Teńizdiń sýy ashy, qudyqtyń sýy tushy
Esime erterekte bolǵan bir oqıǵa túsip otyr. Kezinde men «Qazaqtyń Qadyry» atty taqyryppen tolyq bir fotokórmemdi jerles aqyn, birtýar tulǵa Qadyr Myrza Áli aǵamyzǵa arnaǵan bolatynmyn. Birde Oraldaǵy orystyń uly aqyny Pýshkın eskertkishine taǵzym etip, gúl shoǵyn qoıǵan soń, «Anasy bar adamdar eshqashan qartaımaıdy» dep jyrlap ótken Qaırat Jumaǵalıev ekeýi ótken-ketkendi áńgime etip kele jatty. Qaırat Jumaǵalıev: «Qadeke, men seniń barlyq kitabyńdy oqydym, myna jaǵdaı «Iirimge» de kirmeı qalypty ǵoı, ony qalaı jiberip aldyń?» dep surady. «Neni aıtasyń?..»
Jaıymen tyńdasam, ol bylaı bolǵan eken. Birde Jazýshylar odaǵynda basylyp shyqqan kitaptardyń qalamaqysy berilipti. Kóptegen aqyn-jazýshy aqshaǵa qaryq bolǵan eken. Qaırat Jumaǵalıev aǵamyz da aıtarlyqtaı kólemde aqsha alǵan bolsa kerek. Biraq eń kóp qalamaqy Qadekeńe tıipti. Aıtýynsha, sol aqshaǵa úı de, mashına da satyp alýǵa bolady eken. Sol kezde Qadyr aqyn jymıyp: «Jigitter báriń de qalamaqy aldyńdar ǵoı. Jaqsy. Biraq eń kóbi meniki eken, sizderdi jaqsylap qonaq eteıin, júrińder», dep ózderiniń úırenshikti jerine ertip keledi.
Daıashylar birneshe ústeldi qosyp, dastarqandy áp-sátte jaınatyp jiberedi. Ústelde ne kerektiń bári tolyp tur. Qadyr aqyn kassanyń aldyna kelip, aqshasyn tóleýge daıyndalǵan kezde Qaırat Jumaǵalıev aǵamyz: «Paı-paı, shirkin! Ne degen keńdik, ne degen darqandyq, Qadeke! Siz telegeı teńizsiz, al bizder sizdiń qasyńyzda bir kishkentaı qudyqpyz ǵoı», demeı me. Sol kezde Qadekeń: «O, mine, teńizdiń sýy ashy bolady, adamdar sýdy teńizden emes, qudyqtan ishedi, qudyqtyń sýy taza ári tushy bolady», dep sóz taýyp ketken eken. Sózden utylǵan Qaırat aǵamyz jaıylǵan dastarqannyń aqshasyn tolyqtaı ózi tólegen eken.
Rafhat HALELOV,
fototilshi
ORAL
Keshenge Omarovtar esimi berilse
Kezinde aǵaıyndy Mahmut, Maqsut Omarovtar sportsúıer qaýymnyń ystyq yqylasyna bólendi. Aǵaıyndy qos sańlaq Qazaq eli sportynyń kósh basynda júrdi. Myńdaǵan jankúıer aǵaıyndy Omarovtardyń boksyn kórý úshin Almatynyń sport arenalaryna qaraı lek-legimen aǵylyp jatatyn. Ol kezde Qazaqstanda qazaqtyń úlesi kem. Máskeýdiń otarshyl saıasatynyń saldarynan ultymyzdyń rýhy janshylyp, eńsesi túsken bir kezeń edi. Sol tusta qazaq boksynyń atasy Shoqyr Bóltekulynyń qarshyǵadaı ǵana shákirti Mahmut Omarov 1947 jyly KSRO chempıonatynyń eń birinshi medalin Qazaqstanǵa alyp keldi. Bul tarıhı jeńis bolatyn. Sebebi Máskeý qoldan jasaǵan qandy qasap – asharshylyq pen alapat repressııanyń qaıǵysy seıile qoımaǵan, Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń zardaby tarqamaǵan, el jartylaı ash, túgelge jýyq jaltaq bolyp qalǵan tym aýyr kezeń edi. Osy kezde ulttyń qolyndaǵy almas qylyshtaı jarqyldaǵan Mahmut Omarov Máskeýdegi chempıonatta atoı saldy. Odan keıin de Ortalyq Azııa men Qazaqstan jarystarynda talaı márte jeńis tuǵyryna kóterildi.
