Poezııa • 08 Aqpan, 2023

Taý júrek

390 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Kóktemniń jazǵa ulasar shaǵynda qyr alaby kókpeńbek túske boıalatyn. Tasbaqa gúl dep atalar sary gúlder samsap, shat-shadyman etetin. Mahabbat pen jarqyn ómir ǵana bar edi onda, baýyrym. Dúnıede ádiletsizdik oty janady dese senbes edik. Sórede turǵan «Amanat» atty kúreń tústi kitap qııalymyzdy qozdatyp, myń bir tún araldaryna súıreı jóneletin.

Taý júrek

Poezııaǵa ár aqynnyń boılaýy ártúrli bolar. Máselen, Gete úshin óleń degenińiz bolmystyń bir bólshegi bolsa, Alash qaıratkerleri úshin poezııa ultqa qyzmet etýdiń, aǵartýshylyqtyń aspabyna aınaldy. Al Muqaǵalı... Muqaǵalı poezııany búkil bolmys dep túsindi. О́leńnen basqany murat tutpady, maqsat etpedi. Ár tynysy, úni, qysqa ǵumyry poezııanyń gúlalqalaryna kómildi. Solaısha ǵaıyptan quıylǵan snarıadtaı qýattardy jalǵyz qabyldap, jan azasymen arbasty. Oqyrman keýdesin balqytyp jiberer aryndy jyrlar aqyn janynda kórikteı qorytylǵanda bul alýan kúıge qalaı ǵana tózdi eken? Jyr quıylyp bitkende qandaı ǵana lázzatty sátke tap boldy eken?

«Búkil dúnıe jamandyqtaryn

Artyńdar maǵan, kóterem!

Qaryzym bolsyn ótegen,

Jaýyzdyq bitken menimen

 ǵana birge ólse,

Búgin-aq ólip keter em».

Muqalaǵı ózin týdyrý arqyly, tutas adamzatqa aınaldy. О́zin zerdeleý arqyly búkil adamnyń qaıǵysy men qýanyshy bir ekenin sezindi. Búkil adam káýsar mekenge enýi úshin tamuqtyń aýy­zyn qalqan denesimen jaýyp turýdy qalady. Júrek túbine engen aqynǵa mahabbat uıalady, nur sińdi. Sondyqtan da ol qaıyń butaǵyn dene múshesindeı etip kóre aldy, jahan jamandyqtaryn artyp baqıǵa attanýǵa daıar turdy.

«Aqyn bolyp nesine jaratyldym,

Qap qoıdym arasynda qara túnniń.

Qasıetin sezem dep ana tildiń,

qaýyrsyny qalmady qanatymnyń.

qý tirlikke qul bolyp, aıań basyp,

qulashymdy jaıa almaı baratyrmyn».

Aqyndyq tek ana tildiń qasıetin seziný me? Jo-joq. «Ana tili» sózine sımvolıkalyq astarly maǵynada úńilgenimiz jón bolar. Aqyn jalpy jurtqa beımálim syrlardy kórýshi, habar berýshi. Biz mańdaıdaǵy kózben kórip otyrǵan aınalamyzdaǵy qubylystar dál mundaı meńireý-mylqaý emes. Basqalar bir qarap óte shyǵar kókoraı shalǵyn, jóke, qaıyń, qustar, jańbyr sýy, jel daýysy, bóten kisi jymıysy – bári bir qalypta ǵana turǵan, sebep-saldarsyz jansyz dúnıe emes. Aqyn júrek kózimen úńilip osy bir qorshaǵan ortanyń eshkim kórmegen, eshkim estimegen jumbaqtaryn sezinýshi, tamsanýshy, adamdardyń beıǵam ómirine nalýshy. Bári úshin bir ózi muńaıýshy, bári jylyný úshin mahabbat oshaǵyna aınalýshy.

«Men seni súıgem

Janymmen súıgem,

Jaryq Kún!

Jatsam da súıem tuńǵıyǵynda

tamuqtyń.

Aq sáýleń seniń aımalap meni,

jaryq kún,

Turǵan da bolar ústinde

mynaý tabyttyń.

Ǵaryshtan quıǵan ǵalamǵa

ortaq shýaǵyń,

Sezgemin, bilgem,

men úshin bir kún tynaryn.

Tastama meni,

tastama meni, shyraǵym,

Shýaǵyń tússin, shóp bolyp, meıli,

shyǵamyn».

Muqaǵalı jany jaryqqa ǵashyq. Qaıbir jyry da jaryqtan túsken shuǵylaǵa malynǵan. Oqyrmanǵa úmit, qýanysh, tátti muń syılaıtyny da sondyqtan. Tazalyq – aqynnyń basty qarýy. Móp-móldir jan talshyqtary jyrǵa ulasyp kóńilge sińip, sheksizdikke batyrady. «Qudaı hramyndaı» tula bo­ıyn alapes zamanǵa burmaı, aq qalpynda saqtaǵan aqyn júregi alyp taýdaı, alyp janartaýdaı.

Kúreń kúz kelgende bir óleń eske túsedi. Sol ánmen birge shymqyzyl japyraqtar shashylǵan baqta áldebir sur plash kıgen kisi júrip bara jatqandaı... Biraq ol burylmaıdy. Baǵyty – bolashaq.

«Aqyn ketip barady kóshemenen,

 Ekpininen bir daýyl esedi eren...»      

 

Sońǵy jańalyqtar

Denıs Nıkısha kelesi kezeńge óte almady

Olımpıada • Búgin, 16:16