Keshe Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev jumys saparymen Aqtóbe oblysyna keldi. Aqtóbe jerine kelisimen Memleket basshysy ótken jyldyń jeltoqsan aıynda iske qosylǵan, respýblıkalyq Indýstrııalandyrý kartasyna engen eń iri aqtóbelik ınvestısııalyq joba bolyp tabylatyn «TNK «Qazhrom» AQ-tyń jańa ferroqorytpa zaýytyna bardy.
Elbasy irgetasyn qalaǵan biregeı joba
Prezıdentti jańa ferroqorytpa zaýytynyń balqytý sehynda ERG dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Aleksandr Mashkevıch pen «Qazhrom» TUK» AQ prezıdenti Vıktor Tıl qarsy aldy. О́ndiristik alańda ornatylǵan LED-panel metallýrgııanyń damý tarıhy týraly beınesıýjetterdi kórsetip jatty. Aksıonerlik qoǵamnyń prezıdenti Vıktor Tıl Elbasyna jańa ferroqorytpa zaýytynyń Qazaqstan Prezıdentiniń kapsýl-quty salǵan sátinen bastap, onyń iske qosylǵanǵa deıingi jumys barysyn, sonymen qatar, kompanııanyń strategııalyq damýyn baıandady. Sodan keıin Nursultan Nazarbaev birinshi balqytý peshin saltanatty túrde iske qosty. – Osy óndiris álemdik metallýrgııada jańa trendtiń negizin salatynyna biz senimdimiz,– dep atap ótti Vıktor Tıl. – Innovasııalardyń arqasynda jańa ferroqorytpa zaýyty memlekettik údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq baǵdarlamaǵa enip qana qoımaı, kompanııanyń hrom qorytpalarynyń álemdik naryǵyndaǵy jetekshi pozısııalarynyń kepili bolyp tabylady. Bizdiń qazirgi tańdaǵy negizgi maqsattarymyz – qoldanystaǵy óndiristerdi qarqyndandyrý jáne jańa joǵary tehnologııalyq óndirister qurylysy, eńbekti jáne qorshaǵan ortany qorǵaýdyń halyqaralyq qaǵıdattaryn saqtaý, áleýmettik seriktestik dástúrin jalǵastyrý. Bizdiń oıymyzsha, kompanııa qyzmetkerleriniń áleýeti zor jáne olar zamanaýı qural-jabdyqtarmen jumys jasaýǵa laıyqty. – Men osy zaýytta qyryq jyldan astam ýaqyt eńbek etip kelemin. Osy jyldarda qatardaǵy balqytýshydan seh bastyǵyna deıingi eńbek jolynan óttim, qazir kásipodaq komıtetiniń tóraǵasymyn. Bul kezeńderde qıyndyqtar da, tabysty kezder de boldy. Siz jumysshy ómirin kim-kimnen de artyq bilesiz, sondyqtan bizdi keshegi dollar men teńge aıyrmashylyǵyndaǵy ózgeris bolǵanda da qoldadyńyz. Biz jumysshylardyń eńbekaqysyn kótergenińiz úshin de rızashylyǵymyzdy bildiremiz.Siz jańa zaýyt qurylysynyń tuǵyrtasyn qalaýǵa kapsýl-quty salǵanyńyzǵa tórt jyl boldy, biz qazir álemde teńdesi joq biregeı kásiporynǵa ıe bolyp otyrmyz. Kásiporyn álemdik ekonomıkadaǵy kúrdeli jaǵdaıda salyndy, bizdiń kompanııa jumysshylary Sizdiń senimińizdi abyroımen aqtady Qurmetti Nursultan Ábishuly, bizdiń kompanııanyń metallýrgteri atynan Qazaqstannyń bas metallýrgi retinde Sizge myqty densaýlyq jáne barlyq ıgilikterdi tileımiz, – dedi kásiporyn kásipodaq komıtetiniń tóraǵasy Baqytkereı Kavanov. Jańa zaýyttyń jetekshi ınjener-tehnology Jánibek Nurmuhanbetovtiń Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevpen kezdesýi de áserli boldy. Ol 2010 jyly jańa