Máselen, kúlli qazaqqa ystyq «Meniń atym – Qoja» fılmindegi Qojanyń anasy Mıllattyń janary esińizde me? Tolqynsyz tuńǵıyqtaı tereń. Alasapyran bulqynystan keıingi teńizdeı tynysh. Sol alyp tuńǵıyqtyń túý tereńinde aq pen qarasy qatar órilgen ómirdiń bar shyndyǵy men ádiletsizdigi, qońyr kúzde bozdaǵan qobyzdyń qońyr únindeı qońyr muńy, umtylǵan, saǵynǵan, jalyqqan, jabyqqan kóńildi kóleńkelegen balbal tastardaı qaısarlyǵy saǵymdanady. Sol dáýirdiń daýysy men jańǵyryǵy Mıllattyń janaryndaǵy osy bir mezetke syıyp ketkendeı. Iá, bul Mıllattyń – ańyzǵa aınalǵan beıne Qazaq KSR halyq ártisi, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Bıken Rımovanyń kózqarasy.
О́miriniń sońyna deıin sahnadan túspegen tulǵanyń ónerge degen adaldyǵyn, ult rýhanııaty úshin, urpaq úshin jasaǵan qyzmetin ólsheý múmkin be?.. Absýrd. Bar ǵumyryn ónerge arnaǵan Bıken Rımovanyń alǵash juldyzyn jaqqan – Eńlik. Kebektiń Eńligi. 1943 jyly 3-kýrsta oqyp júrgende akter sheberliginen sabaq beretin Asqar Toqpanov jas talantqa «Eńlik – Kebek» pesasyndaǵy Eńlik rólin beredi. Osy rólden keıin Bıken Rımovanyń akademııalyq drama teatryndaǵy dańǵyl joly bastaldy. Eńlik pen Bıkenniń jan dúnıesi bir núktede toǵysqany sonshalyq, Muhtar Áýezov: «Bıken Eńlik úshin týǵan. Eńlik baqytty Bıkenge kezdesken», dep súısindi.
Teatr sahnasyna Eńlikpen qol ustasyp kelgen aktrısa alpys jyl shyǵarmashylyǵynda 80-ge jýyq róldi somdady. Odan bólek qazaq kınosyndaǵy tarıhqa aınalǵan obrazdary da bir tóbe. Erte jastan taǵdyrdyń teperishin kórgen ańyz-ǵumyrdyń bar jarasyn óneri jazǵandaı ma deısiń. Álqıssa.
Bıyl Bıken Rımovanyń týǵanyna ǵasyr tolyp otyr. Talantty tulǵanyń mereıtoıyna oraı Ulttyq mýzeıde «О́nermen órilgen ǵumyr» taqyrybynda jyljymaly kórme ashyldy. Kórmege ártistiń jeke zattary, marapattary, ár rólde kıgen kóılekteri, fotosýretteri qoıyldy. Qolynyń taby tıgen áshekeı-buıymdary, belbeýi men ámııany, ózi jazǵan kitaptar men kıim úlgileri usynyldy. Barlyǵy 100-ge tarta eksponat Jetisý oblysynyń B.Rımova atyndaǵy drama teatry men M.Tynyshbaıuly atyndaǵy tarıhı-ólketaný mýzeıiniń qorynan alynǵan. Uıymdastyrýshylardyń aıtýynsha, jyljymaly kórme ári qaraı jalǵasady. Basqa oblystardan da usynystar túsýde, al qorytyndysy óner maıtalmanynyń týǵan jerinde ótpek.
«Jer jannaty – Jetisýda dúnıege kelgen Bıken Rımova ómiriniń 60 jylǵa jýyǵyn teatr ónerin damytýǵa arnady. Teatr jáne kıno ónerinde 170-ke jýyq rólderdi somdady. Qazaq ónerin asqaqtatqan Bıken Rımovanyń esimi el ishinde de, halyqaralyq deńgeıde de tanylýǵa tıis», dep atap ótti Mádenıet jáne sport mınıstrligi Mádenıet komıteti tóraǵasynyń orynbasary Danııar Álıev.
