Avtorlyq kıno kórermennen ozyq júredi

– Áńgimemizdiń álqıssasyn jaqsy jańalyqtan bastasaq bolatyn shyǵar. On jyl boıy tolǵatyp, úlken daıyndyqpen kelgen Beıimbettiń shyǵar­ma­syn túsirip boldyńyz. Quttyq­taımyz. Bul jazýshynyń qaı áńgimesi?

– Shynymen de, bul ssena­rıı on jyl boıy tartpada jatyp qal­dy. Negizi bári meni áý bastan ka­meralyq qalyptaǵy avtorlyq týyn­dylar túsirip júrgen rejısser retinde tanydy. Sol se­bep­ti tarıhı týyndylarǵa, keń po­lotnolar­ǵa bara qoımaıdy degen túsinik boldy. Biraq kópten beri tarıhı fılm jasasam degen bir arman ishimde búlkildep júrdi. Ásirese Beıimbettiń shyǵarma­sy arqyly jıyrmasynshy-oty­zynshy jyldar – óliara kezeń­degi qazaqtyń minezin, tabıǵa­tyn, turmysyn kórsetkim keldi. Qazirgi túsirilip jatqan tarıhı kartınalardyń birazyna kóńilim tolmaıdy. Biz kóbinese baıyrǵy qazaqty ekran arqyly beınelegende, alqaqotan otyrǵyzyp, dombyra tartqyzyp, qymyz ishkizip, atqa qondyra salamyz da, sonymen shektelemiz. Jan dúnıesine, bolmysyna, turmysyna úńile bermeımiz. Al ulttyń ishi de, syrt sıpaty da teń bolsyn, shynaıy bolsyn desek, ádebıetke júgingen abzal. Bı-aǵań – qazaq klassıkteriniń ishindegi kınoǵa eń jaqyn jazýshy. О́tken dáýirdi, sol jıyrmasynshy jyldardaǵy adamdardy tanysaq, osy Beıimbet arqyly tanımyz. Eger ony ekranǵa jańǵyrtyp shyǵaratyn bolsaq, mindetti túrde Bı-aǵańa soqpaı ótpeımiz. Jazýshyny kınoǵa óte jaqyn adam dep aıtatynym, onda tıptik obrazdar kóp. Máselen, orys ádebıetinde Chehovty san túr­li tıptiń galereıasyn jasaǵan avtor retinde baǵalaıtyn bolsa, bizde dál sondaı baǵaǵa Bı-aǵańnyń ólmeıtin beıneleri laıyq. Tipti olardyń prototıpteri qazir de bar. Odan bólek jazýshy kish­ken­taı adamdardyń ómirin kórse­tedi. Zertteıdi, zerdeleıdi. Men de kishkentaı adamdardyń ja­ny­nyń uńǵyl-shuńǵylyn zertteýge yqylastymyn. Beıimbettiń kı­no­­ǵa laıyq tamasha shyǵarmasy – «Kúlpash». Osy áńgimeni ekrandaýym kerek edi. Alaıda 2007 jy­ly «Altyn aıýdy» jeńip alǵan qy­­taı­lyq Van Sıýanan degen rejıs­­serdiń «Týıdiń toıy» de­gen fıl­minen Bı-aǵańnyń shy­ǵar­­masynyń izin kórdim. Onda da mer­­tikken kúıeýin asyraý úshin áıel basqa kúıeý izdeıdi. Iаǵnı uıasyn saqtaý úshin ózin qur­bandyq­qa shalady – sıýjeti óte uqsas. Eger «Kúlpashty» túsirsem, osy fılm­di qaıtalaǵandaı bolatyn edim. Bir jaǵynan qatty qýan­dym – álemdik deńgeıdegi bedel­di syılyqty alyp jatqan týyn­dynyń taqyrybyn Bı-aǵań baıa­ǵyda-aq jazyp tastaǵan.

