Júsipbek Aımaýytov atyndaǵy oblystyq qazaq mýzyka-drama teatrynyń ujymy eki jyldan beri myzǵymaı turǵan dástúrdi buzdy. Dástúrdi buzdy degenimiz, sońǵy eki maýsymda munda spektaklder qoıý úshin syrttan rejısser shaqyrylmapty.
– Jýyqta Almatydan rejısser Azamat Nyǵmanov (Máskeýdegi Stanıslavskıı
teatrynda jumys istegen) kelip, teatrdyń kórkemdik keńesimen aqyldasa otyryp Shákárimniń «Ujdan» áńgimesin sahnalamaqqa bel býǵan. Jańa premerany ázirshe eksperımenttik-fılosofııalyq áfsana dep ataýǵa bolady, – deıdi teatrdyń kórkemdik jetekshisi Ádilet Aqanov.
О́ner ordasynyń ádebı drama bóliminiń meńgerýshisi Nurken Turlybek «Ujdan» áńgimesiniń sahnalyq nusqasyn jazyp shyqty. Pálsapaǵa toly bul áńgimede ejelgi qala turǵyndaryna Ujdan perishtesi sulý qyz beınesinde kórinetini baıandalady. Ol keshkilik ár turǵynnyń úıine kelip, kúndiz jasaǵan is-áreketteri úshin tergep, uıqysyzdyq dertine ushyratatyny aıtylady. Aqyrynda Ujdannan ábden sharshaǵan memlekettiń adamdary aılaker baqsynyń kómegimen zań shyǵaryp, Ujdandy zyndanǵa salyp qutylǵan eken. Sóıtip kópshilik túnde basyn kótermeı, tipti tátti uıyqtaıtyn bolǵan.
О́zi shaǵyn ǵana týyndynyń ár sóıleminde tereń oı jatqanyn ańǵarǵan qoıýshylar budan zamanaýı dúnıe jasap shyǵýǵa bolady dep uıǵardyq deıdi. N.Turlybek «Ujdan» áńgimesiniń sahnalyq nusqasyn Á.Aqanovqa kórsetip, odan aqyldasa kele rejısser A.Nyǵmanovqa usynypty.
– Adamdaǵy ynsap, ádilet, meıirim – úsheýin qosyp aıtqanda Ujdan degen uǵym shyǵady. Eksperımenttik qoıylymnyń ereksheligi munda basty ról joq. Barlyǵy qala turǵyndary, halyq arasynda ótedi. Adamı qasıetterdiń bıik shyńy sanalatyn Ujdan máselesi búgingi almaǵaıyp zamanda asa ózekti. Kórermendi tereń oıǵa jeteleıtin, kórip otyryp sahnadaǵy keıipkerler arasynan ózin izdeıtin qoıylym shyǵady dep úmittenemiz. Elimizdegi teatrlarda buryn-sońdy sahnalanbaǵan týyndyǵa daıyndyq óte joǵary deńgeıde júrýde. Sahnalyq daıyndyqqa sheteldegi teatr mamandaryn tartýdy uıǵardyq. Fransııadan kostıým jónindegi sýretshi jáne qoıýshy sýretshi Ellı Ranshe, reseılik horeograf, plastıkalyq qımyl-bı jetekshisi Ilıa Podchezersev, Almaty qalasynan jaryq berýshi Danııar Satybaldıev osy qoıylymǵa kásibı turǵydan jańalyq ákeledi degen senimmen shaqyrtylyp otyr. Ellı Ranshe jumysty onlaın túrde júrgizip, barlyq jaǵdaıdy bizdiń ujymmen talqylaý ústinde. Árqaısysy kásibı maman bolǵandyqtan bul eksperımenttik týyndy bizdiń teatrdyń damýyndaǵy jańa bir saty bolǵaly tur, – deıdi Ádilet Aqanov.
