Altyn dińgek

Sándibekovter otbasy baıqaýdyń birinshi júldesine ıe boldy

Aýyl mádenıetiniń janashyry

Álqıssamyzdy áriden bastasaq, ataqty «Aqtaban shubyryndydan» beri qazaq degen qaısar halyqtyń kórmegeni joq. Beriden tartsaq, keshegi keńestik júıe qoldan jasaǵan ashtyq, kámpeske, qýǵyn-súrginde syrtqa ketken qandastarymyzdyń urpaqtary búginde atamekenine oralyp jatqany ámbege aıan. Al, bizdiń keıipkerimizdiń áýleti tap bolǵan taǵdyr múlde aıanyshty derlik. Keńestik kezeńge «kommýnızm» elesin qaldyryp ketken Hrýshevtiń solaqaı saıasatynyń kesirinen kóptegen qandastarymyz óz jerinde otyryp-aq jatjerlikke aınalyp shyǵa keldi! Solardyń biri ata-babasy Myrzashól aımaǵyn mekendegen Sándibekovter áýleti edi. Olar elimiz egemendik alǵan soń Oral óńirine qaıta oralýǵa múmkindik aldy. Sándibekovter otbasy Elbasymyz N.Nazarbaevtyń ustanǵan sara saıasatyna myń alǵys aıtady. Respýblıkamyzda Elbasynyń ózi basty nazarda ustap otyrǵan «Mádenı mura» atty uzaq merzimdi, ultymyzdy uıytýǵa, tarıhyn tanýǵa úlken septigin tıgizetin baısaldy baǵdarlama bar ekeni belgili. Osy baǵdarlama baǵytynda, elimizdiń mádenıet, óner salasynda san-salaly ister atqarylýda. Ásem án men muń buralǵan bıdi jáne kúmbúr­­­legen kúıdi aıtpaǵanda, bahadúr babalarymyz ata-kásipke aınaldyrǵan zergerlik, ustalyq sekildi umytyla jazdaǵan óner túrleri de jandanyp keledi. Kilem, alasha toqıtyn qural-saımandardy osy kezge deıin saqtap kelgen Sán­dibekovter otbasy – sózimizdiń bir dáleli. Osynyń barlyǵyn táptishtep jatqan sebebimiz, bir kezderi «boshalap ketken», bozdap ketken, týǵan jerinen eriksiz alystap ketken arýana­larymyzdyń botaqandary erkin elimiz­diń erteńi úshin ál-qadirinshe eńbektenip, qasıetti týǵan jerge terin sińirip, qazaq atty myń ólip, myń tirilgen halyqtyń máńgiligine qyzmet jasap júrgenin aıtý, jaqsy isterin jalǵan­nyń jaryǵyna shyǵaryp, pash etý, qoldaý bildirý. Ony ózimiz jaqsy biletin Sándibekovter áýleti­niń mysalynda alash jurtyna tanystyrý edi. Búginde el aýzynda Juban eli atalyp ketken Aqjaıyq aýdanyndaǵy irgeli aýyldyq okrýg – Býdarınniń mádenıet «mınıstri» Nurbolat Sándibekovpen áńgimelesip otyrmyz. Onyń áýleti Aqjaıyqqa 2004 jyly Myrzashólden qonys aýdarypty. Ata-babalary ońtústik óńirge ótken ǵasyrlarda qonystansa kerek. Ákesi Nurseıil ómir boıy depoda temirjolshy bolyp eńbek etipti. О́miriniń sońyna qaraı Nurseıil qart aıyqpas dertke bet alady. Onyń sebebin alys­ta júrip sarytap bolǵan elge-jurtqa degen saǵynyshtan izdeıdi urpaqtary. Aqyry «qa­­nyna tartqan» qarııa­ny Nurbolat Qazaq­stan­ǵa kóshi­rip ákeledi. Elbasyna eren rıza­shy­lyq bildiretin bir sebebim osy – deıdi Nurbo­lat