 jyl kóleminde elimiz jemqorlyqtan ájeptáýir tazaryp qalady. Mine, osyndaı batyl qadamdar bizdi ádiletti qoǵam qurýǵa jeteleıdi.
Dıdar SMAǴULOV,
«Ádildik joly» respýblıkalyq qoǵamdyq birlestiginiń atqarýshy dırektory