Arman Temirbek bastaǵan Aımaýytov teatry árdaıym «aryq aıtyp, semiz shyǵýdyń» jolymen júretin ujym. Búginde jańa qoıylymǵa materıaldyq jaraqtandyrylý jaǵy pysyqtalyp, akterler suryptalyp, obraz ıeleri ár róldi sharqaıraqqa salyp synap jatyr. Jaqyn kúnderi ról ıeleriniń sahnadaǵy ótkirligi tekseriledi. Jańa qoıylymǵa jaýapty azamattar premerany ábden syn tezinen ótkizip almaı jar salýdy qalamaıtyndary baıqalady. Al Alash ardaqtysy Shákárim Qudaıberdiulynyń qaıratkerligi men ómiriniń sońǵy jaıttary pálsapalyq áfsanada kórinis tabady dep kútilip otyr.
Jalpy, ótken jyly óner ordasy óz kórermenderine 8 premerany tartý etkenin jaqsy bilemiz. Ásirese, qarasha aıynyń sońy men jeltoqsannyń basynda «Premeralar aptasyn» ótkizip, úsh birdeı qoıylymdy, atap aıtqanda «Kúzgi mahabbat» satıralyq komedııasyn, odan soń jas dramatýrg Mereı Qosynnyń «Men joq jerdegi «Meniń ómirim» atty eksperımenttik dramasyn jáne sońǵysy «Kezdesý men qoshtasý» psıhologııalyq dramasyn usynyp, jergilikti teatrsúıgish jurtty qaryq qyldy.
Byltyr jyl sońynda «Qazaqstan teatr synshylary birlestigi» tórtinshi ret «Qazaqstan teatrlary» monıtorınginiń qorytyndysy men «Synshylar júldesi» syılyǵynyń marapattaý saltanatyn ótkizgende ótkir kezdiktiń qyn túbinde jatpaıtynyna taǵy bir márte kýá boldyq. Teatr akterleriniń jyl boıǵy tókken teri esh ketken joq. Osy sharada elimizdiń óńirlerindegi memlekettik 59 teatrdyń jumysy saraptalyp, Aımaýytov teatry úzdikterdiń qatarynan kórindi. Synshylar birlestigi sheshimimen teatr aktrısasy Bahargúl Qurbanova «Qymbatty Elena Sergeevna» spektaklindegi Elena Sergeevna róli úshin «Jyl aktrısasy» atansa, Qarlyǵash Jeksembaeva «Ekinshi plandaǵy jyl aktrısasy» nomınasııasynda 3-oryndy ıelendi. Al aktrısa Aqtilek Aqanova men qoıýshy sýretshi Raýan Ulyqpan «Jyldyń jańa esimi» nomınasııasynda ondyqqa, rejısser J.Sadyqovtyń sahnalaýyndaǵy «Men joq jerdegi «Meniń ómirim» spektakli «Jyldyń plastıkalyq qoıylymy» nomınasııasynda bestikke endi.
Ujym úshin byltyrǵy jyl óńirlerge jasaǵan gastroldik saparlarymen de este qaldy. Astana, Qaraǵandy, Temirtaý qalalaryna jáne Pavlodar oblysynyń barlyq aýdan-qalasyna saparlap, sahnalarda akterler birneshe kún óner kórsetti. «Balalar jyly» aıasynda aýdandarda kishkentaı kórermenderge arnalǵan qoıylymdar tegin usynyldy. Jalpy, jyl boıy sahnalyq qoıylymdar uzyn sany 50 myń kórermendi qamtyǵan.
Kúzde Oral qalasynda uıymdastyrylǵan monospektalder festıvalinde teatrdyń beldi akteri Beıbit Shánim basty róldi oınaǵan «Korol Lır» qoıylymy (rejısseri Á.Aqanov) «Úzdik ssenografııa» nomınasııasyn jeńip aldy. Aldaǵy ýaqytta mundaı festıval-baıqaýlarǵa qatysý jalǵasyn taba bermek.
Bıylǵy otyz tórtinshi maýsymnyń sońyna deıin óner ordasy «Ujdannan» bólek taǵy eki premerany josparlap otyrǵanyn aıtyp ótpeske bolmas. Kórermender nazaryna sáýirde Qazbek Amanjoldyń «Urylar» komedııasy jol tartsa, maýsymjabarǵa rejısser Jangeldi Sadyqov buryn-sońdy sahnalanbaǵan tyń dramalyq týyndy ázirlep jatyr.
Teatrdyń tosyn syıy bitpesin!
PAVLODAR