Beıimbettiń shyǵarmalary áli kúnge deıin tolyqmetrli fılm túsirilmepti. Kórshi qyrǵyzdar Shyńǵys Aıtmatovtyń barlyq týyndysyn kınoǵa aınaldyrdy. Bir ǵana «Aq kemesi» ózbek elinde bir, óz elinde eki qaıtara túsirildi. Bizdiń basty qasiretimiz ózimizdiń klassıkterdi baǵalamaý, ózimizge mán bermeý bolyp tur. Sonyń ishinen súzip, jaýhardy izdep tabý kemshin. О́ıtkeni qazir rejısserlerdiń kóbi Batysqa, orys ádebıetine qaraıdy, óziniń týǵan tabıǵatyna, týǵan ádebıetine úńile bermeıdi. Sonymen, Beıimbettiń basqa shyǵarmalaryn úńgip qazyp, aqtaryp otyryp, «Áje» jáne «Talaq» degen eki áńgimesine erekshe qyzyqtym. Osy eki týyndynyń basyn qosyp, ssenarıı jazdym. Qazir fılmdi túsirip boldyq. Tek qurastyrý, montaj jumystary qaldy. Qarjysy tússe, kóktemde fılmdi tolyq aıaqtaımyz.

– Árıne, avtorǵa óz týyndysyna ádilin aıtyp, baǵa berý qıyn. Degenmen ishki tarazy, ishki syn ne deıdi? Fılm qalaı shyǵypty? О́zińiz kútken nátıje bar ma? Jalpy, túsirilim jumysy qashan bastaldy, qaıda ótti, kimder oınaıdy, sol týraly aıtaıyqshy.

– Kıno degen bir qıyn dúnıe ǵoı. Ony túsirgenge deıingi seniń jınaǵanyń iske asady da, túsirip bolǵannan keıingi oılaryń qajet bolmaı qalady. Taspaǵa túskennen keıin ony ózgertý óte qıyn. Adam ómir boıy damý ústinde júredi, belgili bir deńgeıge jetken kezde keri ketesiń. Bul kınony túsirip bitsem de áli kúnge deıin qol jýyp tursam da, uıyqtap bara jatyp, shaı iship otyryp ta oılap otyramyn – ana jerin bylaı jasaýym kerek edi, myna epızodty basqa­sha istesem, obrazy ashylar ma edi... Biraq taspany túzetý múmkin emes. Bir jaǵynan, kınonyń osy jaǵdaıy unaıdy. Bar kezińde, tolyp turǵan kezińde aqtaryp tastap, odan keıin oǵan qaıtyp oralmaý. Al eger kıno týraly oılaı beretin bolsań, oı degen ómir boıy damyp otyrady, shegine jete almaısyń. Endi bar kezinde aqtardyq, kórermenniń baǵasyn kútemiz.

Túsirilim jumysy qara­sha-jeltoqsan aılarynda Jarkent óńirin­de­gi Áýlıeaǵash degen jerde ótti. Ar­naıy dekorasııa, shaǵyn aýyl jasaldy. Akterlik quramda, negi­zinen, tıptik erekshelikterinde, tús­terinde arhaıkalyq tek, bu­ryn­ǵy zamannyń túrin beretin erek­she beıneler, erekshe obrazdar tańdaldy. Basty rólderdi Er­bolat Álqoja, Ámıra Omar oryn­dady. Qurymbaıdyń obrazyn Aıbek Imanqulov oınady. Ne­gizi, Beıimbettiń men tańdaǵan shy­ǵarmalarynda Qurymbaı degen keıipker joq. «Qurymbaıdyń jigitshiligi» degen áńgimedegi Qu­rym­baıdyń obrazyn aldym, óıt­keni sol kezdegi urdajyqtyq, asy­rasilteýshilik, eshteńeniń baıy­byna barmaýdy kórsetý kerek bol­dy. Aýylnaıdyń rólin Beınur Baımuhambet alyp shyqty.

– Jańa bul ssenarııdi biraz jyl buryn tartpaǵa saldym dep qaldyńyz. Odan beri kon­kýrs­tarǵa qatystyńyz ǵoı. Ne­ge ótpedi?