baýyrymyz. Oblystyq baıqaýlarda bas júldeni bermeı júrgen otba­synyń basty «kózir­­leriniń» biri de osy ata-baba muralaryn kózdiń qarashyǵyndaı saqtaı bilýi, qoldanýy desek bolady. Nurbolat­tyń jary Gúlı de «on saýsaǵynan óner tamǵan» ónerpaz. Mektepte zerthanashy bolyp isteıtin ol týraly áriptes­ter pikiri men baǵasy óte joǵary. Mine, osylaısha týǵan jerge kelip tamyr jaıǵan otbasy búginde aýdanǵa ǵana emes, oblys bilgen másh­húr ónerpazdarǵa aınaldy. Oblys ortaly­ǵyn­da ozdyrylǵan «Mereıli otbasy» ult­tyq baıqaýy aıasynda ótken oblystyq baıqaýdyń bas júldegerleri atanyp, Jaıyq óńiriniń, Juban eliniń namysyn Astanada qorǵaýǵa attanbaq. Ámbebap áýlettiń otaǵasy Nurbolat­tyń aýyldaǵy Mádenıet úıine jetekshilik jasaıtynyn joǵaryda aıttyq. Bul baǵytta ol aldymen ájeler ansamblin quryp, jetildirýge kúsh saldy. Ondaǵy oıy, búginde aıtylýy sıreksip ketken qazaqtyń jaýhar ánderin jańǵyrtyp, ájelerdiń daýysymen dalasyna qaıtarý bolatyn. Eńbegi jemissiz emes, búginde «Jaıdarman» ájeler ansam­blin Oral óńiri túgel tanıdy desek ­bolady. Olar – 2009 jyly oblystyq «Altyn uıa» baıqaýynda I oryndy ıelense jáne sol jylǵy oblystyq «О́ner shamshyraǵy» atty otbasylyq ansamblder baıqaýynda II oryndy jeńip aldy. Qyzy Mádına 7-synyp oqýshysy. Onyń da jetistikteri jeterlik. Ol oblystyq «Qadyr oqýlarynda» bas júldeni ıelenip, bıyl «Sálem, Astana!» festıvaline qatysyp, júldeli I oryndy ıelenip qaıtty. О́nerli balapan «Ádemi-aı» trıosynyń beldi ánshisi. Úlken uly Ázı daýylpazda sheber oınaıdy. Sportpen de etene bop ósip keledi. «Ásirese, foto-beıne quraldarǵa áýestigi atasyna tartqan» – deıdi ákesi Nurbolat. Zamanǵa ilese ósken ulan kompıýtermen án óńdeýge de beıim. Al kishi uly Nurjan otbasylyq vokaldy aspaptar ansambliniń «beldi» gıtarashasy ári án aıtady. Al, egiz gúldeı jaınap ósip kele jatqan Gúlzada men Bekzadanyń da «qoly bos emes», olar ansamblde syldyrmaq soǵyp ánge yrǵaq qosyp turady jáne «myń buralǵan» bıshi­ler! Segiz jastaǵy egizderdiń ónerine talaı kórer­men qol soqty. Qysqasy, 2009 jyly qurylǵan «Sándibekovter» otbasylyq ansambliniń músheleri jyl saıyn tolyǵyp keledi, biz soǵan qýanamyz. Olar ózderiniń shaǵyn aýyldarynda tek ónerde ǵana emes, ómirde de úlgili, uıyǵan otbasy retinde tanymal. Ul-qyzdaryn tatýlyqqa tárbıelep, babalardyń asyl qasıetterin boılaryna sińirip ósýlerine baǵyttap júr. Sahnada qosetek, búrmeli kóılekpen «ıamahanyń» qulaǵynda oınaıtyn Gúlı kelin úıde sıyrdyń baýyrynan, samaýrynnyń janynan tabylatyn, berekeli shańyraqtyń otanasy. Jaıyqtan jeke-dara Astanaǵa attanatyn Nurbolat pen Gúlıge jáne onyń ónerli de súıkimdi bes perzentine sát sapar tileımiz!

Aqjaıyq aýdany.

