«QazMunaıGaz»: ózgeristerdiń áleýmettik basymdyǵy

Munaı-gaz sektoryna respýblıkamyzdyń birqatar aımaqtarynyń ekonomıkalyq damýy tikeleı táýeldi. О́z kezeginde, munaıshylardyń áleýmettik jaǵdaıy osy damýdyń turaqtylyǵyn aıqyndaıdy. Sońǵy jyldary munaı-gaz salasynda jumysshylardyń eńbekaqysy kólemindegi sáıkessizdikter aıtarlyqtaı daǵdarys nyshandary men eńbek qaqtyǵystarynyń týyndaýyna áser etti. Olardy joıý jáne bolashaqta boldyrmaý maqsatynda Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» Joldaýyndaǵy tapsyrmalarǵa sáıkes, sondaı-aq Úkimettiń tapsyrmasy boıynsha QMG kompanııalar toby kásiporyndarynyń jumyskerleri úshin eńbekaqy tóleýdiń biryńǵaı qaǵıdattaryn jasaýdy qolǵa aldy. Barlyq mamandyq mańyzdy Alǵashqy kezeńde kásip­oryn­dardyń qoldanystaǵy eńbekaqy tóleý júıesine taldaý jasalyp, ol jumyskerlerdiń tarıftik mól­sherlemesinde, qyzmetkerlerdiń qyzmettik eńbekaqysynda, osy eki sanattaǵy jumysshylardyń syıaqysynda aıtarlyqtaı aıyr­mashylyq bar ekenin kórsetti. Sonyń nátıjesinde kásiporyndar úshin tarıftik mólsherleme men qyzmettik eńbekaqy taǵaıyn­daýdyń, sondaı-aq, jumyskerlerge syıaqy berý sharttary men kólemin anyqtaýdyń biryńǵaı ádistemesi negizge alyna otyryp, kásiporyndar úshin Eńbekaqy tóleýdiń biryńǵaı júıesin (ETBJ) ázirleýge jáne qoldanysqa engizýge qatysty sheshim qabyldandy. «QazMunaıGaz» tarapynan qu­rylǵan, quramynda QMG kor­poratıvtik ortalyǵy men enshiles kásiporyndarynyń ókilderi bar jumys tobyna atqaratyn min­det­teri men qoldanystaǵy normatıvtik-quqyqtyq aktilerge sáıkes birqatar mamandyqtar men qyzmetterge ataý berý júkteldi. Bir nemese ártúrli óndiris úderisterine aralasatyn ju­myskerlerdiń eńbek kúrdeliligin esepteý talap etildi. Sonymen qa­tar, jumyskerlerdiń de, jáne qyz­metkerlerdiń de atqaratyn jumys­tarynyń kúrdelilik dárejesi boıynsha baǵalaýdyń greıdırlengen júıesi negizinde eńbekaqy tóleýdi saralaý qajet boldy. Sarapshylar aldynda taǵy da eki birdeı ózekti másele turdy – syıaqy tólemderin taǵaıyndaý men onyń kóleminiń biryńǵaı shartyn anyqtaý, eńbekaqy tóleýdi esepteýdiń biryńǵaı ádistemesin bekitý. ETBJ aıasynda QMG-nyń barlyq kásip­oryndary mynadaı bıznes baǵyttar boıynsha tórt topqa bólindi: munaı men gazdy barlaý, óndirý; munaı men gaz tasymaly; munaı men gazdy óńdeý jáne marketıng; servıs qyzmetteri. ETBJ jasaý kezinde negizgi kór­­setkish retinde Mamandyqtar men qyzmetter anyqtamalyǵynda kór­setilgen bıznes baǵytyndaǵy mamandyqtyń nemese qyzmettiń ma­ńyzdylyǵy, sonymen qatar, kásip­orynnyń tutastaı alǵandaǵy qyzmeti bolǵanyn erekshe atap ót­ken jón. Atalǵan anyqtamalyqta ma­mandyqqa/qyzmetke tıesili atqa­rylatyn jumystardyń kúrde­liligi, jaýapkershilik deńgeıi kór­setiledi, osynyń barlyǵy kúrdelilik dárejesi boıynsha baǵalanady, ol óz kezeginde qyzmettik eńbekaqynyń tarıftik kestesi men syzbasyn jasaýdyń negizi bolyp tabylady. Eńbek pen tólem boıynsha Kelesi kezeńde eńbekaqy tóleý men yntalandyrý júıesin jasaýdyń ólshemderi anyqtaldy. Osy maqsatta bastapqyda kásiporyn tarapynan negizgi qarjylyq-ekonomıkalyq