Kóp uzamaı Mahmuttyń izin basyp týǵan inisi Maqsut shyqty atoılap. Ol sporttyq nátıje jaǵynan aǵasynan asyp tústi. 1957 jyly KSRO chempıonatynyń qola medaline ıe bolǵan Maqsut 1959 jyly KSRO halyqtary spartakıadasynyń kúmis júldegeri atandy. Tarıhı shejireni paraqtasaq, KSRO halyqtary spartakıadasynda medal alǵan alǵashqy qazaq sportshysy Maqsut Omarov eken. Endi qarańyz, Mahmut Omarov KSRO chempıonatynyń júldegeri bolǵan eń alǵashqy Qazaqstan boksshysy bolsa, Maqsut Omarov – odaq spartakıadasynda júldegerler sapyna kirgen tuńǵysh qazaq boksshysy.
Ýaqyt ozyp barady. Keıingi jastardyń basym kópshiligi bul kisilerdiń tarıhı jeńisterinen beıhabar. Buǵan olar emes, kóp jaǵdaıda biz kinálimiz. Sebebi osyndaı tarıhı tulǵalardy nasıhattaýǵa, shejirege tirkeý jaǵyna jete mán bermeımiz. Endigi tilegimiz: Qostanaı oblysy Jangeldın aýdany Torǵaı aýylyndaǵy sport keshenine jerlesterimiz Mahmut, Maqsut Omarovtardyń esimi berilse. Qostanaı oblysynyń ákimi Qumar Aqsaqalov aqsaqaldardyń únine qulaq asady dep senemiz.
Jumahan SÁDÝAQASOV,
Murat OSPANOV,
eńbek ardagerleri
Qostanaı oblysy
Ataqty kúıshini eske alý keshi
Kúlásh Baıseıitova atyndaǵy mamandandyrylǵan daryndy balalarǵa arnalǵan mýzyka mektebiniń úlken zalynda Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, halyq-aǵartý salasynyń úzdigi, kúıshi-kompozıtor, zertteýshi, shertpe kúıdiń sheberi Ýálı Bekenovti eske alý keshi bolyp ótti. Is-sharaǵa kúıshiniń jary Úmitjan apaı, aǵaıyn-týystary men shákirtteri, mektep muǵalimderi men ata-analar, oqýshylar qatysty.
«Qazaq óneri úshin ol kisi óshpes mura qaldyrdy. Shertpe kúıdi qoldanysqa engizip, ony ǵylymı dárejege deıin kóterdi. Bul – erekshe atap kórsetetin jaıt. Dáýletti otbasynan shyqqan atam Úrimshi qalasy mańynda dúnıege keldi. Kezinde Qytaı patshasynyń aldynda qazaq ónerin dáriptep, keýdesine altyn tósbelgi taqqan», dedi nemeresi Serik Bekenov. Aǵaıyndary kóp qýǵyn kórgen sonaý qıly zamanda Ýálı Bekenov 5 jasta eken. О́nerge jaqyn jas kúıdi alǵash aǵasy Razdyqtan úırenip, keıin ataqty kúıshiler Rústembek Omarov, Ǵabıdolla Tastanov, Jappas Qalambaevtan dáris alady. Shertpe kúıdiń oqý baǵdarlamasyna enýine kóp eńbek sińiredi.
Keshte Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, professor Bilál Ysqaqov, kúıshiniń alǵashqy shákirtteriniń biri, «Qurmet» ordeniniń ıegeri Qaıyrbek Ádilov ustazdary týraly estelik aıtyp, onyń kúılerin oryndady. Sońynda mekteptiń halyq aspaptar bóliminiń meńgerýshisi Asylzat Ibraeva Úmitjan apaıǵa qamzol kıgizip, gúl shoqtaryn usyndy. Serik Bekenov te atasynyń shákirtteriniń ıyǵyna shapan jaýyp, qurmet kórsetti. Bul tárbıelik máni zor is-shara boldy.
Gúlfaram STAMQULOVA,
mektep qyzmetkeri
ALMATY