– Tartpada súrlenip jatyp qalǵan tek bul emes. Tipti «Talaq­tan» buryn jazylǵan «Ashtyq» degen ssenarııim bar. Osydan on bes jyldaı ýaqyt buryn bul taqyrypqa úrke qaraıtyn. Sol sebepten ol da tartpaǵa tús­ti. Odan keıin jazǵanym osy «Ta­laq». Bunyń da taǵdyry qıyn eken, «Talaq» degen atynyń ózi biraz adamdy shoshytty. Má­­selen, Ulttyq kınony qol­daý or­talyǵynyń keıingi ót­ken sarapshylyq keńesinde de «fılm­niń ataýy aýyr soǵyp jatsa, óz­gertedi» dep arnaıy hattama ja­sady. Baıybyna barmaıtyn adam­dar úshin bul sóz oǵashtaý esti­letin bolsa kerek. Degenmen kıno salasyndaǵy budan on jyl burynǵy júıemen salystyrǵanda qazir bir jylymyq bar. Máselen, buryn memlekettiń qarjysy bir­den «Qazaqfılmge» beriletin bolsa, qazir aqshany bóletin jal­ǵyz operator Ult­tyq kınony qol­daý memlekettik or­talyǵy bol­dy. Byl­tyr sondaǵy sarapshylyq keńes kil jastardan, kásibı mamandardan qurylyp, «Talaqtyń» joly boldy dep oılaımyn. Degenmen kınoóndiriste­gi qazirgi júıe áli de shıki ekenin baıqatady. Máse­len, kınoortalyq negizinen shyǵarmashylyqtan góri, qarjylyq jaǵ­daılarǵa kóp mán beredi. «Ta­laqty» túsirý barysynda biz osy qıyn­dyqpen betpe-bet keldik. Orta­lyqtyń seniń kıno túsirip jatqanyńmen eshqandaı sharýasy bolmaıdy, olarǵa tek qarjylyq esepti ýaqytynda ót­kizý kerek. Ol da eshteńe emes-aý, sol esebińdi san ózgertip, qabyl­damaıdy ǵoı! Sonda kınony qalaı túsiremin dep emes, ár kezeń sa­ıyn jasalatyn qarjylyq esepti qa­laı ót­kizemin dep bas qatyrasyń. Tip­ti men buny túsirilim kezin­de bas­­shylyǵyna baryp ta aıttym. Olar qarjylyq esepke ǵana ja­ýap beretinin, al kınony sarapshy­lyq keńes qaraıtynyn alǵa tartty. Shynynda, sarapshylyq ke­ńes arba­nyń besinshi dóńgelegi sııaq­­ty bedelge ıe, onymen keıde sana­sady, keıde sanaspaıdy. Sarap­shylyq keńes kartına da­ıyn bol­ǵanǵa deıin ssenarıı kú­­ıinde qaraıdy jáne túsirilip bolǵan soń ǵana kórip, aralasa alady. Al fılmdi jasaý úderisine qatyspaıdy.

– Rejısserlerge sarapshy­lyq keńestiń qadaǵalap otyr­ǵany kerek pe ózi?

– Árıne, syrt kózdiń bolǵany jaqsy. Ol keńeste kınoǵa ja­ny ashıtyn adamdar bolady. Olar óndi­ristegi kóptegen syrt ju­mys­tan azat etýge tyrysady. My­saly, men túsirgen fılmimniń shıki materıalyn aparyp, basshy­lardyń birine kórdińiz be desem, «ony sarapshylyq keńes qaraı­dy» dep qolyn bir silteıdi. Sosyn kóretin adam izdep, bizge tikeleı jaýap beretin qyzdan suraımyn. Endi bir pikirles adam izdeısiń ǵoı. Ol da: «Ný, tak posmotrela. No eto ne moı fılm», deı salady. Sonda álgindeı kórkem dúnıe jasalatyn jerde kórkemdikke qýana alatyn, kórkemdikti bólise alatyn, sol týraly oıyn aıtyp, sóılesetin adamdy taba almaısyń. Rejısserge janashyrlyq tanytyp, esep berý, ony jansebilge túsip ótkizý syndy bir ońbaǵan jumystardan arashalaıtyn jan qaıda deısiń. Tek esep, esep. Shyny kerek, «Talaq» shyǵarmashylyq tobynyń jankeshtiliginiń arqa­synda ǵana ǵana túsirildi, bolmasa or­talyqtyń esep-talabynyń astynda kómilip qalar ma edik...

