Oqıǵa • 22 Aqpan, 2023

Jarq etken Janaıdar

400 ret
kórsetildi
7 mın
oqý úshin

...1994 jyl 4 aqpan – Aqmola qalalyq mılısııasynyń Shyǵys bólimshesi. Qoǵam tynyshtyǵyn kúzetken tártip saqshylarynda ýaqytqa qaraıtyn shama joq. Qas qaraıyp, qyzyl ińir kirgen kez. Qyzý jumys. Kenet telefon «shyr» ete qaldy. Tutqanyń ar jaǵynda ne isterin bilmeı abdyrap, dirildegen ananyń úni estildi. Ol «Qarýlanǵan buzaqylar ulymdy óltirmekshi» dep kómek surady. Dabyldy qabyldaǵan kezekshi komanda dereý oqıǵa ornyna jetti.

Jarq etken Janaıdar

Jedel top qaraqshylar osy jerde bolýy múmkin degen Pedagogıka ınstıtýtynyń mańy, K.Marks kóshe­sindegi úıdi qorshap aldy. Qatelespedi. Belgisiz bireýler oq jaýdyra bastady. Atýshylarǵa qarýlaryn tastap, óz erikterimen berilý talaby qoıyldy. Biraq ashynǵan qaskóıler tártip saqshylarynyń buıryǵyna qulaq aspady. Ekijaqty tartys kúsheıdi. Jedel jasaqtyń bir ókili úıge kirip, qylmyskerlerdi qarýsyzdandyrýǵa bel býdy. Esikke birer qadam qalǵanda, atylǵan oq jas ómirdi qyrshynnan qıyp ketti. Bul – mıllısekýnd oılanbastan, áriptesterin qutqarý úshin oqqa keýdesin tosqan mılısııa leıtenanty Janaıdar Jırentaev edi...

– Otaǵasynyń orny, mine, osymen 30 jylǵa jýyq ýaqyt bos tur. Tiri bolsa bıyl 63 jasqa keler edi. Tórde ilingen sýretine qarap, kóz ja­symdy syǵyp alǵannan basqa amal neshik. Janaıdarǵa taǵdyr nebá­ri 33 jyl ǵumyryn ólshep berdi. Biraq sol óziniń qysqa ǵana ómirinde biraz dúnıeni bastan keshirdi. Tipti keńes áskerleriniń sapyna qosylyp, Aýǵanstandaǵy soǵys ótine de bardy. Sondaı baısaldy, ár sheshimin aqylǵa qondyrǵan qaıratty azamat maıdanda jaraqat alsa da, elge oralǵannan keıin de bolashaǵyn ishki ister organdarynda qyzmet etýmen baılanystyrdy. Mılısııada eki jarym jyl qyzmet etip, óziniń tártip pen talapqa baǵynǵan úlgili qyzmetker retinde qylmystyq izdestirý bólimine jiberilgeni de kezdeısoq emes-tin, – deıdi J.Jırentaevtyń jubaıy Nazken Jırentaeva.

Internasıonalıst-jaýynger, mı­­lısııa kishi leıtenanty Janaıdar Asqarbekuly Jı­rentaev 1960 jyly 25 qyrkúıekte qazirgi Aqmola oblysy Balqash aýdanynyń Veseloe aýylynda dúnıege kelgen. 1976 jy­ly  Selınograd avtomobıl kólik teh­nıkýmyna túsip, 1980 jyly oqýyn támamdaǵan. Sol jyldyń 24 qarashasynan bastap 1982 jyldyń 25 qarashasyna deıin Qarýly kúshterde Aýǵanstandaǵy keńes áskerleriniń kontıngenti quramynda áskerı boryshyn ótegen. 1984 jyldan bastap ishki ister organdarynda Ekonomıkalyq qylmys departamentinde, krımı­naldyq mılısııa bólimshesinde qyz­met atqarǵan. Keıin isine jaýapty azamat 1993 jyldyń sáýirinen Aqmola oblysy IIB Shyǵys bóliminiń qylmystyq izdestirý jedel ýákili bolady. Jumysymen qatar eki jyl S.Seıfýllın atyndaǵy Qazaq agrotehnıkalyq ýnıversıtetiniń ekonomıka fakýltetiniń syrttaı bóliminde bilim alǵan.

Shuǵyl tapsyrmadan bólek, uıym­dastyrýshylyq qabiletimen je­del-qyzmettik jumysta joǵary nátı­jelerge qol jetkizgen Janaıdar Asqarbekulyna «KSRO Qarýly kúsh­terine 70 jyl» medali berilgen. О́jet­tigi men batyldyǵy úshin 1996 jyly 24 qazanda Prezıdent Jarlyǵymen «Erligi úshin» medalimen marapattaldy. Búginde Astana qalasyndaǵy bir kóshe Janaıdar Jırentaevtyń esimimen atalady.