zaýyttyń irgetasy qalanǵanda Elbasyna barlyq ınnovasııalardan ozyq bolyp, ilgeri basýǵa ýáde bergen edi. Bul onyń ıgerilgen tehnologııalyq jańashyldyqtar jáne jasalǵan jumysy týraly ózindik esep berýi dese de bolǵandaı. Jańa zaýyttyń qurylysy 2010 jyly bastalǵan-dy. 28 qazaqstandyq merdiger fırma qurylysqa qatysty. Jańa óndiris ónimdiligi jylyna 440 myń tonna joǵary kómirtekti ferrohrom shyǵaratyn turaqty tokpen jumys jasaıtyn tórt peshten turady. Zaýyt 11 negizgi óndiristik nysandy qamtıdy. Keshendi túrde olar aıaqtalǵan, ıaǵnı shıkiquram materıaldarynyń kirýinen bastap daıyn ónimdi tıeýge deıingi óndiristik sıkldy quraıdy. Bıylǵy jyldyń sońyna deıin 226,5 myń tonna ónim shyǵarý josparlanyp otyr. Kásiporyndaǵy jumys oryndarynyń sany 500-ge taıaý. Jalpy quny 843 mln. dollardy quraıtyn joba Eýrazııalyq toptyń ınvestısııalyq baǵdarlamasynda neǵurlym mańyzdy jáne bolashaǵy zor joba bolyp esepteledi. Munda tek Qazaqstan úshin ǵana emes, búkil álemdik ferroqorytpa óndirisinde biregeı, teńdesi joq turaqty tok peshterinde balqytý tehnologııasy paıdalanylady. Barlyq óndiris úderisi meılinshe avtomattandyrylǵan. Jańa zaýyt aǵyndy sýlardy tazartýdyń úsh kezeńdik júıesimen qamtylǵan. Sonymen qatar, sý tazartý júıesinen ótip, shyǵynsyz jumsalatyn tuıyqtalǵan keri sıkl da qarastyrylǵan. Zaýytta tazartý deńgeıi joǵary eki túrli qazirgi zamanǵy gaz tazartý qondyrǵylary ornatylǵan. Peshterde otandyq shıkizat – usaq ken men kómirtekti qalpyna keltirgishter qoldanylady. Jańa zaýyt «Qazhrom» TUK» aksıonerlik qoǵamyna jergilikti quram úlesin kóbeıtýdi, óndiristiń ózindik qunyn azaıtýdy, eńbek ónimdiligin arttyrýdy qamtamasyz etedi. Nysandy paıdalanýǵa berý Qazaqstannyń joǵary kómirtekti ferrohrom shyǵarý boıynsha eksporttyq áleýetin 16 paıyzǵa, al Aqtóbe oblysynyń eksporttyq áleýetin 46 paıyzǵa kóbeıtýge múmkindik beredi.
Eldiń erteńi – deni saý urpaq
Sapar barysynda Nursultan Nazarbaev «Dostyq» sýdaǵy sport túrleriniń ortalyǵynda boldy. Halyqaralyq standarttarǵa sáıkestendirilgen «Dostyq» ortalyǵy 2013 jyldyń jeltoqsan aıynda paıdalanýǵa berilgen. Munda sporttyq jáne sınhrondyq júzý, sý doby boıynsha 2012 jyldaǵy FINA standartyndaǵy olımpııa oıyndary men álem chempıonattaryn, túrli deńgeıdegi sporttyq saıystardy ótkizýge tolyq múmkindik bar. Ortalyqta sporttyq júzýge arnalǵan on jolaqty 50 metrlik basseın, yrǵaqtyq gımnastıka jattyǵýyna arnalǵan, jattyǵýǵa daıyndyq zaldary bar. Basseınniń syıymdylyǵy bir aýysymda 250 adamǵa deıin sýda júzýmen aınalysýǵa múmkindik beredi, munda bir táýlikte 10 aýysymǵa deıin qabyldaý júrgizýge bolady. Basseınde Avstrııadan shyǵarylǵan túrli sporttyq jolaqtardaǵy hronometrajdar kórsetilip turatyn kólemi 6h9 metrlik aqparattyq tablo ornatylǵan. Jattyǵý zalynda Memleket basshysy aqtóbelik sportshylarmen jáne jattyqtyrýshylarmen júzdesti. Olardyń arasynda KSRO-nyń aýyr atletıkadan sport sheberi, sport ardageri Qadyrjan Izǵarın jáne 2012 jylǵy London Olımpıadasyna sýda júzýden qatysýshy Aleksandr Tarabrın de boldy. Sporttyń sýdaǵy túrleriniń ortalyǵynda bolǵan kezinde Memleket basshysynyń nazaryna keshendi júzý boıynsha sportshylardyń kórsetkishteri usynyldy.«Dárý» – dertke dárý