– Endi sol eseptiń bárin berip, «aman» shyǵypsyz. Jalpy, qan­sha qarjy bólindi?

– Iá, biraq basqa da máseleler bar. Bizge 340 mln teńge bólindi. Bul tarıhı fılm úshin az. Túsi­rilim kezinde onyń 30 mıllıonyn qıyp tastady. О́ıtkeni kún­tizbelik jospardan qardy kút­kenimizge baılanysty aýytqyp ketippiz. Sol úshin aıyppul da sal­dy, aqshamyzdy da qıdy. Al olar­ǵa qysty kórsetý úshin qardy kúttik dep túsindire almaısyń. Jalpy, bul kınoortalyq «Kıno týraly» zańnyń aıasynda jasaldy ǵoı. Ol zań shyqqanda qýanyp edik, qazir kóptegen kem­shiligi bilinip jatyr. Buryn «Qa­zaq­fılmde» ult­tyq reńk bar edi. Men ózim sonda kórkemdik ke­ńeste jumys istedim. Onda kó­binese ulttyq, dástúr ja­­­ǵynan, redaktorlyq jaǵynan saýat­tylyqqa mán beretin. Al myna Ulttyq kınony qoldaý mem­lekettik ortalyǵy tek qana ón­diriske mán beretindikten, onyń re­daktorlyq, kórkemdik, ult­tyq boıaýy solǵyn ba, qanyq pa, shy­nymen de ulttyq dúnıege jata ma, oǵan bas qatyrmaıdy. Máselen, sol jerde aldyńǵy jy­ly sarapshylyq keńestiń múshesi bol­dym. Sonda qanshama fılm­ kelip jatyr, qatelerden kóz súri­nedi: qazaq sózderin durys aıt­paıdy, dástúrge qaıshy element­ter júredi, jaı ǵana tıtrdiń ózi bir qazaqsha, bir oryssha. Kóptegen fılmniń ssenarııi oryssha jazylady da, keıin dıalogterin qa­zaqsha aýdara salady. О́tteri ja­­rylyp ketse de aıtaıyn, ol – kóz­boıaýshylyq. Oǵan eshkim jaýap bermeıdi. Iаǵnı bul Ulttyq kınony qoldaý ortalyǵy bolǵany­­men, kınonyń ultqa qyzmet etýine asa mán bermeıdi. Ortalyq tek bó­lingen qarjyny ıgerýmen aınalysady. Búginde kınonyń músh­kil halge túsýiniń bir sebebi osy. Kınoǵa ulttyq dúnıe dep, kórkem dúnıe dep qaramaıynsha, ony jasaıtyn adamǵa sýretker-tul­ǵa dep qaramaıynsha, bul ahýal túzelmeıdi. Ol ortalyqta kóbinese orystildi mamandar jumys istegen soń da, ulttyq dúnıeniń baıyby­na bara bermeıdi.

– Sonda Ulttyq kınony qoldaý ortalyǵynyń qury­lýy­nyń bir paıdasy qarjy bó­lip otyrǵany ǵana ma?

– Onyń bir paıdasy, qazir kez kelgen jeke prodakshnder óziniń shyǵarmasyn usyna alady. Al buryn memlekettik bıýdjettiń qar­jysy «Qazaqfılmge» túsken soń, olar kimge beremin dese de ózderi biletin, ıaǵnı oǵan jeke stýdııalar qatysa almaıtyn. Munda bári óz jumysyn usyna alatyndyqtan, báseke joǵary. Biraq sol kóptiń arasynan asyldy taýyp, ótkizý jaǵy qıyn bolyp tur.