kórsetkishterge jáne strategııalyq baǵdarlarǵa zalal keltirmeı, eńbe­k­aqy tólemderine jumsalatyn aqshalaı qarajattyń kólemi esepteldi. Bul oraıda, barlyǵy kompanııanyń tıim­­dilik deńgeıine, qyzmetkerler qura­myna eńbekaqy men yntalandyrý úshin bólinetin qarajattyń úlesine, shyǵyndardyń kiris qarajatynyń áse­rine baılanysty boldy. Osyǵan baılanysty ETBJ úshin kelesi bir negizgi kórsetkish retinde jumyskerler mamandyǵyna tóleý úshin Biryńǵaı tarıf kestesiniń (BTK) negizin quraıtyn Bazalyq tarıftik mólsherleme (BTM) anyqtaldy. Jáne de bekitilgen kórsetkish deńgeıi munaı-gaz salasy úshin eńbekaqy tóleý standarttarynyń eń tómengi deń­geıinen kem emes ekendigin aıta ketý kerek. Sonymen qatar, óndiristik úde­ristegi jumyskerlerdiń eńbekaqy tólemderiniń araqatynasynda eńbektiń sapalyq sıpattamasyna baılanysty túbegeıli aıyrmashylyqtar bar. Zamanaýı tájirıbege sáıkes kásiporyndardaǵy óndiris úderisi degenimiz ózara tyǵyz baılanysty negizgi, kómekshi jáne qyzmet kór­setýshi óndiristerdiń jıyntyǵy bolyp tabylady. Osy oraıda, óndiris sanattarynyń qaǵıdaty, ıaǵnı, jumyskerlerdiń negizgi, kómekshi jáne qyzmet kórsetýshi óndiris sanattaryna bólinýi basty nazarǵa alyndy. Bul qoldanylatyn tarıf kesteleriniń sanyna yqpal etti. Basqasha aıtqanda, ártúrli óndiris sanattaryndaǵy jumyskerlerdiń jeke tarıf kesteleri bolady. Qyzmettik tólem boıynsha mamandar men basshylar úshin de osy qaǵıdat tańdaldy. ETBJ ázirleý kezinde «saqtalatyn bólik» mehanızmi engizilgenin esker­gen jón, ıaǵnı, birde-bir jumys­kerdiń eńbekaqysy qazirgisimen salys­tyrǵanda tómendemeıdi. Eger júıege sáıkes eńbekaqyny tómen­detý qajettiligi týyndasa, onda jumys­kerge saqtalatyn bólik retinde, qazirgi eńbekaqysy men ETBJ-ǵa sáıkes tólenetin eńbekaqynyń arasyndaǵy aıyrma retinde ótemaqy tólenedi. Qyzmetkerlerge eńbekaqy tóleý men yntalandyrý júıesin jasaý barysynda eńbekaqynyń turaqty jáne aınymaly bólikteriniń araqa­tynasy aıryqsha mańyzǵa ıe. Eńbek zańnamasyna sáıkes, eńbekaqy tóleý júıesi negizgi eńbekaqynyń (jalaqynyń turaqty bóligine qatys­ty), jumyskerdiń ortasha aılyq jalaqysynyń bir rettik yntalandyrý tólemin esepke almaǵanda 75 paıyzdan kem emes kólemdegi úlesin qamtamasyz etýge tıis. Osyǵan baılanysty, jańa eńbekaqy tóleý júıesindegi aınymaly bólikti anyqtaýda kóle­mi, sharttary men kórsetilimi naqty kórsetilgen. Kásiporyn jumys­kerleriniń eńbekaqysynyń kólemi oǵan tikeleı táýeldi. Merekelik syı­aqy túrindegi qosymsha yntalandyrý tólemderine keler bolsaq, ol shekteýli jáne «QazMunaıGaz» tobyna kiretin kásiporyndardyń barlyq jumyskerleri úshin birdeı kólemde. ETBJ jasaýdyń qorytyndy kezeńinde eńbekaqy tóleýdi esepteýdiń biryńǵaı ádistemesi bekitildi, ústeme aqy, ústeme jáne syıaqy tólemderin esepke alǵandaǵy jalaqy esepteý mehanızminiń eseptik algorıtmi kel­tirilgen. Sonymen qatar, QMG enshiles jáne táýeldi uıymdarynyń jumyskerleri úshin eńbekaqy tóleý­diń Úlgilik erejesi jasalyp, onyń negizgi erejeleri kásiporynnyń eńbekaqy tólemi men yntalandyrýǵa qatysty ishki qujattarynda kórinis tapty. Osylaısha, usynylǵan