Sezd delegattaryn tanystyramyz

BUL – QAJETTI QURYLYM deıdi Qostanaı oblystyq kásipodaqtar keńesiniń tóraıymy Balbópe ERTAEVA О́ndiris oryndary men aýyl sharýashylyǵy tyǵyryqqa tirelip, ekonomıka álsiregen 90-shy jyldary kásipodaqtyń mańyzy kemigendeı bolǵan. Biraq naryqtyq qatynastardyń ornyǵýy men odan  keıingi ekonomıkanyń kóterilý jyldary  kásipodaqtar jumysy jańa mazmunǵa ıe boldy. Sebebi,  ekonomıkaǵa memlekettik men­shikpen qatar, jeke menshik keldi. Jańa qoǵamda da eńbekshiler múddesin  kásipodaqtyń qorǵaýy qajettilikke aınaldy. Respýblıka Kásipodaqtary  federasııasy  Prezıdenttiń, Parlamenttiń jáne Úkimettiń aldyna qadaý-qadaý máseleler qoıyp jáne oǵan bıliktiń kózin jetkizip, birlese nátıje shyǵaryp keledi. Basqasyn aıtpaǵanda, jaqynda ǵana bıýd­jettik mekemeler qyzmet­ker­leriniń aılyq jalaqysy 25 paıyzǵa ósti. –Aılyq jalaqysy kóterilgen negizinen muǵalimder ǵoı. Olar, mine, jaz aılarynda kanıkýlǵa shyǵady,  demalys kúnderi den­saýlyqtaryn túzeıdi.  Otbasyndaǵy josparlaǵan jumystaryn bitiredi. Osynyń barlyǵyna  qarjy kerek emes pe? Prezıdentimizdiń  mu­ǵa­limder jalaqysyn ósirýdi sáýir aıyna jyljytqany qandaı  tıimdi boldy,–deıdi  oblystyq  kásip­odaq­tar keńesiniń tóraıymy Bal­bópe Ertaeva. Balbópe Ǵalymjanqyzy  kóp jyldardan beri osy salada qyzmet istep kele jatqandyqtan, kásipodaq jumysynyń  qyr-syryn da, onyń  eńbek adamy úshin mańyzyn da jaqsy biledi. Sondyqtan qıyn jyldardyń ózinde kásiporyndarda ujymdyq sharttyń jasalýyn oblys kásipodaqtary jiti qadaǵalady. –Aldymen  jumysy aýyr ári ju­mysshylary kóp  iri kásip­or­yndarda  ujymdyq sharttyń ja­salýyn kózdedik. Bul jumys­shy­lar­ǵa áleýmettik kepildikter beretin bolǵandyqtan, ony  eńbek adam­dary­nyń ózderine de túsindirý artyq bol­mady. Osy oraıda  asbest óndiretin “Qostanaı mıne­ral­dary”, ataqty “Sokolov-Sarybaı ken óndirý birlestigi”  aksıonerlik qo­ǵam­darynda ıgi isti birden bastap ketti. Bul ken oryndarynda myń­daǵan  adamdar eńbek etedi,–deıdi Balbópe Ǵalymjanqyzy. Qazir oblystaǵy  15 salalaq kásipodaqta 1342 uıym jumys isteıdi. Olardyń 125 myńnan asa  múshesi bar. Oblys kásiporyndary men mekemelerinde  osy kezge deıin 1724 ujymdyq shart qabyldansa, sonyń 1502-si kásipodaqtar yq­palymen júzege asty. 2008 jyly Prezıdentimiz Nur­sultan Nazarbaev respýb­lıkadaǵy  kásipkerlermen kezdesip, bıznestiń áleýmettik  jaýap­ker­shiligi týraly aıtqan bolatyn. Osy kezdesýde  Nur­sultan Ábishuly ár  kásiporyn men sharýashylyqtarda ujymdyq shart jasalsyn degendi de qadap aıtty. – El táýelsizdigin alǵan 20 jyldyń ishinde kásipodaqtardyń qol jetkizgen jetistigi az emes. 2007 jyly Eńbek kodeksi