– Keıingi jyldary tarıhı tulǵalar ómirine arnalǵan tele­serıaldar kóp túsirildi: «Jáńgir han. Saraı syry», «Ah­met. Ult ustazy», «Domalaq ana», «Táshenov. Taıtalas», «Qa­nysh. Qazyna», «Muqaǵalı. Bul ǵa­syrdan emespin», «Mir­ja­qyp. Oıan, qazaq!» Iаǵnı tarı­hı kınolardy telearna­lar túsiretin úrdis beleń al­dy. Zerttep qarasaq, kınofılm men telefılmniń kór­kem­dik jaǵynan da, sapalyq turǵy­synan da aıyrmashylyǵy kóp, ekeýi eki túrli týyndy. Tele­vızııalyq formatqa laıyq­talǵan kez kelgen kıno tek sol sheńberge syıady. Sol deńgeıde túsiriledi. Al bul sapadaǵy fılm­derdi kórkem týyndyǵa jata ma?

– Árıne, kórkem týyndy. Es­týimshe, tarıhı serıaldarǵa qar­jy óte az bólinedi. Al burnaǵy zamandy tiriltýge kerekti obrazdardy jasaýǵa qajet dúnıelerdi jańǵyrtýǵa bul aqsha jetpeıdi. Sondyqtan tarıhı fılmniń bar qajetin óteıtin qarjy bolmasa, bul taqyrypqa barmaǵan durys. Keıingi ýaqytta tarıhı teleserıaldardyń nege oqtyn-oqtyn túsirilip jatqanyn ózim de túsinbeı júrmin. Tarıhı fılm,  eń aldymen, tarıhı obraz jasaý, ol – bizdiń jaýharlarymyz, kesek-kesek tulǵalar, qaıratker­ler. Olar árkim taqymyna salyp, ıakı qolyna ustap kete beretin jeńil dúnıe emes. Siz aıtqan tarıhı serıaldardyń bári (baıopık) bıografııalyq fılmder. Oǵan eń birinshi qoıylatyn talap – portrettik uqsastyq. Bir jyldary Anglııada chaplınıada degen ónerden jarys ótken. Iаǵnı Charlı Chaplınniń júris-turysyn, mımıkalaryn salý. Sol baıqaýǵa Chaplınniń ózi qatysyp, tórtinshi oryn alypty-mys. Sonda talantty bireý tulǵanyń ózinen asyryp oryndaǵan bolyp tur ǵoı. Al bizdiń serıaldarda kerisinshe – tulǵa­nyń keskin-kelbeti bolsyn, minezi, ádeti, áreketi bolsyn, asyp ket­keni qaıda, jaqyndamaıdy. Bul óte qaýipti. Birinshiden, jas ur­paq­tyń sanasynan tulǵanyń shyn beı­nesin óshirip jiberedi. Qazir jastardyń kóbi kitap oqymaı­dy, vızýaldy óner alǵa shyqqan­nan keıin tulǵalarymyz týraly dú­nıelerdi ekrannan ala qoıady. Sóıtip, qaıratkerdiń shyn beı­ne­si kómeskilenip, súrtilip ketedi. Sondyqtan da eger rejısser­diń qolynan kelmese, shyǵarmashy­­lyq áleýeti jetpese, tarıhı fılm­ge barýdyń qajeti joq. Odan bólek qazir televızııalyq for­mat­taǵy týyndylardy kıno dep uǵa beretin boldy. Serıal men kınonyń arajigin eshkim ajyratpaıdy, bári kıno. Ahmet, Qanysh, Mirjaqyp týraly kıno dep, odan sol tulǵalardyń beınesin izdeıdi. Al olardy shyn máninde somdap berýge hal-qaderimiz ázirge jetpeı jatyr.

– Kıno, eń aldymen óner. О́nerge óner turǵysynan qara­ǵanda, ol árqashan bıik hám taza. Sodan bolar, kórkem fılm­ge qoıylar talap ta joǵary, jum­salar qýat ta, eńbek te, ýaqyt ta, qarjy da orasan. Desek te qa­zir estetıkalyq lázzat ala­­tyn sapaly fılmderdiń tú­si­­ril­meı jatqanyna qan­daı fak­torlar áser etýi múm­kin? Naý­qanshyldyq, ýaqyt, qarajat, talǵam, bilim, sheberlik?