ádis­teme bir bıznes-baǵyt aıasynda eńbek­aqy tóleýdi júıege keltiredi. Jumys­kerler úshin túsinikti, sondaı-aq, kásiporynnyń qurylymyna jáne maqsatty strategııalyq baǵdaryna saı ekendigi anyq. ETBJ qanatqaqty joba retinde negizinen Qazaqstannyń batysynda ornalasqan, munaı men gazdy barlaý jáne óndirýmen shuǵyldanatyn kásiporyndar úshin jasalǵanyn aıta ketý kerek. Qazirgi tańda basqa da bıznes-baǵdarlar úshin mamandyqtar men qyzmetterge arnalǵan anyq­tamalyqtar daıyndalýda. Aqparattanǵan – demek, qarýlanǵan Birtutas eńbekaqy tóleý júıe­siniń mańyzdy bóligi retinde eńbek ujymdarynda júzege asyrylatyn ózgeristerge qatysty túsindirý jumystary basty mánge ıe. Bul oraıda, ujymdyq sharttardyń, onyń jumys berýshi men jumyskerlerdiń arasyndaǵy eńbek qatynastaryna yqpalyn, mańyzdylyǵyn jáne retteýshi rólin erekshe atap ótý kerek. Búginde ujymdyq shart – áleýmettik áriptestiktiń mańyzdy túri, áleý­mettik-eńbek qatynastaryndaǵy kóptegen máselelerdi jergilikti deń­­geıde retteıtin basty quqyqtyq akt. Osyny basshylyqqa ala otyryp, «QazMunaıGaz» mamandary kásiporyndardaǵy ujymdyq sharttar men olardyń áreket etý merzimine taldaý jasady. ETBJ ázirleý kezinde ujymdyq sharttyń áreket etý merzimi aıaqtalýǵa jaqyndaǵan kompanııalardyń qatarynda «Mańǵystaýmunaıgaz» AQ boldy. Sondyqtan atalǵan qoǵam ujymdyq kelissózder júrgizý, túsin­dirý jumystary men ETBJ engizýdiń qanatqaqty aımaǵy retinde tańdaldy. Kásiporynda jańa júıeniń tıimdiligine jedel taldaý júrgizilip, boljanǵan nátıjelerden aıtarlyqtaı aýytqýlar bolǵan jaǵ­daıda túzetý engizýge qatysty sheshimder qabyldandy. Kelesi kezekte ujymdyq kelisimder júrgizýge «Mańǵystaýmunaıgaz» úshin ken oryndaryn ornyqtyrý boıynsha servıstik qyzmet túrlerin kórsetetin «Aqtaýmunaıservıs» JShS-niń enshiles kompanııasy «Oil Construction Compani» JShS bastamashyl usynys bildirdi. Eki aıǵa sozylǵan kelisimder men túsindirý jumystarynan soń 2013 jyldyń 1 jeltoqsanynan bas­tap atalǵan seriktestikte jumysshy mamandyqtarynyń ókilderi úshin ETBJ engizildi. Aǵymdaǵy jyldyń 1 sáýirinen «Munaı men gazdy barlaý, óndirý» bıznes-baǵdaryndaǵy QMG-nyń enshiles kásiporyndarynda bir­tutas júıe engizý týraly sheshim qa­byldandy. Atalǵan kompanııalarda túsindirý jumystary birshama qyzý júrgizildi, daıyndyq pen uıymdastyrý sharalary jalpy sany shamamen 40 myń jumysshyny quraıtyn 18 kásiporyndy qamtydy. Olardyń arasynda «Embimunaıgaz» AQ (Atyraý q.), «О́zenmunaıgaz» (Jańaózen q.), «Qarajanbasmunaı» jáne Aqtaý qalasyndaǵy «Injenerlik tehnıkalyq ortalyq» bar. Osylardyń barlyǵynda munaı men gaz óndirýshi kásiporyndardyń qyzmetkerleri oqýdan ótti, atalǵan mamandar odan ári túsindirý jumystaryn júrgizý jónindegi komıssııanyń quramyna qosylady. Jaýapty bıznes Munaı-gaz salasy jumyskerlerine eńbekaqy tóleý júıesin reformalaý týraly aıtqanda, «QazMunaıGaz» úzdiksiz qoldap kele jatqan áleý­mettik jaýapkershilik saıasatyna toqtal­maı kete almaımyz. Qazirgi tańda, áleýmettik qajettiliktiń kú­sheıýi men áleýmettik qyzmetterge muqtajdyqtyń ósýi jaǵdaıynda memlekettiń áleýmettik