Memleket basshysy 2013 jyldyń aqpan aıynda jumysyn bastaǵan «Dárý» klınıkasy» medısınalyq ońaltý ortalyǵyna atbasyn tiredi. Klınıka maqsaty – turǵyndarǵa densaýlyq saqtaý qyzmetiniń qoljetimdiligin arttyrý, kórsetiletin qyzmetterdiń sapasy men basqarýdyń nátıjeliligin kóterý bolyp tabylady, ortalyq densaýlyq saqtaýdaǵy uzaq merzimdi salalyq strategııalyq memlekettik-jekemenshik áriptestik aıasynda salynǵan. Jobanyń jalpy quny 1,6 mıllıard teńgeni qurady, onyń ishinde 414,7 mıllıon teńge – memlekettik qoldaý jasalyp, sonymen qatar, «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy aıasynda 385,4 mıllıon teńge qarjy salynǵan. Qural-jabdyqtar 774,2 mıllıon teńgege túsken. Klınıka dırektory Ǵalymjan Eleýov jan-jaqty ambýlatorlyq jáne stasıonarlyq kómek kórsetiletin medısınalyq mekemeniń qyzmeti jóninde baıandady. Onyń aıtýynsha, ambýlatorlyq kómek pedıatrııa, terapııa, kardıologııa, gastroenterologııa, endokrınologııa, nevrologııa, hırýrgııa, ortopedııa, ýrologııa, gınekologııa, dermatovenerologııa, oftalmologııa, otorınolarıngologııa, psıhoterapııa, logopedııa mamandyqtary boıynsha kórsetiledi. Sondaı-aq, pedıatrııa, terapııa, kardıologııa, endokrınologııa, nevrologııa, medısınalyq ońaltý, fızıoterapııa, balneologııa, emdik deneshynyqtyrý, massaj, ıne refleksoterapııasy, kınezıoterapııa mamandyqtary boıynsha stasıonarlyq mamandandyrylǵan kómek beriledi. Qaıta ońaltý em-sharasy bólmesinde qonaqtarǵa quny 600 myń eýro turatyn, Shveısarııada shyǵarylǵan «Hocoma-Locomat» zamanaýı, joǵary tehnologııalyq jabdyqtyń jáne Fransııada shyǵarylǵan «Kinotek» emdik kesheniniń múmkindikteri tanystyryldy. Bul arada Aqtóbe óńirinde densaýlyq saqtaý júıesin nyǵaıtýǵa jiti nazar aýdarylyp otyrǵandyǵyn aıta ketý oryndy bolmaq. 300 kereýettik kópsalaly oblystyq aýrýhananyń paıdalanýǵa berilýimen «100 aýrýhana» memlekettik baǵdarlamasyn tıimdi júzege asyrý aıaqtaldy, aýrýhana zamanaýı dıagnostıkalyq jáne emdeý medısına qurylǵylarymen jabdyqtalǵan. Sonymen birge, «350 dárigerlik ambýlatorııa, feldsherlik-akýsherlik pýnktter jáne 50 emhana» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda 250 oryndyq Temir aýdandyq emhanasy, oblys ortalyǵynda 500 oryndyq qalalyq emhana jáne joǵary damý áleýetine ıe 9 eldi mekende dárigerlik ambýlatorııa paıdalanýǵa berildi. Nursultan Nazarbaev klınıkalyq ortalyqtyń kútý zalynda ortalyq ujymynyń ókilderimen jáne oblystaǵy densaýlyq saqtaý salasynyń ardagerlerimen kezdesti. Kezdesý barysynda Temir aýdandyq ortalyq aýrýhanasynyń kardıolog-dárigeri, jas maman Aınur Nurekenova jas mamandarǵa jáne densaýlyq saqtaý salasyn damytýda kórsetilip jatqan qoldaýǵa rızashylyǵyn