Mımıno

1977 jyly úlken avıasııaǵa barý­dy uıǵarǵan grýzın ushqyshy Mı­mınonyń basynan keshken oqıǵasy qyzyq ta qym-qýyt. Ásirese ataqty akter Frýnzık Mkrtchıan ekeýiniń tan­demi tipti fılmdi túrlendirip jiber­gen. Komedııa – armanyna qol sozǵan aýyl balasynyń qansha bıikke ushsa da týǵan jerden artyq baqyt tappaı­tynyn baıandaıdy. Máskeýden kelgen stıýardessaǵa ǵashyq bolǵan qara­paıym jigittiń mahabbat dertti ómiri­niń shýaqty sátindeı tunǵıyqqa tar­ta­dy. Fılm jaryqqa shyqqannan keıin «Chıto-gvrıto...» ánin búkil el aıtyp, Valıko men Rýbıktiń dıologin qal­jyńǵa aınalyp ketti.

Shyǵarma jelisine úńilseńiz shytyrman oqıǵalar sherýi Qojanasyrdyń basynan keshken hıkaıalary sekildi kúlkili jaǵdaıǵa toly. Daryndy rejısser Georgıı Danelııa túsirim barysynda qos akterdiń sheberligine tańdaı qaǵyp, shek-silesi qata kúlgenin jasyrmaıdy. Qyzyǵy sol, fılmniń ıdeıasy dramatýrg Rezo Gabrıadzeniń taýda turatyn ushqyshtyń túnde tikushaǵyn aǵashqa shynjyrlap qoıatynyn aıtyp bergennen keıin týyndaǵan. Osy qarapaıym áńgimeden áserlengen rejısser kıno túsirýge bekinip, ssenarııge sezim ıronııalaryn qosady. Bastapqyda komedııany «Erekshe eshteńe emes» dep ataıdy. Áıtsede, artynan oıyn ózgertedi.

«Mosfılm» kınostýdııasy aqsha bólip, ssenarıı bekitilgennen keıin, rejısser óleń jazyp, kerneı tartatyn «júgeri zaýytyndaǵy» ushqysh týraly hıkaıany túsirýden bas tartady. Túsirilimge bir-eki aı qalǵanda áriptesi Rýstam Ibragımbekovpen aqyldasyp, halyqaralyq laınerde ushýdy armandaıtyn ári taýdaǵy aýyldar arasynda júk tasıtyn aýyl balasy týraly oıyn aıtady. Ári qaraı ssenarııster Rezo Gabrıadze men Vıktorııa Tokareva jańǵyrtyp áketedi.

Jańa ssenarıı jazý barysynda rejısser «Goskınoǵa» fılmniń atyn ózgertkisi keletinin jetkizedi. Olar birden «Mımıno» sóziniń neni bildiretinin suraıdy. «Mımıno» grýzın tilinde «suńqar» degen maǵynaǵa ıe. Biraq, talǵampaz «Goskıno» bul ataýdy unatpady. Tóraǵa Fılıpp Ermash taspany festıvaldik fılm turǵysynan baǵalap, kınokartına Máskeý halyqaralyq kınofestıvalinde kórsetýge daıyndalyp jatqan. Sol zamanda keńestik fılmdi «Erekshe eshteńe emes» dep qalaı ataýǵa bolady?! Bul úlken qylmyspen para-par. Sóıtip, «Mımıno» neǵurlym qyzyqty ataý retinde maquldandy.

Atalǵan fılm jaryqqa shyqqan soń Danelııanyń fılmografııasyndaǵy shedevrge balandy. Rejısserdiń qoltańba stıli shyǵarmada aıqyn kórindi. Tereń lırıka men jarqyraǵan ıýmordyń úılesimi kórermen bitkenniń júregin jaýlady. Sıýjet tereń sımvoldyq sıpatqa ıe, onyń basy men sońy keıip­kerdiń týǵan jerdiń ústinen ushyp bara jatqan kadr­larymen únde­setindeı. Túpnusqadaǵy qyzyqty detal – shyn­jyrdaǵy tikushaq, ıakı Mımı­no shy­ǵý tegine, shaǵyn Otanyna túpta­myrymen baılanǵan. Keıipker shet elden qýanysh tappaı, týǵan-týystary men jerlesterine oralady.

Negizinde basty keıipkerler ushqysh Vahtang Kıkabıdze men dáriger-endokrınolog Evgenıı Leonov bolýy kerek edi. O, basta rejısser ssenarııdi Vahtangtyń bolmysyn elestetip otyryp jazǵan. Jumys barysynda oıda joqta jańa keıipker paıda bolady. Ol – armıan júrgizýshisi. Onyń rólin sol tusta-aq dańqy shyqqan Frýnzık Mkrtchıan somdaıdy. Al ushqysh Valıko qonaqúı bólmesinde kimmen ornalasatynyn tıyn laqtyrý arqyly sheshedi. Baq – Frýnzıkke aýady. Osylaısha, qos alyptyń obrazy sol dáýirdiń aınasyna aınalady.

Alǵashynda fılm mýzykalyq ko­medııaǵa aınalýy úshin kóptegen kóńil­di án josparlanǵan, biraq Vahtang Kıka­bıdzeniń ótinishi boıynsha deni shyrqalmady. Onyń ústine akter kadr­da án salmaıtynyn basa aıtty. Sebebi bul keıipkerdiń minezimen sáıkespeıdi. Baıqaǵandaryńyzdaı Valıko – birtoǵa grýzın, onyń oryndaýyndaǵy jeńil yrǵaqty áýen kózge qorash kórinetini anyq. Rejısser akterdiń pikirimen keli­sip, Kıkabıdzege sahna syrtynan áıgili «Chıto-gvrıto» týyndysyn oryndatady. Atalǵan án hıtke aınalyp, akterdiń baǵyn eseledi.

Eski dáýirden paraǵyn qaıyra ash­qanda keńes kıno áleminde «Mımıno» sekildi kindik qany tamǵan topyraqqa adamzat kindigimen baılanatynyn aıtqan fılm joq-aý! Báribir adamnyń jyǵylar jaınamazy týǵan jerdiń shalǵyny men qyraty. Vahtang pen Frýnzıktiń dostyǵy, keńes halyqtarynyń tatý­lyǵyn bildirgenimen, qasqyrda ormanyna qarap ulıtynyn eske túsirdi. Qaıtalap kórýden, jalyqpaısyz!