baǵyttaǵy baǵdarlamalaryn júzege asyrýda jáne damýdyń jalpyulttyq min­det­terin sheshýde bıznestiń aralasýy erekshe mańyzdylyq alyp kele jatqany barshaǵa málim. Kásipkerliktiń osy keń aýqymdy qyzmetke belsendi túrde aralasýy BUU-nyń áleýmettik eńbek qaty­nastary salasyndaǵy Jahandyq kelisimshartynyń qaǵıdattaryn ilge­riletý jónindegi Kelisiminde beki­tilgen. Bul qujatqa QR Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıs­trligi tarapynan, sondaı-aq, 2008 jyly Jezqazǵan qalasynda Memleket basshysy Nursultan Nazar­baevtyń qatysýymen ótken Bıznestiń áleýmettik jaýapkershiligi jónindegi birinshi respýblıkalyq forýmǵa qatysqan iri kompanııalar tarapynan qol qoıylǵan. Sóz joq, QMG kelisimge qol qoıǵan kompanııalardyń qatarynda. Bizdiń korporatıvtik strategııamyzda áleýmettik baǵyttaǵy baǵdarlamalardy júzege asyrýǵa erek­she oryn beriledi. Birinshi kezekte, kompanııa jumyskerlerine qolaıly jaǵdaı jasaýǵa kóńil bólingen. Bul jer­de materıaldyq yntalandyrý, kási­bı turǵyda nyǵaıý jáne ósý, eńbek qa­ýip­sizdigin saqtaý týraly sóz bolyp otyr. О́tken jyly «QazMunaıGaz» kompanııasynda Áleýmettik áriptestikti damytý jáne eńbek daýlary men qaqtyǵystaryn retteý jónindegi keńes quryldy. Onyń qyzmeti QMG-nyń enshiles kásiporyndarynda áleýmettik áriptestikti damytý men nyǵaıtýǵa, kásipodaq birlestikteri men eńbek ujymdary ókilderiniń ózara birlesip áreket etýine, eńbek daýlary men qaqtyǵystardy retteýge baılanysty usynystar ázirleýge baǵyttalǵan. Keńes quzyryna QMG kompanııalar toby jumyskerlerine qatysty barlyq ózekti máseleler jatady. Atalǵan qurylymnyń aı­ryq­sha nazar aýdaratyny – áleý­­mettik shıelenister, eń­bek daýlary men qaqtyǵystar týyndaıtyndyǵy týra­ly aldyn ala eskertý. Osy baǵyt­taǵy mańyzdy jetistikterdiń biri – ujymdyq sharttardyń Úlgilik túriniń jasalýy. Atalǵan qujatta áleýmettik qoldaý kórsetýdiń, jumys berýshi men jumysshy arasynda ishki qarym-qatynastardy ornatýdyń biryńǵaı qaǵıdattary bekitilgen. Áleýmettik jeńildikter men ótemaqy, bir rettik kepildendirilgen áleýmettik paket tizimine keler bolsaq, osynyń barlyǵy áleýmettik kómek kórsetýdiń Úlgilik erejelerinde kórsetilgen. Ishki qarym-qatynas júıesiniń Úlgilik erejeleri «keri baılanystyń» tıimdiligin arttyrýǵa arnalady. Onda basqasyn aıtpaǵanda, basshylyqtyń eńbek ujymdarymen áleýmettik, turmystyq jáne óndiristik máseleler boıynsha josparly jáne josparsyz mindetti kezdesýleri qarastyrylǵan. Osyndaı kezdesýler ótkizý táji­rıbesi aǵymdaǵy jyly bastaldy jáne aldaǵy ýaqytta jalǵasyn tabatyn bolady. Sondaı-aq, birinshi basshylardyń blogy, korporatıvtik saıttar, aqparattyq stend, beınejarnamalar jáne basqa­lary «keri baılanys» ornatý úshin jumys isteýge jumyldyrylǵan. Sóz joq, munyń barlyǵy kompanııanyń túrli salasyndaǵy jaǵdaılar týraly basshylyq pen eńbek ujymdarynyń tolyqtaı habardar bolýyn qam­tamasyz etedi. Áriptestikti  ilgeriletý 2013 jyly «Áleýmettik árip­testik ortalyǵy» korporatıvtik qory áleýmettik turaqtylyq reıtıngisin anyq­taý maqsatynda QMG-nyń enshiles kásiporyndary – «QazMunaıGaz» Barlaý