jetkizdi. Nursultan Nazarbaev medısınalyq ortalyqtaǵy emdelýshilermen áńgimelesti. Olardyń qatarynda Elbasy ózin bala kezinen biletin 93 jastaǵy E.Sanjarovamen júzdesip, estelikterin aıtty jáne oǵan densaýlyq tiledi. Qazaqstan Prezıdenti, sonymen qatar, medısınalyq ortalyq ujymynyń ókilderimen jáne oblystyń densaýlyq saqtaý salasy ardagerlerimen áńgimelesip, osy salany memlekettik qoldaýdyń ulǵaıǵanyna toqtaldy. – Qarajat bólinip, medısınalyq nysandar qurylysy júrip jatyr, jańa jabdyqtar satyp alynýda. Biraq, eń bastysy – dárigerlerdiń joǵary biliktiligi, qazir sizder úshin oqýǵa, sonyń ishinde shetelde taǵylymdamadan ótýge barlyq múmkindik bar. Búkil jumystyń kózdelgen basty nátıjesi adamnyń ómir jasyn uzartý, ana men bala ólimin azaıtý bolyp otyr, – dedi Nursultan Nazarbaev.Qara altyn óndiretin qabyrǵaly kompanııa
Budan keıin Memleket basshysy N.Nazarbaev «SNPS-Aqtóbemunaıgaz» AQ bıznes ortalyǵyna keldi. «SNPS-Aqtóbemunaıgaz AQ bas dırektory Van Szıýnjen kompanııanyń óndiristik qyzmetimen tanystyryp, on-line rejiminde Jańajol ken ornynan bas dırektordyń aǵa orynbasary Tahtalıfým Esenǵulov úshinshi Jańajol gaz óńdeý zaýytynyń 2-shi kezegi qurylysynyń aıaqtalýy jóninde baıandady. Qýattylyǵy jylyna 6 mıllıard tekshe metrdi quraıtyn úshinshi Jańajol gaz óńdeý zaýytynyń qurylysy «SNPS-Aqtóbemunaıgaz» AQ-tyń negizgi jobasy bolyp tabylady. Zaýyttyń birinshi kezegi 2007 jyldyń aıaǵynda paıdalanýǵa berildi, búginde zaýyttyń ekinshi kezegi aıaqtalyp otyr, úshinshi kezekti iske qosý 2014 jyldyń aıaǵyna josparlanýda. Atalǵan jobany júzege asyrýda 750 mıllıon AQSh dollary ıgerildi. Zaýyt iske qosylyp, tolyq qýatyna shyqqan kezde elimizdiń ońtústik óńirlerindegi «Beıneý – Bozoı – Shymkent» gaz qubyrlary halyqaralyq talaptarǵa saı keletin, taza óńdelgen gazben qamtamasyz etiledi. Sondaı-aq, ónimdi eksporttyq baǵyttaý jáne kompanııanyń halyqaralyq gaz rynogyna shyǵý múmkindigi, munaı aınalymynan túsetin tabys kólemi ulǵaıady, sáıkesinshe memleketke túsetin salyq kólemi da artady. Bul kásiporynnyń elektr qýatyna degen qajettiligin qamtamasyz etý úshin gaztýrbınalyq elektrstansanyń qýattylyǵyn 160 MVt-qa deıin keńeıtý jumystary júrgizilýde, ony 2014 jyldyń ekinshi jartyjyldyǵynda paıdalanýǵa berý kózdelgen.О́ńirdiń ekonomıkalyq múmkindigi mol
Osy kompanııanyń konferens zalynda Memleket basshysynyń isker orta jáne jurtshylyq ókilderimen kezdesýi ótti. Kezdesýde sóz alǵan Elbasy N.Nazarbaev oblysqa joly túskennen keıin isker adamdarmen jáne ınvestorlarmen kezdesýdi sheshkenin jetkize kelip, jınalǵandardy alǵash ret atalyp otyrǵan Memlekettik qyzmetshiler kúnimen quttyqtady. Sodan keıin ol oblystyń ekonomıkalyq damýyna toqtaldy. – Aqtóbe – hromǵa, nıkelge, fosforǵa, tıtanǵa baı óńir. Oblys Qazaqstandaǵy eń úlken óndiris oshaǵy bolyp tabylady. Qalany mıllıon turǵyny bar tórt qalanyń qataryna engizý baǵytynda jumys istelip jatyr. Bolashaqta Aqtóbe shahary Almaty, Astana, Shymkent