Arasha
Sońǵy on jylda elimizdegi týberkýlezden kóz jumatyndar kórsetkishi 72,8 paıyzǵa kemidi
Myna ómirde kásiptiń ońaıy joq. Áıtse de ár mamandyqtyń óz artyqshylyǵy men aıyrmashylyǵy bolatyny da ras. Burnaǵy kúni bir top BAQ ókilderi bir kún bolsa da medısına qyzmetkerleriniń qıyn da qyzyq jumystaryna kýá boldyq.
Medısına qyzmetkeri kúni qarsańynda Qazaq onkologııa jáne radıologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýty men Týberkýlez problemalary ulttyq ortalyǵynda jýrnalıster úshin uıymdastyrylǵan «Ashyq esik» kúnine osy joldardyń avtory da qatysty.
Osylaısha bizder bir kún boıy onkologtar men ftızıatrlardyń qyzmetin atqaryp, dárigerlerdiń jumysyn baqylaý múmkindigine ıe boldyq. Áriptesterimiz, tipti, kúrdeli ota jasaýǵa da qatysty. BAQ qyzmetkerlerine áleýmettik mańyzy joǵary eki aýrýdy aldyn ala anyqtaý jáne ony emdeýdiń ınnovasııalyq tehnologııalary men ádisteri kórsetildi.
Árıne, otandyq dárigerler qaterli isik pen týberkýlezdi alǵashqy satysynda anyqtap, ony tıimdi ári tez emdeý múmkindikteri artqanyn alǵa tartyp júr. Rasynda, statıstıkaǵa súıensek, sońǵy on jylda týberkýlez aýrýlarynan kóz jumǵandar sany 72,8 paıyzǵa kemigen. Al Densaýlyq saqtaý mınıstrligi qaterli isik aýrýlaryn bastapqyda anyqtap, onyń aldyn alý baǵytyndaǵy alty birdeı skrınıngtik baǵdarlamanyń jaqsy nátıje bere bastaǵanyn ómirdiń naqty mysaldarymen dáıekteýde.
Dárigerlerdiń mundaı joǵary kórsetkishterge qol jetkizýine 2012-2016 jyldarǵa arnalǵan memlekettik onkologııalyq kómekti arttyrý men týberkýlezben kúres Ulttyq baǵdarlamalarynyń kóp sebi tıgen. BAQ ókilderine arnalǵan «Ashyq esik» kúni aıasynda dárigerlerge kókeıdegi túrli saýaldarymyzdy qoıyp, kózbe-kóz suhbattastyq.
Kókeıkesti suraqtardyń barlyǵyna Bas dárigerler men arnaýly mamandar tolyq málimetter berip, kóz aldymyzda júrip jatqan otanyń, ozyq medısınalyq tehnologııalardyń artyqshylyqtaryna baılanysty adam aǵzasyna tıgizer keri áseriniń az ekenin túsindirip berdi.
Búgingi tańda Qazaq onkologııa jáne radıologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýty men Týberkýlez problemalary ulttyq ortalyǵynyń barlyq bólimderi ártúrli dárejedegi kúrdeli otalardy sheteldik áriptesterinen kem jasamaıdy jáne bul úshin memleket qyrýar qarjy bólip, mamandardy alys-jaqyn shetelderde mashyqtandyryp otyr.
Medısına álemindegi erekshe saparda biz «Koh talshyǵyn» kózben kórip, odan soń onkologııa ınstıtýtynyń «Sáýleli terapııa» bólimindegi jumys prosesin baıqap, ınstıtýttaǵy qaterli isikke shaldyqqan naýqastarmen suhbattastyq.
Sol sııaqty, qazirgi jańa ınnovasııalyq-zerthanalyq tehnologııalardyń medısına salasyna engizilýi qaterli isik pen týberkýlezdi tez ári tıimdi emdeýge, naýqastar sanyn birshama azaıtýǵa jol ashqanyn da anyq sezindik. Qazaq onkologııa jáne radıologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń materıaldyq-tehnıkalyq júıesi joǵary tehnologııalyq qurylǵylarmen jabdyqtalǵan. Instıtýt tek qaterli isik aımaǵyna áser etip, adam aǵzasyndaǵy ózge saý ulpalardy sáýlelendirmeıtin sońǵy úlgidegi apparattarmen jabdyqtalǵan. Qolda bar osy tabystarmen tanystyryp júrgen Qazaq onkologııa jáne radıologııa ǴZI dırektory, medısına ǵylymdarynyń doktory Qýanysh Nurǵazıev:
– Búgingi tańda onkologııalyq aýrýlar arasynda sút bezi aýrýlary aldyńǵy orynǵa shyqty. Elimizde jyl saıyn 3500-den asa naýqas tirkeledi. Alaıda, memleket iske qosqan úlken baǵdarlama boıynsha naýqastardyń 78 paıyzynyń dertin aldyńǵy satysynda anyqtap, emdeýge múmkindik bar, – deıdi.