Abyroıy asqaq, eli ardaq tuta­tyn azamatqa jyl saıyn Almaty aýdandyq IIB qyzmetkerleri arnaıy eske alý keshin uıymdastyryp, qaza tapqan áriptesteriniń erligine qur­met bildiredi. Estelik-taqta da ornatylǵan-dy. 2016 jyly Q.Qýa­nyshbaev atyn­daǵy Memlekettik akade­mııa­lyq qazaq mýzykalyq drama teatrynda sahnalan­ǵan «Áke joly» spektakliniń bas­ty keıipkeriniń prototıpi retinde de Janaıdar Jı­rentaev alyndy. Shahardaǵy mektepterdiń ujymy da batyr qaza bol­ǵan kúni oqýshylary arasynda erligin nasıhattaý maqsatynda kez­desýler ótkizip turady. Buǵan qosa Qylmystyq izdestirý kúninde J.Jı­rentaev kóshesinde ornalasqan №22 mekteptiń janynda onyń otbasy, jaqyn týysynan bólek, dostary men qyzmettesteri jınalyp, únsizdikpen eske aldy.

Janaıdar Jırentaevtyń artynda qos qyzǵal­daǵy – Dınarasy men Áseli qaldy.

– Áke izin jalǵap, ekinshi qyzym Dınara polısııa qyzmetkeri boldy. Men bastapqyda qyzymnyń bul sheshimine qarsylyq bildirdim. Bir qaıǵydan qan jutqan adamǵa, janymnyń taǵy bir bólsheginen aıyrylyp qalmaımyn ba degen qorqynysh bolǵanyn jasyrmaımyn. О́ıtkeni memleketimizde osy abyroıly mindetti atqaryp, beıbit kúnde qyzmettik paryzyn oryndaý kezinde qaza tapqan biraz quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerleri bar. Ýaıymymdy aqylǵa boı aldyryp, keıin keli­simimdi berdim. Sol saladan ómirlik joldasyn da kezdestirdi, – dedi N.Jırentaeva.

Jalpy, elimizde paryzyn oryn­dap, ajal qushqan ishki ister organda­rynyń qyzmetkerleri az emes. Táýel­sizdik alǵaly beri elimizde ishki ister or­gan­dary men Ulttyq ulannyń áske­­rı qyzmetshileri qatarynan 800-den asa azamat qyzmettik min­det­terin oryndaý barysynda qaza bolǵan. Olarǵa memleket tarapy­nan kómek te qarastyrylǵan. 2011 jylǵy 6 qańtardaǵy «Quqyq qorǵaý qyzmeti týraly» zańnyń 66 jáne 68-baptaryna sáıkes quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerleri men zeınetkerleriniń turǵyn úı­ge quqyqtary qarastyrylǵan. Al olardyń asyraýyndaǵy adamdar men muragerlerine onyń sońǵy atqar­ǵan laýazymy boıynsha alpys aılyq aqshalaı qarajat mólsherinde birjolǵy ótemaqy tólenedi. Bala­laryna, olar kámelettik jasqa tol­ǵanǵa deıin Úkimet belgilegen tár­tippen medısınalyq jáne sanato­rııalyq-kýrorttyq qyzmetter de kórsetiledi. Buǵan qosa qyzmettik min­detterin atqarý kezinde ajal qush­qan­dardyń balalary áskerı mektep-ınternattarǵa jáne kadet korpýs­taryna konkýrstan tys qabyldaný quqyǵyn paıdalana alady.

Sondaı-aq balalarǵa kámelettik jasqa tolǵanǵa deıin nemese jalpy orta, tehnıkalyq jáne kásiptik, orta bilimnen keıingi bilim berý júıesindegi, joǵary jáne (nemese) joǵary oqý ornynan keıingi bilim berý júıesindegi oqý ornyn kúndizgi nysanda aıaqtaǵanǵa deıin jıyrma úsh jastan aspaǵansha jáne «Qazaqstan Respýblıkasynda múgedektigi bo­ıynsha jáne asyraýshysynan aıyrylý jaǵdaıy boıynsha beriletin memlekettik áleýmettik járdemaqylar týraly» zańda kózdelgen asyraýshysynan aıyrylýyna baılanysty járdemaqylardan bólek, jubaıyna ómir boıy aı saıynǵy aqshalaı tólem qarastyrylǵan.

Antyna adal bolyp, qıyn sátte halyq úshin basyn qaterge tikken polısııa qyzmetkerleri áriptesteriniń ǵana emes, búkil qoǵamnyń jadyn­da saqtalady. Beıbit kúnniń bozdaq­tarynyń esimi máńgi el esinde.