qalalaryndaı úlken megapolıske aınalady dep kútilýde. Qazir 250 myń turǵynǵa eseptelgen «Aqtóbe Sıtı» aýdany salynýda. Oblystyń aýmaǵynan «Batys Qytaı – Batys Eýropa» halyqaralyq dálizi, temirjol ótedi. «Jezqazǵan – Beıneý» temirjoly oblystyń ońtústigindegi saıyn daladaǵy aýyldardyń turǵyndaryn jumyspen qamtýǵa alǵyshart jasaıdy. Kúni keshe qol qoıylǵan Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq elimiz úshin jańa múmkindikterge jol ashady. Qazaqstan úshin 170 mıllıon adam turatyn, jalpy ekonomıkalyq kólemi 2,3 trıllıon AQSh dollary bolatyn Reseı rynogyna shyǵýǵa alǵyshart jasaldy. Oblys osy múmkindikterdi tıimdi paıdalanýy kerek. Sońǵy úsh jylda ishki aımaqtyq ónim 1,5 ese, ónerkásip óniminiń kólemi 1,4 ese ósken. Indýstrııalandyrý kartasyna jalpy quny 577 mıllıard teńge bolatyn 78 joba engizildi, – dep atap ótti Elbasy. Nursultan Ábishuly osy kezeńde 31 mektep, 144 balalar mekemesiniń paıdalanýǵa berilgenin, mektepke deıingi mekemelermen qamtý kórsetkishi 85 paıyzǵa jetkenin jaqsy baǵalady. Densaýlyq saqtaý salasynda da ilgerileý bar ekenin aıta kelip, buǵan aqtóbelikterdiń ómir jasynyń 71 jasqa deıin ulǵaıǵanyn mysalǵa keltirdi. Elbasy óńirdegi shaǵyn jáne orta bıznestiń damýyna da toqtaldy. – «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy júzege asyryla bastaǵannan beri shaǵyn jáne orta bıznestiń 400 nysanyna 7 mıllıard teńge qoldaý kórsetilgen. Kásipkerliktiń belsendi nysandary 60 paıyzǵa ósken. Mundaı kórsetkish, árıne, qýantady. Men Býrabaıda ótken shetel Investorlary keńesinde kásipkerlikti damytýǵa baılanysty birqatar jeńildikterdi jarııaladym. Jańa salynǵan kásiporynǵa 8-10 jylǵa deıin salyq salynbaıdy. Shetelden jumysshy jáne maman shaqyrýǵa múmkindik bar. Zaýyt tolyq salynyp bolǵannan keıin jumsalǵan qarjynyń bir bóligin qaıtarý da qaralǵan. Al barlyq ınfraqurylymdy júrgizýdi memleket moınyna alyp otyr. Meniń sheshimimmen shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaýǵa 1 trıllıon teńge bólindi. Adamdardy, sonyń ishinde, jastardy eńbek etýge úıretý kerek. Qazir barlyq salalar boıynsha memleketik baǵdarlamalar qabyldandy. Eńbek etemin degen adamǵa jumys tabylady. Jumys isteıtinderdiń nashar turýyna bolmaıdy. Men aqtóbelikterdiń jaǵdaıynyń jaqsy ekenin bilemin. Sol úshin memleket barlyq jaǵdaıdy jasaýda, qoldaý kórsetýde. Osyny halyq aıqyn sezinýi kerek, – dep qorytty sózin Elbasy Nursultan Nazarbaev. Sodan keıin Memleket basshysy kezdesýge qatysýshylarmen emen-jarqyn áńgime-dúken qurdy. Elbasy paıdalanýǵa berilgen kásiporyndardyń jobalyq qýatyna shyǵýyna, qala mańynda azyq-túlik beldeýin jasaýǵa, áleýmettik salaǵa bólingen qarjynyń ıgerilýine baılanysty saýaldarǵa jaýapty laýazym ıelerin turǵyzyp, naqty jaýap aldy. N.Nazarbaev oblysta jasalyp jatqan jumystarǵa joǵary baǵa berdi. Oblys ákimi Arhımed Muhambetovtiń isker basshy ekenin, óz mindetin abyroımen atqaryp kele jatqanyn atap ótti.