Oblystyq, qalalyq, aýdandyq týberkýlezge qarsy dıspanserleriniń bakterıologııalyq zerthanalarynda týberkýlezdi erte satysynda anyqtaý úshin jetildirilgen ınnovasııalyq-zerthanalyq tehnologııalar engizilgen. Olar: BACTES MGIT-960, Hain-test ı Gene-Expert. Sonymen qatar, Gen-Expert apparatynyń taǵy da 20-syn satyp alý josparda tur.
О́z kezeginde Týberkýlez problemalary ulttyq ortalyǵy dırektory, medısına ǵylymdarynyń doktory Tileýhan Ábildaev týberkýlezge qarsy qyzmetti qarjylandyrý kólemi jyl saıyn artyp kele jatqanyn, osy maqsatqa tek 2013 jyly memlekettik bıýdjetten 35472,2 mıllıon teńge bólingenin atady. Sońǵy úsh jylda qarjylandyrý 3 esege artyp, týberkýlezge shaldyqqandardy jańa tehnologııa múmkindikterin paıdalana otyryp emdeý durys jolǵa qoıylǵan.
Osy arada, Qazaqstan – búgingi tańda týberkýlez ben qaterli isikke shaldyqqan naýqastardy tegin dári-dármekpen qamtamasyz etetin sanaýly elderdiń biri ekendigin bóle-jaryp aıtýǵa tıistimiz. Qazaqstandyqtardyń ómir súrý jasyn uzartý men ómir sapasyn arttyrý maqsatynda 2012-2016 jyldarǵa arnalǵan onkologııalyq kómek kórsetýdi damytýdyń besjyldyq memlekettik baǵdarlamasy qabyldandy. Oǵan bıýdjetten 211 mıllıard teńge bólingen.
Elimizdiń bas onkology men Týberkýlez problemalary ulttyq ortalyǵy basshysynyń aıtýynsha, bul kórsetkishter áli de jetkiliksiz, soǵan oraı aýrýǵa qarsy kúres úzdiksiz jalǵasa beredi.
Qysqasy, eldegi onkologtar men ftızıatr-dárigerler emdeý tásilderin burynǵydan da damytyp, áleýmettik dertter qataryndaǵy qaterli isik jáne týberkýlezben kúreste eń tıimdi nátıjelerge qol jetkizý úshin qabilet-qarymdaryn salyp otyr. Qazirgi tańda bizdiń dárigerler úshin eń ózekti másele – osy keselderdi der kezinde anyqtap, asqyndyrmaı, aýyzdyqtaý bolyp tur.
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan».
ALMATY.
Árıne, otandyq dárigerler qaterli isik pen týberkýlezdi alǵashqy satysynda anyqtap, ony tıimdi ári tez emdeý múmkindikteri artqanyn alǵa tartyp júr. Rasynda, statıstıkaǵa súıensek, sońǵy on jylda týberkýlez aýrýlarynan kóz jumǵandar sany 72,8 paıyzǵa kemigen. Al Densaýlyq saqtaý mınıstrligi qaterli isik aýrýlaryn bastapqyda anyqtap, onyń aldyn alý baǵytyndaǵy alty birdeı skrınıngtik baǵdarlamanyń jaqsy nátıje bere bastaǵanyn ómirdiń naqty mysaldarymen dáıekteýde.
Dárigerlerdiń mundaı joǵary kórsetkishterge qol jetkizýine 2012-2016 jyldarǵa arnalǵan memlekettik onkologııalyq kómekti arttyrý men týberkýlezben kúres Ulttyq baǵdarlamalarynyń kóp sebi tıgen. BAQ ókilderine arnalǵan «Ashyq esik» kúni aıasynda dárigerlerge kókeıdegi túrli saýaldarymyzdy qoıyp, kózbe-kóz suhbattastyq.
