Keńes úkimeti qulaǵanda kóp adamnyń aldyn baǵdarlaı almaı daǵdaryp qalǵany ras. Búginde Qazalydaǵy isker azamattardyń aldyńǵy qatarynan kórinip júrgen Medeý Esqojaev ol kezde bala edi. Ákesi Berdibaı qarapaıym kólik júrgizýshisi, anasy Aqjarqyn balabaqsha qyzmetkeri bolatyn. Bul ýaqyttyń burynǵydaı «Úkimet asyraıdy» deıtin jaǵdaıdy kótermeıtinine kóptiń kózi jetip tur. Biraq aldaǵy baǵytyń qalaı bolatyny da belgisiz. Osyndaı almaǵaıyp kezde aqyl tapqan úıdegi 6 balanyń úlkeni Mereke aǵasy boldy. «Kásip bastaýǵa eń qolaıly ýaqyt osy. Eńbegine jalynǵan adamnyń zamany kele jatyr» dedi ol bir kúni dastarqan basynda. Úıdegi qalǵan 3 ul men 2 qyz osy aǵa aqylynyń aınalasyna uıysty. Áýelgide Qaraqalpaq asyp, kúnbaǵys maıyn tasydy. Alarmannan satarman kóp bolyp turǵan sol tusta osylaısha bazarǵa shyqty. Dorbalap ta, arbalap ta tasyǵan beınetteri aqtalyp, az jyldyń ishinde ájeptáýir qor jınady. Keıinirek Qostanaıdan un jetkizýge shyqty. Bastapqyda kólikpen, sosyn vagonmen tasydy. Kásibiń júrsin deseń, beınetten qashpa. Kelgen taýardy túsirip, bazarǵa shyǵaratyn bozbala Medeý sol kezde osyndaı oı túıgen. Un saýdasyn da 7-8 jyldaı aınaldyrdy. Alyp-satýdyń kúni ótip bara jatqanyn aldymen ańǵarǵan taǵy sol Mereke aǵasy boldy. Aǵa uıǵarymymen bular endi óndiriske oıysty.
Áýelgide kúrish egetin sharýashylyqtarǵa ınvestor boldy. Biraq tehnıkasy tapshy sharýashylyqtar bir kúnde bankrot bolyp, tabys turmaq salǵan aqshasyn ala almaı qalǵan kezderi kóp edi.
– Sol kezde sharýashylyq basynda otyrǵandardyń kópshiliginiń isti júrgizýge saýaty jetpedi. Bir nárse alý úshin qoldaǵy tehnıkasyn saýdalaǵandar kóp boldy. Osylaısha bárin az jylda taýysyp, qaryzǵa batyp qala berdi, deıdi «Agro-О́rken» JShS dırektory Medeý Esqojaev.
Keıinnen Qojabaqy aýylyndaǵy turalap qalǵan «Agro-О́rken» seriktestiginiń jumysyn júrgizip, kúrish ekti. Bir qyzyǵy, aýdan ortalyǵynda ósken aǵaıyndylar buǵan deıin kúrish alqabyn kórmegender qatarynan bolatyn. Biraq boıda bilmekke talpynys, úırenbekke umtylys bar edi. Alǵashqy 3-4 jylda ónim oıdaǵydaı bolmady. Jer jibigennen qara kúzge deıin tynym tappaı júrgendegi tabystary kóńilden shyǵa qoıǵan joq. Taǵy da aǵaıyndylar alqasy jıylyp, egindikti mal kirmeıtindeı qorshaý qajet degen sheshim jasaldy. Sol tusta 2000 gektardy qorshaýǵa kirisken bulardyń tirligin qum sanaǵan ápendiniń áreketine balap, kúle qaraǵandar kóp bolyp edi. Otyz mıllıon teńgege Reseıden aǵash, Shymkentten sym aldyryp egindikti tórtke bólip qorshap shyqty. Osydan keıin ǵana eńbekteri qaıtyp, kúzdegi túsim kóbeıe bastap edi.
– Bul osy salada kásippen aınalysqandardyń bári bastan keshken kep. Bárinen qajyp, qol siltep tastap ketkiń keletin kezde «munyma erteń maǵan senip otyrǵan el ne deıdi?» degendi oılaǵanda silkinip shyǵa kelesiń. Biz de osylaı tikteldik. Keıin Mereke men Meırambek aǵalarym bólek ketti de, baýyrym Mereı ekeýmiz osy salada qaldyq. Men eginmen aınalysamyn, Mereı óńdeý jaǵyna jaýapty, deıdi kásipker.