Is-sharaǵa jınalǵan qonaqtar da áıgili ártistiń ónegeli ómir joly, syrly estelikterimen bólisip, kózin kórgen teatr sańlaqtary taý-tulǵanyń kóp qyrly daryndylyǵy týraly sóz qozǵady. Olardyń qatarynda Bıken Rımovanyń qyzy Merýert Qusaıynova, Qazaq KSR eńbek sińirgen ártisi Merýert
О́tekeshova men Almahan Kenjebekova bar.
«Anam qanshama ataq-abyroıy bolsa da óte qarapaıym boldy. Soǵan qosa eńbekqor edi. Esimde, jeti jasymda birinshi ret anamnyń spektakline bardym. Onda ol Eńliktiń rólin oınady. Anam osy rólimen qasıetti teatr sahnasyndaǵy mansabyn bastady. Onyń bul róli týraly Muhtar Áýezovtiń ózi úlken baǵa berdi. Osy sózden keıin anam ónerde juldyzdaı jarqyraı jóneldi. О́miriniń sońyna deıin M.Áýezov atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq drama teatrynda eńbek etti. Búgingi kórmege kelýshiler anamnyń tek ártistik qyryn emes, adamdyq jáne jany názik áıel retindegi bolmysyn tanı alady dep oılaımyn. Ol tek sheber aktrısa atanǵan joq, ol, eń aldymen, jazýshy-dramatýrg Shahmet Qusaıynovtyń jary boldy. Biz úsh bala edik. Biraq ókinishke qaraı, osy kúnge jetken men ǵana. Bala kezimizde áke-sheshem bizdi qatty erkeletti, erekshe jaqsy kórdi. Sol kezdegi olardyń jarqyn beıneleri, shýaqty kúlkisi ylǵı oıymnan ketpeıdi. Sol meıirim keýdemdi áli kúnge deıin jylytyp keledi», dedi Merýert Qusaıynova.
Al Merýert О́tekeshova sahna sańlaǵymen birge ótkizgen esten ketpes eski kúnderin eske aldy. «О́ner jolymdy Áýezov teatrynan bastadym. Sonda Bıken apamyzben bir sahnada óner kórsettik. Ol kúnderdiń yp-ystyq esteligin umyta almaımyn. «Ana – Jer-ana», «Qaragóz» syndy basqa da spektaklderde qalaı oınaǵanymyz, Bıken apanyń ár róldegi beınesi, daýsy, talanty, jymıysy, júris-turysy áli esimde. Osy mereıtoı aıasynda Bıken apanyń oınaǵan qoıylymdaryn halyqqa qaıta usynsa, kópshilik jurt shyn talanttyń ónerine qaıta qanyqsa deımin. Biz kınoda da birge tústik. Bıken Rımovanyń kınodaǵy obrazyn da jastarǵa qaıta usyný qajet. Ol taǵdyrdyń talaı teperishin únsiz tartty. Bar qaırat-jigerin ónerge arnady. Qınalyp jatsa da sahnadan túsken joq. Men ondaı erik-jigeri myqty áıeldi kezdestirgen joqpyn. Biz Quman ekeýmiz osyndaı talanttardyń arasynda óstik. Qazir kózim kórgen, sabaq alǵan ańyz apalarymdy saǵynamyn. Ondaı tulǵalardy jastar tanýy kerek, qazirgi óner de umytpaýy kerek», dedi ol.
Bıken Yrymqyzynyń ónegeli ómiri men shyǵarmashylyǵynan syr shertetin kórme aqpan aıynyń sońyna deıin jalǵasady. Ony Ulttyq mýzeıdiń 2-qabatynda ornalasqan atrıýmnan tamashalaýǵa bolady.