Kókeıkesti suraqtardyń barlyǵyna Bas dárigerler men arnaýly mamandar tolyq málimetter berip, kóz aldymyzda júrip jatqan otanyń, ozyq medısınalyq tehnologııalardyń artyqshylyqtaryna baılanysty adam aǵzasyna tıgizer keri áseriniń az ekenin túsindirip berdi.
Búgingi tańda Qazaq onkologııa jáne radıologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýty men Týberkýlez problemalary ulttyq ortalyǵynyń barlyq bólimderi ártúrli dárejedegi kúrdeli otalardy sheteldik áriptesterinen kem jasamaıdy jáne bul úshin memleket qyrýar qarjy bólip, mamandardy alys-jaqyn shetelderde mashyqtandyryp otyr.
Medısına álemindegi erekshe saparda biz «Koh talshyǵyn» kózben kórip, odan soń onkologııa ınstıtýtynyń «Sáýleli terapııa» bólimindegi jumys prosesin baıqap, ınstıtýttaǵy qaterli isikke shaldyqqan naýqastarmen suhbattastyq.
Sol sııaqty, qazirgi jańa ınnovasııalyq-zerthanalyq tehnologııalardyń medısına salasyna engizilýi qaterli isik pen týberkýlezdi tez ári tıimdi emdeýge, naýqastar sanyn birshama azaıtýǵa jol ashqanyn da anyq sezindik. Qazaq onkologııa jáne radıologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń materıaldyq-tehnıkalyq júıesi joǵary tehnologııalyq qurylǵylarmen jabdyqtalǵan. Instıtýt tek qaterli isik aımaǵyna áser etip, adam aǵzasyndaǵy ózge saý ulpalardy sáýlelendirmeıtin sońǵy úlgidegi apparattarmen jabdyqtalǵan. Qolda bar osy tabystarmen tanystyryp júrgen Qazaq onkologııa jáne radıologııa ǴZI dırektory, medısına ǵylymdarynyń doktory Qýanysh Nurǵazıev:
– Búgingi tańda onkologııalyq aýrýlar arasynda sút bezi aýrýlary aldyńǵy orynǵa shyqty. Elimizde jyl saıyn 3500-den asa naýqas tirkeledi. Alaıda, memleket iske qosqan úlken baǵdarlama boıynsha naýqastardyń 78 paıyzynyń dertin aldyńǵy satysynda anyqtap, emdeýge múmkindik bar, – deıdi.
Oblystyq, qalalyq, aýdandyq týberkýlezge qarsy dıspanserleriniń bakterıologııalyq zerthanalarynda týberkýlezdi erte satysynda anyqtaý úshin jetildirilgen ınnovasııalyq-zerthanalyq tehnologııalar engizilgen. Olar: BACTES MGIT-960, Hain-test ı Gene-Expert. Sonymen qatar, Gen-Expert apparatynyń taǵy da 20-syn satyp alý josparda tur.
О́z kezeginde Týberkýlez problemalary ulttyq ortalyǵy dırektory, medısına ǵylymdarynyń doktory Tileýhan Ábildaev týberkýlezge qarsy qyzmetti qarjylandyrý kólemi jyl saıyn artyp kele jatqanyn, osy maqsatqa tek 2013 jyly memlekettik bıýdjetten 35472,2 mıllıon teńge bólingenin atady. Sońǵy úsh jylda qarjylandyrý 3 esege artyp, týberkýlezge shaldyqqandardy jańa tehnologııa múmkindikterin paıdalana otyryp emdeý durys jolǵa qoıylǵan.
Osy arada, Qazaqstan – búgingi tańda týberkýlez ben qaterli isikke shaldyqqan naýqastardy tegin dári-dármekpen qamtamasyz etetin sanaýly elderdiń biri ekendigin bóle-jaryp aıtýǵa tıistimiz. Qazaqstandyqtardyń ómir súrý jasyn uzartý men ómir sapasyn arttyrý maqsatynda 2012-2016 jyldarǵa arnalǵan onkologııalyq kómek kórsetýdi damytýdyń besjyldyq memlekettik baǵdarlamasy qabyldandy. Oǵan bıýdjetten 211 mıllıard teńge bólingen.
Elimizdiń bas onkology men Týberkýlez problemalary ulttyq ortalyǵy basshysynyń aıtýynsha, bul kórsetkishter áli de jetkiliksiz, soǵan oraı aýrýǵa qarsy kúres úzdiksiz jalǵasa beredi.