–Eń aldymen, sapaly dúnıe degenimiz ne? Eger kórkemdigi jo­ǵary fılmderdi aıtsaq, ondaı kartınalar túsirilip jatyr. Má­selen, Ádilhan Erjanov, Emır Baıǵazın, Farhat Sharıpov jaq­sy fılmder jasap júr. Qazir sapa­ly kınolardan góri, ulttyq dúnıe­ler túsirilip jatyr ma degen suraq ­basym. Men úshin sapaly fılm – ulttyq fılm. Eger biz onyń kórkemdik jaǵyna ǵana úńilip, ulttyq tabıǵaty syrt qalatyn bolsa, bunyń sońy tragedııaǵa ákelip soǵýy áb­den múmkin. Osy oraıda kınoorta­lyqtyń, ondaǵy sarapshylyq keńes­tiń qulaǵyna altyn syrǵa, ulttyq fılmdi ulttyq baǵytta túsire alatyn, ultty túsine alatyn, ádebıetten tolyq habary bar adam ǵana kıno túsirýge jiberilýi kerek. Nemese sondaı azamattarǵa basymdyq bergen jón. Máselen, byltyr jas rejısser Bekzat Sma­dııardyń jaqsy kartınasy usynyldy. «Aqjeleń». Fılmniń osy ataýyna bola keńesten ótki­zýge bolady. Biraq belgili bir se­bepterge baılanysty óte alǵan joq. Soǵan qatty júregim aýyrdy. Jańa aıtqanymdaı, qazirgi urpaqtyń ulttyń tarıhyn kitap arqyly emes, ekranǵa úńilip tanıtynyn eskermeýge bolmaıdy. Sol úshin de ekranymyz ulttyq qalypqa túsýi kerek. Kórsetip jatqan rýhanı dúnıeler ulttyq boıaýmen qanyqpasa, dúbáralyq osydan shyǵady. Keıde jap-jaq­sy fılmderdi qarap otyryp tań­ǵalamyn. Aıdalada bir úı turady, janynda jylqylar, sonyń janyna «Jaılaý» dep jazylady. Iаǵnı ıen dalada mal baǵyp otyrsa, ol jaılaý eken. Mine, masqara. Aınalaıyndar-aý, eger ol jerde qystap shyǵatyn shatyrly úı tursa, jaılaý emes, ol – qystaý. Al álgini kórgen jastar shatasyp, dúbáralana túspeı me. О́z qolymyzdan óskeleń ur­paq­tyń sana­syna ulttyq túsinikti teris engizip otyrmyz. Dál sol fılm­de «Jylqylardy óriske qo­syp keleıin» deıdi bir keıipker. Oıbaı-aı, «óriske qospaıdy, aıdaı­dy» dep aıqaı salǵyń keledi. Eger sıyr bolsa, tabynǵa qosýǵa bolady. Qaısybirin aıtasyń, qaptaǵan qate. О́tkende kınoteatrdan jas rejısser Aısultan Seıitovtiń «Qash» degen fılmin kórdim. Onda da kınonyń tili – HH ǵasyrdyń basyndaǵy qazaqtyń qunarly tili emes, qazirgi ózimizdiń suıyq til. Qazaqtyń asharshylyq atty qasiretti de qasıetti taqyryby horrordyń qoltyǵynda ketken... Men úshin sapaly kórkem fılm­niń bar-joǵy ýaıym emes, ulttyq dúnıelerdiń bar-joǵy ýaıym. Ult joıylsa, biz kim úshin jumys isteımiz...

– Kınonyń basty maqsaty ne – adamdarǵa moral oqý ma, jaq­sylyqqa úıretý me, álde jaı ǵana ómirdiń ózin kórsetý me?

– Kınonyń jalǵyz maqsaty – izgilikke qyzmet etý.

– Avtorlyq kıno tek bir adamnyń kózqarasyna, usta­nymyna quryla ma? Jalpy, qa­zir­gi qoǵam osy janrdyń ta­bı­ǵatyn túsindi me?

