Tórt kún boıy ofıserler men kelisimshart áskerı qyzmetshileri teorııada jáne is júzinde ártúrli maqsattaǵy radıorelelik jeliler men baılanys arnalaryn uıymdastyrýǵa arnalǵan «Búrkit» R-409MS stansasynyń taktıkalyq-tehnıkalyq sıpattamalaryn zerdeledi. Al bul baılanys mashınalary Qarýly kúshterge 2023 jyldyń qańtarynda ákelingen edi. Mamandardyń aıtýynsha, buǵan deıin baılanysty radıorelelik stansalardyń kómegimen qamtamasyz etilip kelgen. Endi baılanysshylar sıfrlyq jabdyqtarmen jumys isteıdi.
– Jańa sıfrlyq stansa derekterdi 40 shaqyrymǵa deıingi qashyqtyqqa jiberý múmkindigine ıe. Onyń ótkizý qabilettiligi shegi boıynsha E1 jáne Ethernet aǵyndarynyń trafıgin ıkemdep, qaıta bólý múmkindigi bar. «Búrkit» R-409MS quralynyń basty artyqshylyqtarynyń biri – beınekonferensııa baılanysyn uıymdastyrý, sondaı-aq onyń parametrlerin derbes kompıýter arqyly baqylaý jáne basqarý múmkindigi bar, – dedi stansanyń qyzmeti jaıly Desanttyq-shabýyldaý áskerleri 16194 áskerı bólimi baılanys batalonynyń komandıri, podpolkovnık Vıktor Senchılov.
Endi «Búrkit» R-409MS sıfrlyq radıorelelik stansalary bıyl naýryz aıynda ótetin «Batyl toıtarys» oqý-jattyǵýynda is júzinde qoldanylady. Oqý-jattyǵý barysynda baılanysshylar sondaı-aq baılanysty uıymdastyrýdyń jańa úlgilerin de synap kórmek.
Aıtpaqshy, desanttyq-shabýyldaý áskerleriniń jyl saıynǵy daıyndyǵy sheńberinde 16194 áskerı bóliminde radıotelegrafshylardyń jıyny ótkizilip otyrady. Munda kelisimshart boıynsha áskerı qyzmetshilerdi Morze álippesiniń kómegimen aqparat berý úshin klassıkalyq telegraf kodymen jumys isteýge úıretedi. Baılanys áskerlerin jańa, joǵary tehnologııalyq mashınalarmen jáne quraldarmen jabdyqtaǵanyna qaramastan Morze kodyn qoldana otyryp, radıobaılanys arqyly aqparat berý áli de ózektiligin joǵaltqan joq. Kerisinshe, qazirgi áskerı qaqtyǵystarda taktıkalyq baılanysta áskerlerdi basqarý kezinde oǵan basymdyq beriledi.
– «Morze» shýǵa tózimdiligimen erekshelenedi. Ony báseńdetý óte qıyn. Aqparatty sımvoldyq kodtaý arqyly berý jáne qabyldaý ártúrli jyldamdyqta júredi. Orta bilikti radıo operatory mınýtyna 60-100 tańba dıapazonynda jumys isteıdi, tájirıbeli mamandardyń jyldamdyǵy 300 tańbadan asady, – deıdi dástúrli baılanys túriniń erekshelikteri týraly kýrs oqytýshysy, zapastaǵy maıor Idrıs Gımýranov.
«Radıobaılanystyń mobıldi, spýtnıktik, sıfrlyq jáne aqparatty berýdiń basqa ádisterinen artyqshylyǵy eń aldymen qosymsha ınfraqurylymǵa qajettiliktiń bolmaýynda», deıdi nusqaýshy. О́zimen birge portatıvti stansasy bar radıo operatory ǵana birneshe júz shaqyrym qashyqtyqta baılanys ornata alady.
Al bir aılyq sabaqta kelisimshart boıynsha kelgen áskerı qyzmetshiler Morze kodyn basynan úırenýdi, sandardy áripterge aınaldyrýdy jáne kerisinshe, ózgermeli ortaǵa jedel áreket etý daǵdylaryn úırenedi.
– Radıo operatorda mýzykalyq qabilet, yrǵaqty sezýi, jyldam reaksııa qabyldaýy, aqparatty taldaý múmkindigi bolýǵa tıis. Ol uzaq nemese syzyqsha jáne qysqa nemese núkte sıgnaldarynyń dybysyn naqty ajyrata bilýi, tabandy jáne muqııat bolýy kerek, – dedi radıo operatoryna qoıylatyn talaptar týraly oıyn ortaǵa salǵan Desanttyq-shabýyldaý áskeri 32363 áskerı bóliminiń áskerı qyzmetshisi, gvardııa serjanty Ǵabıt Muqanov.
Árıne, mundaı qabilet kez kelgenniń boıynan tabyla bermeıdi. Sondyqtan da oqýǵa 30 úmitkerdiń ishinen muqııat iriktelgen on tórt adam qabyldanypty. Oqý kýrsyn aıaqtaǵannan keıin barlyq áskerı qyzmetshiler óz bólimshelerinde radıotelegraf laýazymdaryna taǵaıyndalady eken.