Ansıprovıchter áýleti ekinshi oryndy enshiledi

Ulaǵat uıasy

El ishinde jarasymdy jaras­­­tyǵy­­men, sútteı uıyǵan tatýlyǵy, bereke-birligimen, qundylyq ataýlyny qadir tutýymen kópshi­likke úlgi bolar otbasylar jeter­lik. Biz sóz etkeli otyrǵan Ansı­pro­vıch­ter áýleti solardyń qata­rynda. Aýyldastarynyń erekshe qurme­tine bólengen áýlettiń ota­ǵasy Nıkolaı Antonovıch Ansı­provıchtiń esimi aýdan jur­tyna keńinen tanymal. Bula kúshi boıynda bulqynyp, áskerı boryshyn ótep júrgen polıak jigitiniń qazaqstandyq tatar qyzy Ámınamen tanystyǵy, ýaqyt óte mazdaǵan mahabbatqa ulasqan jarastyǵy júzinen jalyn atqan jas jigittiń ómirin túbegeıli ózgertti. Bárin basynan bastaıyq. Ulan-ǵaıyr Reseı Federa­sııa­synyń Chıtın oblysy Dýl-Dýrgın aýdany Zýn-Ýn­dýr aýylynda 1941 jyly dú­nıe esigin ashqan Nıkolaı Anto­novıch eńbek­ke erte aralasqan jan. О́negeli otbasynda tálimdi tárbıe kórgen ul erte eseıdi, er jetti, bilim aldy. 1957 jyly Chıta qalasyndaǵy №1 tehnıkalyq ýchılısheniń Parovoz jóndeýshi mamandyǵy boıynsha oqýǵa tústi. Qatarlas­ta­rynyń aldy bolǵan qaǵylez jigit oqýyn támamdasymen az-kem ýaqyt K.Voroshılov atyndaǵy Parovoz jóndeý zaýytynda eńbekke aralasqan. Sosyn 1960 jyly  Otan aldyndaǵy boryshyn óteýge áskerge alynady. Jastaıynan án-bıge beıim ósken ónerli jigit az ýa­qytta kózge túsip, áskerı bólimniń bı ansambli­ne jetekshilik etken, keıin dıvızııa horeografynyń kómekshiligine qabyldanǵan. Amýr oblysynyń №2 Se­ryshev stansasynda keli­simshart boıynsha áskerı boryshyn ótep júrgen jas sarbaz osy jerde bolashaq zaıyby Ámınamen tanysady. Amýr ólkesinde qydyryp júrgen taldyrmash kelgen tatar qyzyna bir kórgennen ǵashyq bolǵan sabazyń áńgimeni árige sozbaı sóz salǵan ǵoı. Áskerı qyzmetke túbegeıli núkte qoıylǵan soń 1971 jyly Zelenov aýda­ny Qarajar aýylyna oralyp, aýyl klýby meńgerýshisi bolǵan. Arnaıy bilimi bolmasa da, ómirden túıgeni kóp jigitke pedagogıkalyq bilim alýǵa el aǵalary keńes bergen. Sóıtip, ónerge beıim, sportqa ıkemdi, adamgershiligi mol azamat aýdandyq bilim bólimi basshylyǵynan muǵalimdik mamandyqqa shaqyrtý