El demekshi, qazir «Agro-О́rken» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginde 150-ge jýyq adam jumys isteıdi. Barlyǵy derlik sol Qojabaqy aýylynyń turǵyndary. Aǵaıyndylar eldiń áleýmettik jaǵdaıyna, aýylda jyl saıyn ótetin is-sharalarǵa demeýshilik tanytyp keledi. Kúzdegi egin-terimnen keıin eńbek ozattaryna qarjylaı syıaqy berip, kólik mingizip júrgen sanaýly seriktestiktiń biri – osy «Agro-О́rken». Osydan 3 jyl burynǵy pandemııa karantıni kezinde kásipker jigitter Qojabaqy turǵyndaryna 700 myń teńgeniń azyq-túligin tegin taratyp, mádenıet úıine mýzykalyq apparatýra alyp berdi. Aýyldaǵylardyń baqsha egetin jerlerin seriktestik esebinen óńdep, aryq qazyp, baqsha sýaratyn sýyn jetkizip beredi. «Mektepke jol» aksııasyna oraı jyl saıyn №25, №97 mektepterge qaıyrymdylyq jasap, oqýshylardyń qajetti oqý quraldaryna, kıim alýlaryna, olardyń respýblıkalyq, oblystyq, aýdandyq deńgeıdegi jarystarǵa qatysýyna qarjylaı járdem etedi.
Jas kásipker Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń ádiletti Qazaqstanda eńbek adamyna erekshe qurmet kórsetiletindigi jaıly pikirine shyn qýanǵan jannyń biri. Endi osy máseleni mektepten bastap oqytyp, bala sanasyna sińire berý kerek. Qazir bıznesmen dese jurttyń kóz aldyna ishkeni aldynda, ishpegeni artynda, nán kóliginen naıqala túsken baı elesteıtin boldy. Biraq sonyń sondaı dárejege qalaı jetkenin oılap jatqan adam az. Sonda «Baılyqtyń basy eńbek» degen burynǵylar támsili qaıda qaldy?! Mysaly, osy seriktestiktegi 150 adamnyń 10-aq paıyzy jastar. Bular jyl saıyn «Dıplommen – aýylǵa» baǵdarlamasymen jas maman kelip qala ma degen úmitpen ákimdikke tapsyrys beredi. Tabylsa, aılyǵyn durystap berip, alańsyz jumys isteýine bar jaǵdaı jasar edi. Biraq ondaılar shyqpaı tur. Joǵary oqý ornyn bitirgenderdiń birazy qaladaǵy bir mekemeniń esigin kúzetken qaraýyldyqty qalaǵanyna qaıran qalamyz. Vahtalyq ádispen qara jumys istep júrgenderdiń de kóbi osy aýyl tirligin qomsynyp ketken dıplomdy mamandar ǵoı. Aýyldan qashqandardy zańmen qaıtarýdyń amalyn jasamasa, erteń elde eńbekke jaramdy jan taba almaı qalýymyz da múmkin.
– Qazir aýyl sharýashylyǵyna kóńil bólinip, qoldaý jasalyp jatyr. Biraq ol bárine birdeı tıimdi emes. Kóp sharýany eki ortadaǵy deldal kompanııalar dińkeletedi. Mysaly, Germanııadan shyǵatyn tehnıkany biz 3 ese qymbat baǵasyna alamyz. Áýeli 15 paıyzyn tóleısiń, budan keıin «Qazagroqarjy» men tehnıka satatyn fırma arasynda sabylys bastalady. Tórt-bes aılap júrgende sýbsıdııa ala alsań, eńbegińniń aqtalǵany. Shetelde mundaı jumystarǵa sharýa alańdamaıdy, bári Agrobank arqyly 10-15 mınýt arasynda sheshilip jatady. Bizge de osyndaı arnaıy qarjy ınstıtýty aýadaı qajet. Tehnıkadan bastap, janar-jaǵarmaı, tuqym, tyńaıtqyshqa qajetti nesıe sol bank arqyly berilse, sharýa artyq beınetten qutylar edi, deıdi kásipker.
Kásipker aýylǵa ınvestor ákelý úshin paı úlesi máselesin de jolǵa qoıý kerek dep esepteıdi. Bul talaı isker jigittiń osydan eńbegi, esh tuzy sor bolǵanyn kórgen keıinge túıgeni.
«Agro-О́rken» JShS byltyr 600 gektar kúrishtiń ár gektarynan 50 sentnerden ónim alyp, agroónerkásip keshenin damytýda joǵarǵy kórsetkishterge qol jetkizgen kompanııa retinde «Úzdik sharýashylyq» nomınasııasyna ıe bolyp, aýdan ákiminiń I dárejeli dıplomymen marapattaldy. Osydan onshaqty jyl buryn ashylǵan shaǵyn kúrish aqtaý zaýyty da toqtaýsyz jumys istep tur.
Kóp uzamaı eginshiniń tynymsyz tirligi bastalady. Bul yrzyǵyn jerden tergen el úshin eń bir jaýapty kezeń.
Qyzylorda
