Sharýashylyqty damytýǵa múmkindik mol

Aldymen mınıstr «Sever­nyı» saýda-logıstıkalyq orta­lyǵynda uıymdastyrylǵan aýyl sharýashylyǵy jármeńkesine bardy. Munda oblys sharýalary ózderi óndirgen ónimderin naryqtaǵy baǵadan 10-15%-ǵa tómen saýdalady. Osy jerde aıta keteıik, Abaı oblysy boıynsha qańtar aıynyń ortasynan beri baǵa turaqtylyǵyn qamtamasyz etý úshin 140 aýyl sharýashylyǵy jármeńkesi ótkizilgen. Serik Jumanǵarın Semeıdegi «Adal» dúkenindegi áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik ónimderiniń baǵasyn da baǵamdady. Mundaǵy azyq-túlik ónimderine qosylatyn ústeme baǵa 5-10% mańaıynda. Bul jerde áleýmettik sóre de uıymdastyrylǵan. Al qala irgesindegi «Jolaman» kóterme saýda-taratý ortalyǵynyń jumy­symen tanysý barysynda Serik Jumanǵarın mundaǵy jemis-jıdek, kókónis qoımalarynyń jaǵdaıymen tanysty. Saýda ortalyǵynyń 12 qoımasy bar. Barlyǵy da jeldetkish jáne tońazytqysh qondyrǵylarmen jabdyqtalǵan. Jalpy syıymdy­lyǵy 5 370 tonna bolatyn qoıma­da kókónisterdi 10 aıǵa deıin saqtaýǵa múmkindik bar.

Prırechnoe aýylyndaǵy «Agrofırma Prırechnoe» JShS-na barǵan mınıstr kókónister saqtalatyn qoımalardy aralady. Agrofırma kartop pen kókónis ósirýde negizinen golland teh­nolo­gııasyn qoldanady. Munda jyl saıyn 7 000-9000 tonna kartop, 1 800-2 000 tonna sábiz, 2 000 ton­na qyryqqabat, 2 000 tonna pııaz jáne 600 tonna qyzylsha ósi­ri­­ledi. Budan bólek 18 000 ton­naǵa deıin mal azyǵy daqylyn beredi.  

Jalpy, oblysta azyq-túlik baǵasy jiti baqylaýǵa alyn­ǵan. Abaı oblysy ákimdiginiń bas­pasóz qyzmetiniń dereginshe, azyq-túlik taýarlaryna baǵa belgileýdiń búkil tizbegi boıynsha deldaldyq shemalardy tergeý jónindegi komıssııa qurylǵan. Jyl basynan beri oblystyq komıssııanyń 12 otyrysy ótti. Búgingi kúni oblys ákimdigi áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik pen taýar baǵasyn ustap turý boıynsha 25 saýda jelisimen jáne 15 taýar óndirýshimen saýda ústemesin 15%-dan asyrmaý jóninde memorandýmdarǵa qol qoıǵan. Sonymen qosa 1 245 saýda núktesimen áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlaryna 10%-ǵa deıingi eń tómengi saýda ústemelerin qoldaný týraly qosymsha memorandýmdar jasaldy. Oblys boıynsha baǵalardy baqylaıtyn 152 monıtorıngtik top jumys isteıdi.

Serik Jumanǵarınniń jumys sapary Borodýlıha aýdanyndaǵy «Krasnyı partızan» sharýa qojalyǵynda jalǵasty. Munda 2017 jyly 300 tonna, 2021 jyly 1 myń tonna astyq keptirý kesheni iske qosylǵan. Sharýashylyqtyń 12 myń gektar jaıylymdyq jeri de bar. Premer-mınıstrdiń orynbasary sharýa qojalyǵynyń basshysy Valerıı Lopatınmen áńgimelesý kezinde memlekettik baǵdarlamalardy tıimdi paıdalaný jaıyn sóz etti. Al «Lazarev ı K» JShS-da sharýashylyq basshysy Petr Lazarev Serik Jumanǵarınge kúnbaǵys tuqymyn óńdeıtin ekstraksııa jelisin ornatý jobasyn tanystyrdy. Aıtpaqshy, munda Zeńgi baba tuqymyn asyldandyrý tájirıbesi sátti júrgizilip jatyr. Qazaqtyń aqbas tuqymyn gere­fordpen qosqan. Alynǵan tuqym­dar aıazǵa tózimdi bolyp keledi. Kez­desýde Petr Lazarev jaıy­lym­dyq jer jetpeı jatqanyn aıtty.

«Jerdi qaıtarǵanda eń aldymen aýyldyq okrýgterge berý kerek. Bıyl 5 mıllıon gektar jerdi qaıtarý josparda bar. Jerdi bólýdiń qajeti joq. Mal jaıylatyn jer bolýy úshin ony osyndaı sharýashylyqtarǵa berý qajet», dep atap ótti bul másele tóńireginde Serik Jumanǵarın.

Odan ári Premer-mınıstrdiń orynbasary «E.Záıtenov» sharýa qojalyǵynda bolyp, egin sharý­ashylyǵymen, sútti mal sharýa­shylyǵymen jáne aýyl shar­ýa­shylyǵy ónimderin óńdeýmen aınalysatyn sharýa qojalyǵy­nyń jumysymen tanysty. Sha­rýashylyqta kúnbaǵys, jazdyq bıdaı, arpa, súrlemdik júgeri, kópjyldyq shópter ósiriledi. Sonymen qatar aýyl sharýashylyǵy ónimderin qaıta óńdeý jelisi de jumys isteıdi. Kásiporyn súzbe ónimderi men irimshikter de óndiredi. Mınıstr irimshik sehyna erekshe mán berdi. «Kásiporyndy, irimshik sehyn keńeıtý qajet. Súzbe, irimshikterdi, ásirese, qatty sorttardy tereń óńdeý kerek. Qazaqstanda irimshik óndiretinderdi saýsaqpen sanaýǵa bolady. Sondyqtan óndiristi keńeıtken jón», dedi.

Jumys sapary aıasynda S.Juman­ǵarın Abaı oblysy­nyń kásipkerleri men aýyl sharýa­shylyǵy taýarlaryn óndirýshi­lerimen de kezdesti. Kezdesýde mal sharýa­shylyǵy ónimderiniń ekspor­ty, sýbsıdııa, aýyl sharýa­shy­lyǵy tehnıkasyn alý, bankter­den nesıe alýda sharýalar múlkiniń tómen baǵalanýy, ónimderdi tasymaldaý sııaqty máseleler kóterildi.