Qala syrtyndaǵy shaǵyn shahar
Nursultan Nazarbaev Aqtóbe oblysyna sapary kezinde qurylysy 2012 jyly bastalǵan «Nur Aqtóbe» turǵyn úı alabyna keldi. Prezıdent keshendi aralaý kezinde óńirdegi barlyq toǵyz baǵyt boıynsha tabysty júzege asyrylyp, jyl saıyn kólemi artyp kele jatqan turǵyn úı baǵdarlamasymen tanysty. Tek ótken jyly ǵana 460 myń sharshy metrden astam turǵyn úı paıdalanýǵa berilip, nátıjesinde 4371 otbasy jańa qonysqa ıe boldy. «Turǵynúı qurylys jınaǵynyń» arqasynda 1131 otbasyna 100 myń sharshy metr alańǵa qurylys salyndy, «Samuryq-Qazyna» AQ» UÁQ (32,2 myń sharshy metr) arqyly 560 otbasy jańa páterge qonystandy. 2014 jyly barlyq qarjylandyrý kózderi arqyly 465 myń sharshy metr turǵyn úı alańyn paıdalanýǵa berý kózdelip otyr. Qala ákimi Erhan Omarov turǵyn úı aýdandarynyń qurylysy boıynsha atqarylyp jatqan jumystardy baıandady. Bes shaǵyn aýdannan turatyn turǵyn úılerdiń bıiktigi 9-dan 25 qabatqa deıingi aralyqta bolady, turǵyndar sany shamamen 250 myń adamdy quraıdy. Boljam boıynsha qurylys 15-20 jylda aıaqtalady. Ár shaǵyn aýdanda 1000-1200 orynǵa arnalǵan 2 mektep jáne 280-320 oryndyq 4 mektepke deıingi balalar mekemesin salý qarastyrylǵan. Qazirgi ýaqytta mektep jáne balabaqshanyń qurylysy júrgizilip jatyr, olar 2014 jyldyń sońynda aıaqtalady. Turǵyn úı alaby barlyq ınjenerlik ınfraqurylymmen, qoǵamdyq tamaqtaný oryndary jáne áleýmettik-mádenı, saýda nysandarymen qamtylady. Saıabaq aýmaǵynda barlyq ınfraqurylymy júrgizilgen balalar alańy, attraksıondar jáne jabyq stadıon, mádenıet mekemeleri – murajaı, teatr, kitaphana ornalasady. Nursultan Nazarbaev Aqtóbe qalasynda salynyp jatqan osy jańa turǵyn úı alabynyń qurylys jumystary barysymen tanysyp, onyń makettik úlgisin kórdi. Bul rette qurylys jobasyn synǵa alyp, ony zamanaýı arhıtektýralyq talaptarǵa sáıkestendirý qajettigin aıtty. – Sizderge osyndaı aýqymdy turǵyn úı alabyn salýdyń biregeı múmkindigi týyp otyr, sondyqtan bul mindetke barlyq jaýapkershilikpen qaraǵan jón. Arhıtektýralyq áralýandyqty qamtamasyz etip, eń joǵary standarttardy eskerý kerek, – dedi Nursultan Nazarbaev. Satybaldy SÁÝIRBAI, «Egemen Qazaqstan». Aqtóbe oblysy. Sýretterdi túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.
