Nursultan NAZARBAEV: BUL – MINÁJAT! BUL – TAǴZYM!

HH ǵasyrdaǵy saıası qýǵyn-súrgin – myńdaǵan jazyqsyz adamdardyń qany men kóz ja­syna sýarylǵan tarıhy­myz­dyń sherli betteriniń biri bo­lyp sanalady. Ákimshilik-ja­za­laýshy júıe eńbektegen sá­bı­di de, eńkeıgen kárini de, bol­mysy názik áıeldi de aıaǵan joq. Bizdiń endigi jerdegi bo­ryshymyz – osy qanquıly jyl­dardyń oqıǵasyn, onyń ja­zyqsyz qurbany bolǵan aza­mat­tardyń esimderin umyt­paý, olardy máńgi este saqtaý. (2007 jyly 31 mamyrda “ALJIR” memorıaldyq murajaı-kesheniniń ashylýynda sóılegen sózinen). 31 mamyr – Saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn eske alý kúni BOLAShAǴY ZOR EL BOZDAQTARYN OSYLAI QURMETTEIDI 27 mamyrda Aqordada Elbasy Nursultan Nazarbaev saıası qýǵyn-súrgin qurbandary urpaqtarynyń bir tobymen kezdesý ótkizgen edi. Olardyń arasynda kezinde elimizdiń aýmaǵyndaǵy lagerlerde otyrǵandardyń urpaqtary – keshegi odaqtas respýblıkalardan, búgingi táýelsiz elderden arnaıy shaqyrylǵandar da boldy. Kezdesý sońynda olardan osy zulmatqa qatysty oı-pikirlerin surap bilgen edik. QAZAQSTANMEN BIZDI TAǴDYR BAILANYSTYRǴAN Pavel VOROBEV, I.M.Sechenov atyndaǵy medısına akademııasynyń professory, Reseı ǵylym akademııasynyń akademıgi. Qazaqstanda saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn máńgi este qaldyrýǵa baılanysty atqarylyp jatqan is-sharalardan jaqsy habardarmyn. Astanaǵa júrer aldynda olardy taǵy bir eske alyp, oı eleginen ótkizgen bolatynmyn. Osynda kelip, “ALJIR” keshenin aralaǵan kezde múlde basqasha tebirenisti bas­tan keshirdim. О́ıtkeni, meniń ájem Hanna Samoılovna Mar­tın­son osy lagerdiń biraz jyl tut­qyny bolǵan. Osydan on jyl buryn Qa­zaq­stanǵa taǵy bir kelip qaıtqan edim. Qazaqstanǵa jıi-jıi kelýimniń sebebi, munda ájemniń izi qalǵan. Sol jaǵdaı meni qazaq dalasyna tartady da turady. Al ájem Hanna Samoılovna alǵashynda “ALJIR”-de tutqynda boldy. Odan keıin Do­lınkada jumys istedi, odan soń О́skemen qalasynda balalar aýrýhanasyn uıymdastyrdy. On jyl buryn Qazaqstanǵa kelgenim, “ALJIR”-de bolǵanym áli kúnge kóz aldymda. Sol shaqta onda murajaı retinde saqtalǵan  eki-úsh shaǵyn ǵana úı bolatyn. Olardy jalǵyz áıel kúzetedi eken. Al keshe barǵanymyzda, múlde tanymaı qaldyq. Aýqymdy ǵylymı keshen bolyp qaıta jańartylǵan. Mine, bul Qazaqstan basshyly­ǵy­nyń saıası qýǵyn-súrgin qurban­daryn este qaldyrý úshin júzege asyrǵan sharalarynyń nátıjesi dep bilemin. О́kinishke qaraı, Reseıde mundaı jumystar áli qolǵa alynǵan joq. Men Reseı aýmaǵyn jıi aralaımyn. Sonda olardan saıası qýǵyn-súrginde qurban bol­ǵan­­dardyń jerlengen jerlerin surastyramyn. Eshkim bilmeıdi, belgisiz. JALǴASTYRYP ÁKETSE, JAQSY-AQ BOLAR EDI Efım PIVOVAR, tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor, Reseı ǵylym akademııasynyń korrespondent-múshesi. Keńester Odaǵynyń quramynda bolǵan respýblıkalardyń barlyǵy saıası qýǵyn-súrgin zardaptaryn tartty, kóptegen iri tulǵalar túrmege jabyldy. Atylǵandary da, qııan shetke jer aýdarylǵandary da az emes. Bul – barlyǵymyzǵa ortaq qasiret. Oǵan kináli kim? Tarıhshy retinde aıtaıyn, oǵan sol kezeńderdegi bılik kináli. Saıası qýǵyn-súrgin qurban­da­ryn este qaldyrý – barlyǵymyz­dyń mindetimiz. Bilýimshe, Qazaq­stan­nan ózge elderde naqty shara­lar jóndi qolǵa alynyp jatqan joq. Qazaqstan Prezıdentiniń ıgi isterin TMD elderi ári qaraı jal­ǵastyryp áketse, jaqsy-aq bolar edi. Muny aıtyp otyrǵan sebebim, Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń bastamalaryna TMD memleketteriniń basshylary únemi qoldaý kórsetetinin jaqsy bilemiz. Kezdesýde Nursultan Ábishuly saıası qýǵyn-súrginde qaza tapqan­dardyń jerlengen jerlerin izdes­tirý, onda eskertkishter ornatý, konferensııalar ótkizý aldaǵy ýaqytta da jalǵasatyndyǵyn atap ótti. Olardy este qaldyrý maqsa­tynda Almatyda, Shymkentte, bas­qa da qalalarda eskertkish-mura­jaılar ashylǵan eken. Kezdesýde meniń aldymda sóılegen “Qarlag” jobasynyń ǵylymı jetekshisi Nurlan Dýlatbekov myrza saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryna arnal­ǵan 15 tomdyq kitap shyǵarýdy qolǵa alypty. Budan basqa mem­leketter úlgi alsa deımin. О́ıtkeni, ol bolashaq urpaq úshin qajet.