Qysqasy, eldegi onkologtar men ftızıatr-dárigerler emdeý tásilderin burynǵydan da damytyp, áleýmettik dertter qataryndaǵy qaterli isik jáne týberkýlezben kúreste eń tıimdi nátıjelerge qol jetkizý úshin qabilet-qarymdaryn salyp otyr. Qazirgi tańda bizdiń dárigerler úshin eń ózekti másele – osy keselderdi der kezinde anyqtap, asqyndyrmaı, aýyzdyqtaý bolyp tur.
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan».
ALMATY.
Jyldyń eń úzdik mamandary
Jýyrda elordada medısına qyzmetkerleri kúnine oraı Densaýlyq saqtaý mınıstrligi sońǵy jyldary dástúrli túrde ótkizip kele jatqan salalyq respýblıkalyq baıqaýdyń qorytyndylary belgili boldy. Onyń ishinde «Úzdik dáriger-2014» jáne «Úzdik aýyl dárigeri-2014» atalymdary boıynsha baıqaý Astana medısınalyq ýnıversıtetinde ótkizilse, «Úzdik meıirger-2014», «Úzdik táýelsiz sarapshy-2014» atalymdary boıynsha baıqaý elordadaǵy Medısına kolledji men Respýblıkalyq densaýlyq saqtaýdy damytý ortalyqtarynda ótti. Dárigerler anyqtalǵan baıqaýǵa biliktiligi joǵary sanattaǵy, medısına ǵylymdarynyń kandıdaty, jumys tájirıbesi 10 jyldy qamtıtyn dárigerler qatysty. Aq jeleńdi abzal jandardyń eńbekterin baǵalaý maqsatynda uıymdastyrylǵan bul sharada barlyǵy 21 adam, onyń ishinde 14 úmitker «Úzdik dáriger», 7 úmitker «Úzdik aýyl dárigeri» atalymy boıynsha baq synasty. Baıqaýǵa qatysýshy úmitkerler óz qyzmetteri jaıly beınerolıkter jasap, esep berdi. Komıssııa músheleri ártúrli suraqtar qoıý arqyly olardyń biliktilik deńgeılerin, atqarǵan eńbekterin, sonymen qatar, jańa tehnologııalardy qanshalyqty deńgeıde meńgergenderin esepke aldy. Sonymen, «Úzdik aýyl dárigeri-2014» atalymynda Atyraý oblysy, Qyzylqoǵa aýdanynan kelgen, sondaǵy ortalyq aýdandyq aýrýhanasynyń nevropatolog-dárigeri Gúlzıra Qazı jeńimpaz atandy. Qazylar alqasy sondaı-aq, Soltústik Qazaqstan oblysy, Taıynsha aýdandyq aýrýhanasynyń dáriger-hırýrgi Jasqaırat Bınashevtiń, Batys Qazaqstan oblysy, Jánibek aýdanynyń aýyldyq dárigerlik ambýlatorııasynyń dárigeri Svetlana Gomannyń eńbekterin joǵary baǵalady. «Úzdik dáriger-2014» atalymynda Aqmola oblystyq aýrýhanasynyń nevrologııalyq bóliminiń meńgerýshisi Maksharıp Martazanov jeńimpaz boldy. Sondaı-aq, Almaty qalasy №5 qalalyq klınıkalyq aýrýhanasynyń bet-jaq bólimshesiniń meńgerýshisi Amangeldi Seıitqulov pen Aqtóbe oblystyq balalar klınıkalyq aýrýhanasynyń balalar hırýrgi Saǵıdolla Dosmaǵanbetov júldeli oryndardy enshiledi. Respýblıkalyq baıqaýdyń basqa da atalymdary boıynsha Jambyl oblysynyń ókili Shákızat Qarymbaeva 2014 jyldyń «Úzdik provızory», Kókshetaý qalasy qalalyq emhanasynyń qyzmetkeri Janar Tóleýbaeva «Úzdik meıirbıke-2014» ataǵyn ıelense, Ana men bala ulttyq ǵylymı ortalyǵynyń Akýsherlik jáne gınekologııa bóliminiń jetekshisi Talshyn Úkibasova «2014 jyldyń úzdik táýelsiz sarapshysy» atandy. Rábııa KERIMBAI. ASTANA.
