Aıt-Man aqyn turpaty – dáýirler demin jutqan, zamanalar hıkmetin simirgen keshegi has babalardy, kemeńger jyraýlardy eske túsiredi. Tereńnen kerýen tartqan kómeski ún emintip, eliktirip, ish jıǵyzady, qandaǵy arqar kúshin oıatady. Shejireli tarıhy samsaǵan qazaqtyń qamyn jep, qabaǵyn baqqan, oń-terisin baǵamdaǵan shaıyrdyń soıy bóten, turqy bólek.
Aqpan aıynyń aqyrǵy kúninde L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde aqyn Svetqalı Nurjanmen «Aı taranǵan tún» atty kezdesý keshi ótti. Atalǵan kezdesýdi ótkizýge bastamashy bolǵan EUÝ qabyrǵasyndaǵy «Káýsár» mádenı-tanymdyq birlestiginiń jetekshisi, Memlekettik syılyqtyń laýreaty, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi, ónertaný professory Kenjeǵalı Myrjyqbaı aqynnyń shyǵarmashylyq ǵumyrnamasynan úzindi keltirdi.
«Jalyndy jyrlarymen eldiń rýhyn kóterip júrgen mańǵystaýlyq aqyn Svetqal Nurjandy Aıt-man deıdi. Ol endi Ábish Kekilbaevtyń qoıǵan aty. Jýyrda «Qazaq shaıyrlary» atty kitabynyń Ankarada tusaýkeseri ótip, túrki áleminde sensasııaǵa aınaldy. Elge túrki ádebıetiniń altyn medalin taǵyp qaıtty. О́zi de aýdarmashy retinde óndirtip jumys istegen Svetqalı Nurjan fransýz, aǵylshyn, nemis, rýmyn, grýzın, ýkraın, orys aqyndaryn, shyǵystan arab, parsy, túrik, túrkimen aqyndaryn tárjimalap, qazaqsha sóıletken», dep aqynnyń ǵumyrbaıanyn tarqatyp, búginge deıin 22 kitabynyń jaryqqa shyqqanyn, sondaı-aq óleńderiniń IýNESKO-nyń alty tiline aýdarylyp basylǵanyn atap ótti.
Kezdesý barysynda ýnıversıtet stýdentteri aqyn shyǵarmashylyǵynan óleń oqyp, arnaý jyryn jurtqa pash etti. Oqyrman tarapynan kelgen alýan túrli ózekti saýaldarǵa Aıt-Man aqyn rýh kúshimen, júrek túbimen mańyzdy jaýap qatty.
– Qazaq tiliniń jaǵdaıynan basqa qaıǵymyz joq qazir. Bul – aıtsań aýyzyń kúıetin, aıtpasań ımanyń kúıetin másele bolyp tur. Qazaq balabaqshasyna baratyn balalardyń tili bóten tilde shyǵyp ketip otyr. Mańǵystaý men Shyńǵystaýda bir orysy joq balalardyń tili oryssha shyǵyp jatyr. Eger tilimizdi qorǵap qala almaıtyn bolsaq, myna dalany 300 jyl nesine qorǵadyq?! Keshegi Kenesary Aqmolany shapqanda Qaraótkeldiń qabirstanyndaǵy 200 aqsheıit ne úshin qanyn tógip, ne úshin jatyr astananyń qaq ortasynda? Eger tilińniń qasıetin memleketińniń basynda otyrǵandar sezine almaıtyn bolsa, onda ne úshin kerek myna táýelsizdik?» – dep tolǵandy aqyn.
Aıt-Man poezııasynda jan-jaqty janrlar, toǵyz torapty izdenis izderi kórinedi. Sonyń ishinde ballada janrynda jazylǵan jyrlar kóptep tanylady. Aqyn kópshilik qaýymǵa syrshyl mahabbat lırıkasymen sabaqtasyp, adamdyq asyl qundylyqtarǵa, tereń jaýharlarǵa sýarylǵan aspankók jyrdan shashý shashty. Kópshilik qaýymnyń rýhy kóterilip, halyq suraýy boıynsha birshama jyrlar oqyldy.
Munan soń sóz alǵan belgili túrkolog, fılologııa ǵylymdarynyń doktory Qarjaýbaı Sartqojauly aqynnyń adýyn qýatyna qol soǵyp, aqjarma tilegin bildirdi.
– О́leńderińizdi oqımyz, áńgimelerińdi tyńdaımyz. Bizdiń aıta almaǵan, aıtýǵa júregimiz jetpegen dúnıelerdi batyl aıtyp júrsiń. Ábish aǵamyzdyń izin basqan inisisiń, isteı almaǵan, aıta almaǵan dúnıesin óziń atqaryp kelesiń. Ol kisi saıasatpen aınalysyp, kóp dúnıeni aıta almady. Ol kisimen de kezinde áńgimelesken edim, – dedi Qarjaýbaı Sartqojauly.
Rýhanı ulaǵatqa toly keshte máńgilik qundylyqtar máselesi, Jaratýshyǵa jetý men óz-ózińdi taný, kitap oqýdyń máni men mańyzy, adamzat aldynda turǵan ótkelder týraly qundy jaıttar qozǵaldy.