– Negizi, avtorlyq fılmder­diń baǵasyn kóbinese mamandar beredi. О́ner – avangardtyq dú­nıe. Ol árqashan halyqtyń aldynda júredi. Qazir kınoteatrlar­­da usynylyp jatqan komedııa­lyq týyndylar kórermenniń sońyn­da júr. Iаǵnı halyqqa ne unaı­dy, sony daıyndap beretin fılm­der. Al avtorlyq fılmder kó­rermenniń aldynda júredi. Olar­dy kórip otyryp, izgilikke, kórkemdikke, adam janyn zerdeleýge umtylady. Iаǵnı ósedi. Avtorlyq fılm­niń ıdeıasyna jetýge tyrysady. Sol sebepti avtorlyq fılmderdiń bárin jappaı túsiný múmkin emes. Ol, tipti, jetkizbeıdi, adamzat damyǵan saıyn ilgeri ketedi. Biraq avtor­lyq fılmderdiń kóp kórilme­ýine komedııalyq týyndylar­dyń sońynan ketken kórermen­niń talǵamy da sebep. Sondyq­tan avtorlyq fılmderge qoǵamnyń bet burýy onsha kórinbeı tur. Biraq myna «Talaq» – avtorlyq fılm, desek te halyqty elite alady dep úmittenemin.

– О́zińizge táýir kóringen, biraq tasada qalǵan, baǵasyn alma­ǵan fılmińiz bar ma?

– Sońǵy ret memlekettiń qar­jysyna 2011 jyly «Kishken­taı» degen fılm túsirdim. Odan keıin maǵan fılm berilgen joq. Biraq kınosyz báribir ómir súre almaısyń. О́zim qarajat taýyp, 2015 jyly «Saǵyntaıdyń birinshi áıeli» degen áleýmettik fılm túsirdim. Sapasy óte tómen, jalǵyz ózim fotoapparatqa túsirgen dúnıe ǵoı. Al 2018 jyly «Bizdiń úı» degen kıno túsirdim. Ol eldegi saıası ahýaldyń shıelenisken tusy bolatyn. Bul da áleýmettik fılm, biraq baǵyty – karıkatýralyq saryn. Buǵan deıin tek realıs­tik baǵyttaǵy fılmder jasasam, mun­da karıkatýralyq ádisterge bardym. Osy «Bizdiń úıge» janym qatty ashıdy. О́ıtkeni qansha­ma ýaqyttaǵy ishimde jınalǵan tires­ken oılar shamyrqanyp, ishki jan dúnıemdegi bulqynys, ashý, bas­qa da kórkemdik múmkindikterim lyqsyp kelip aqtarylǵan fılm sekildi kórinedi. Biraq bunyń da sapasy nashar, bes-aq júz myń teńgege túsirdim. Bul týraly eshkim estigen joq, umyt qaldy. Áli de bolsa osy kıno halyqqa jetse eken dep oılaımyn. Fılmde karıkatýralyq ­elementtermen qosa saıası taqy­ryp qozǵalǵandyqtan, dál sol kezeń­de áleýmettik jelige júkteme­dim, qoǵam daıyn emes edi. Biraq buny qaıta túsirýim qajet dep, qazir tunshyqtyryp ustap otyrmyn. Ondaǵy sıýjet, shıelenis, kórkemdik ıdeıalar, kórkemdik ádis­terim ózime qymbat, kómilip qal­maýy kerek. Bir qyzyq aıta­ıyn, «Bizdiń úı» Italııada ekin­shi deńgeıdegi bir festıvalǵa qatysty. Sonda qazylar myna fılm­niń dybysy nege nashar, uıym­dastyrýshylar dybysyn durys qoımaǵan ba dep oılapty. Al pýlt­te otyrǵandar materıal osy­laı kelgen deıdi. Aqsha jetpese de kınoǵa degen qumarlyqtyń shydatpaýynan keıde osyndaı az qarjyǵa shyǵarmalar túsirip, bir jeńildep qalatyn kezderim bolǵan.

– Áńgimeńizge rahmet. «Ta­laq­­ty» asyǵa kútemiz.

Áńgimelesken

Marjan ÁBISh,

«Egemen Qazaqstan»