alyp, mektepke jumysqa ornalasady. Balalarǵa sabaq bere júrip, aýyl­dyń qoǵamdyq ju­mystarynyń bel ortasynan ta­byla bildi. Jalyndy jastyq shaǵyn shákirt tárbıeleý isine arnaǵan Nıkolaı Antonovıch 1971-2004 jyldar aralyǵynda uztazdyq qyzmet etse, jary Ámına Ǵabdýlǵalıqyzy aýyl medpýnktinde 33 jyl boıy meıirbıke bolǵan. Tabandaı 33 jyl ǵumyryn bilim salasynyń órkendeýine arnaǵan azamattyń aýyl mektebindegi tárbıe isiniń júıeli júrgizilýine, jalpy aýyldyń órkendeýine qosqan súbeli úlesi baryn aıta ketý kerek. El ekonomıkasynyń tu­ralap turǵandyǵyna qara­mastan, bilimge qushtar óren­derdiń sapaly bilim alýyn, sóıtip joǵary oqý ornyna qol jetkizýin kózdegen ulaǵatty ustaz nebir «táýekelge» bar­ǵandyǵyn eske alady búginde. – Sol kezdegi basshylarǵa aýyl mektebiniń múshkil jaǵ­daıyn jipke tize otyryp, kóńil bólýlerin, oqytý qurylǵylarymen tolyqqandy jab­dyq­­­taýlaryn talap ettim. Aýdan orta­lyǵy­nan jeti-aq shaqyrym jerde orna­las­qan shaǵyn aýyldyń taza sýsyz, kógil­dir otynsyz bolýy eshbir qısynǵa kel­meıtinin jetkizdim – deıdi ol. Aqsaqal­dyń atyn óńirge máshhúr etken de osy eńbegi. Qoǵamdyq saladaǵy eńbegi esh ketpeı aýylǵa kógildir otyn jetti, taza sý tartyldy. Osynyń arqa­synda Qarajar aýyly tútini túzý, áleýeti zor aýyldar sanatyna endi. Qudaı qosqan qosaǵy Ámına anamyz ekeýi tárbıelegen uldan kórgen  Ǵalııa, Nadııa esimdi nemerelerine el qatarly joǵary bilim berdi, bárine belgili ispen aınalysyp, elge qyzmet etýlerin paryz etti. Nemereniń úlkeni Ǵalııasy da óz baqytyn Asqar esimdi qazaq jigitinen tapty. Bolashaq urpaǵynyń qajetine baılyq emes, bilim jıǵan áke tálimin alǵan urpaqtary  el ıgiligine bilek sybana qyzmet etýde. Pedagogıka salasyna ómiriniń 33 jylyn arnaǵan ulaǵatty ustaz áli kúnge qoǵamdyq sharalardyń bel ortasynda júr. Uly qazaqtan kelin alsa, óz nemeresin qazaqqa uzatyp, tatýlyǵy jarasqan aǵaıynmen qudandaly bolǵan shańyraqtyń berekesi bekı tústi. Tatýlyq, birlik, kelisim­di únemi tý etip júretin otaǵa­sy Nıkolaı Antonovıch Pe­re­metnyı aýyldyq qoǵam­­dyq kelisim keńesiniń tóraǵa­ly­ǵy qyzmetin abyroımen atqarýda.