О́ndirý» AQ, «QazTransOıl», «QazTransGaz», «QazMunaıGaz-qaıta óńdeý jáne marketıng» AQ kompanııalarynda áleýmettik zertteý júrgizdi. Zertteý nátıjeleriniń negizinde kompanııa tobynda jumysshylardyń áleýmettik jaǵdaıynyń deńgeıin, kásiporynnyń áleýmettik damýyn, qyz­metkerlerdi yntalandyrýyn arttyrý maqsatynda is-sharalar jospary qabyldanyp, júzege asyrylýda. Aǵymdaǵy jyldyń sáýir aıynda Aqtaýda áleýmettik áriptestikti ilgeriletý máseleleri boıynsha semınar-jıyn ótti. Shara aıasynda enshiles jáne táýeldi uıymdardyń áleýmettik máselelermen aınalysatyn basshylary, kásipodaq uıymynyń jetekshileri oqýdan ótti. Semınar baǵdarlamasyna kiretin dóńgelek ústel otyrysynda kún tártibine usynylǵan máselelerdi talqylaýǵa QMG basshylary, beıindi mınıstrlikterdiń, ákimdikterdiń, QR Kásipodaqtar federasııasynyń, kásiporyndar kásipodaqtarynyń, QMG kompanııalar tobynyń oqytý ortalyǵynyń ókilderi qatysty. Shara qorytyndysy boıynsha QMG men Munaı-gaz kesheni jumyskerleriniń salalyq kásip­odaǵy arasynda áleýmettik eńbek qatynastary salasyndaǵy ózara birlesip áreket etý jónindegi Korpo­ratıvtik kelisimge qol qoıyldy. Tutastaı alǵanda, «QazMunaıGaz» jumys ornyndaǵy joǵary ómir súrý deńgeıin qamtamasyz etýdi bas­shylyqqa ala otyryp, osy baǵyttaǵy jumystardy odan ári jalǵastyrýda. Igilikti borysh Qazirgi tańda ulttyq kompanııalar men iri ınvestorlar jańa jumys oryndaryn qalyptastyryp, qyzmetkerleriniń aldyndaǵy áleý­mettik mindetterin atqarady, qaıy­rymdylyqpen aınalysady, áleýmettik turǵyda qorǵal­maǵan azamattarǵa naqty kómek kórse­tedi. Kásipkerlerdiń ınvestısııalary áleýmettik salany nyǵaıtýǵa, ın­fra­qurylymdy damytýǵa baǵyt­tal­ǵan. Osy mańyzdy jumysta «QazMunaıGaz» da qatardan tys qalǵan emes. Kompanııada jyl saıyn demeý­shilik pen qaıyrymdylyq kómek kórsetýdiń jalpy jospary bekitiledi. Onyń mańyzdy bir tarmaǵy – sportty qoldaý jáne salamatty ómir saltyn qalyptastyrý. Jyl saıyn tennıs, boks, dzıýdo ulttyq federasııalaryna demeýshilik kómek kórsetiledi, «KAZENERGY» qazaqstandyq munaı-gaz jáne energetıkalyq kesheni uıymdarynyń qaýymdastyǵy» zańdy tulǵalar uıymyna bilim berý baǵdarlamasy aıasyndaǵy jobalardy júzege asyrýǵa qarjylaı qoldaý jasalady. Respýblıkalyq aýqymdaǵy mańyzdy sharalardy ótkizýge barynsha kómek kórsetedi. Dástúrli jáne turaqty negizde kompanııa balalar úılerine, múgedek balalarǵa, múmkindigi shekteýli adam­darǵa qamqorlyq kórsetetin uıym­darǵa kómek qolyn sozyp, munaı-gaz salasynyń ardagerleri men jumys isteıtin zeınetkerlerdiń qataryna qosyl­maıtyndardy áleýmettik qol­daý boıynsha qosymsha mindetter atqa­rady. Qoryta aıtqanda, «QazMunaıGaz» qazirgi tańda jańa deńgeıge kóterilgen bıznestiń áleýmettik jaýapkershiligi salasyndaǵy sharalardy josparly túrde júzege asyryp keledi. Memlekettik saıasatty qoldaý búgingi kúni óte ózekti máselege aınalyp otyr, sebebi, memlekettiń áleýmettik kepildikterin is júzine asyrýǵa bıznestiń belsene qatysýy qoǵam aldynda turǵan mindetterdiń sátti sheshimin tabýyna yqpalyn tıgizetini anyq. Saýat MYŃBAEV, «QazMunaıGaz» UK» AQ basqarma tóraǵasy.