Zelenov aýdany.

Bımuhanovtar otbasy aýyldaryna júldeli úshinshi orynmen oraldy

Halyqtyq ónerdi qadir tutqan

Shyǵarmashylyq izdeni­­siniń arqasynda talaı jetis­tikterge jetken, oblystyq, respýblıkalyq aqyndar aıtysynyń birneshe dúrkin júldegeri, jazba aqyndar músháırasynyń tarlanbozy, halyqaralyq «Shabyt» shyǵarmashyl jastar fes­tıvaliniń «Ádebıet», «Jýr­nalıstıka» atalymdary boıynsha dıplomanty, Qazaqstan Jýrnalıster odaǵynyń mú­shesi, aqyn Ertaı Bımuhanov shalǵaı aýdanyndaǵy jýrnalıstıka salasynyń maıtalmany. Onyń zaıyby Elmıra Esqaıyrova Qaratóbe aýdandyq ortalyqtandyrylǵan kitap­hana júıesiniń bıblıografy. Onyń esimi oblystyq «Jyl­dyń eń úzdik kitaphanashysy» konkýrsynyń júldegeri retinde de kópke tanymal. Atalǵan otbasynyń jaqsy ataǵy halyqtyq ónerdi qadir tutý men kórkem ádebıetti úzdiksiz oqý arqy­ly shyqqan. Olardyń ortaq jetis­tikteri jeterlik. Oblystyq «Tola­ǵaı», «Ákem, sheshem jáne men», «Al­tyn uıa» otba­­sylyq baıqaýlarynda top jarǵan jáne «Parasatty otba­sy» ata­lymynyń ıegerleri atan­ǵan. Bı­muhanovtar otbasy ózderiniń jan-jaq­tylyǵymen erekshelenedi. Qaratóbe mektep-gımnazııasy boıynsha bala tárbıesindegi ónegesi úshin «Jyl otbasy-2012» atalymyn da qosa ıelengen keıipkerimizdiń mereıi qashan da ústem. Otaǵasy Ertaı Bımuhanov Respýb­­­­lıka Prezıdenti Nur­sultan Nazar­­baevtyń alǵys haty ıegeri, Qazaq­stan Jýr­nalıster odaǵynyń múshesi, Astana qalasynda ótken Qazaqstannyń Bas redaktorlary I Forýmynyń delegaty retinde de kópke tanymal. Talantty otbasy ıesi «Aqyndyq-azamattyq tulǵa qa­lyptastyrý joldary» atty kitaptyń avtory. Onyń syr­shyl óleńderi birneshe jyr jınaq­taryna enip, respýblıkalyq «Ana tili», «Qazaq ádebıeti», «Altyn orda», oblystyq «Oral óńiri» gazet­teri betterinde jarııalandy. Otanasy E.Esqaıyrova budan bes jyl buryn oblys­tyq «Úzdik kitap­hana­shy-­­2009» konkýrsynyń júl­­de­ge­­ri atanǵan. Ol aýdan­dyq, ob­­lys­­tyq mádenıet basqar­ma­la­rynyń Qurmet gramotasymen marapattalǵan. Kitap­­hana­lyq-shyǵarmashy­lyq ju­­mystary respýblıkalyq «Kitap­­hana álemi» jýrnalyna engi­zilgen. Joǵary sanatty kitap­hanashy-bıblıograf retinde kitaphanalyq «Elmura» ólke­taný klýbyna jetekshilik etedi. Ertaı men Elmıranyń tuńǵysh uldary Rýhanııat oblystyq «Egemen eldiń er­teńi» atty jas aqyndar kon­­­kýr­synyń I oryn ıegeri. Ári mektep­ishi­lik «Garmonııa» kórkem sóz oqý sheberleri úshtiginiń jáne  «Jasulan» atty oqýshy­lardyń biryńǵaı uıy­mynyń múshesi. Aýdandyq ınformatıka páni olımpıa­dasynyń júldegeri retinde de onyń talanty men qarym-qabiletine qol soǵatyn aýyldastary az emes. О́negesi mol erli-zaıyptylardyń kenje uldary Álıhan bolsa, «Alǵa, qazaq jigitteri!» baıqaýynda mańdaıy jarqyrap, alǵa shyq­ty. Otbasyndaǵy bala­lar­dy tárbıeleýdiń basty bir kilti otbasylyq oqý dás­túri bolyp tabylady. Otba­sylyq qatynastar – syılastyq, ke­lisim, túsinistik qaǵıdat­ta­ryna súıe­nedi. Bir aıta keterligi, otbasy múshele­riniń osy ýaqyt­qa deıingi alǵan júlde-ma­rapattary júzdep sanalady. Áıtse de otaǵasy basty maqsat – júlde alyp, maqtaý qa­ǵazyn ıelený emes, tıisin­she talmaı izdený. Izdenis jete­ginde básekege qabiletti qoǵamda qyzmette de, ónerde de oq boıy alda bolý. Bizdiń «Mereıli otbasy» baı­qaýyna qatysýymyzǵa yqpal etken aýdan basshylyǵy men aýdandyq ishki saıasat bólimine úlken alǵysymdy aıta­myn. Baıqaýǵa qatysý úshin arnaıy kólik bólip, jan-jaqty qoldaý kórset­ken qaratóbelik aǵaıynnyń bar­lyǵynyń eńbegine tabys, otbasy­la­ryna baıandy baqyt tileımin, – deıdi.

Qaratóbe aýdany.

Maqalalar toptamasyn ázirlegen «Egemen Qazaqstan» gazetiniń Batys Qazaqstan oblysyndaǵy menshikti tilshisi Temir Qusaıyn.