qabyl­dandy. Osy zańdaǵy  baptardyń 80 paıyzy kásiporyndar men me­ke­melerde kásipodaqtarmen sanasýdy talap etedi, – deıdi B.Er­taeva. Kásipodaqtar qazir tek óndiris kásiporyndarynda ǵana emes, mem­lekettik bıýdjettik  meke­melerde de óte yqpaldy bolyp otyr. Mysaly, oǵan mektepter men aýrýhanalar ujymdaryndaǵy  qol jetken  jeńil­dikter  jarqyn mysal bola alady. –Kásipodaqtardyń 22 sezin elimizdegi barlyq eńbek ujymdary kútip otyr. Sebebi, onda  eńbek­aqy­ny kóterý  men baǵany tómendetý máselesi mindetti túrde kóteriledi. Al bul – turmys bı­legen adamdar ómirindegi  ózekti má­sele. Kásip­odaqtyń  búgingi qo­ǵam­daǵy qajet­tilik ekeni de son­dyqtan,–deıdi Balbópe Ǵalym­janqyzy. Názıra JÁRIMBETOVA. QOSTANAI. KÚShTI KÁSIPODAQ – JUMYSShYLARDYŃ TIREGI Kásipodaqtar áleýmettik sha­ra­lardyń júzege asyrylýyna ózi­niń baqylaýshy rólinde emes, aza­mattyq qoǵamnyń mańyzdy ıns­tıtýttarynyń biri retinde, bir kisideı atsalysyp, óz úlesterin qosyp keledi, deıdi Ońtústik Qazaqstan oblystyq kásipodaqtar keńesiniń tóraǵasy Dosybaı Sherimqulov. Elimizde, onyń ishinde bizdiń Ońtústik Qazaqstan oblysynda da kásipodaqtardyń belsendi atsa­lysýymen atqarylyp jatqan ıgi ister az emes. Elbasynyń byl­tyrǵy “Daǵdarys arqyly jańarý men damýǵa” atty Jol­daýy men Úkimet bekitken “100 mektep, 100 aýrýhana” jáne “Jol kartasy” baǵdarlamalary boıynsha Oń­tústik Qazaqstan oblysynda jumys júrgizilip, 25,7 mlrd. teńge ıgerildi, 750 ın­ves­tısııalyq joba júzege asy­ryldy. Onyń ishinde turǵyn úı-kommýnaldyq sha­rýashylyq ba­ǵyty boıynsha – 324, áleý­mettik salada 285 nysan jón­deýden ótkizilgen. Osyǵan úles qosyp otyrǵan bizdiń kásipodaq músheleri, ká­sip­odaq uıymdary, al osy ótken kezeńde bizdiń kásip­odaq­tardyń uıymdyq jaǵynan nyǵaıyp, qoǵamdaǵy alyp otyrǵan orny bıikteı tústi. Qazirgi tańda oblys kásipodaqtary respýblıkadaǵy iri kásipodaq uıymy bolyp sa­nalady. Ońtústik Qazaqstan kásipodaqtary oblystyq ke­ńe­sinde 178 myń kásipodaq múshesi bar. 1955 bastaýysh kásipodaq uıy­mynan, 199 sehtyq, 1059 kásipodaq toptarynan turatyn 13 salalyq kásipodaq uıymdaryn biriktirip, olardyń jumysyn úılestiredi. D.Sherimqulov kelesi ke­zekte 2005 jylǵy sáýirde ká­sipodaqtardyń oblystyq odaq­ara­lyq XXIV kon­fe­rensııa­synda oblystyq keńes jumy­synyń 2005-2010 jyldarǵa arnalǵan negizgi baǵyttary bekitilgenin atap ótti. Onyń sózine qaraǵanda, sol bo­ıynsha jumystaryn júıelep keledi eken. Oblystyq kásip­odaqtar keńesi áleýmettik áriptestik jáne áleýmettik eńbek qa­tynastaryn retteý jónindegi úsh jaqty komıssııa jumysyna belsendi túrde katysýda. Komıssııa otyrys­tarynda, jumys josparyna sáıkes máseleler zerdelenip, tal­qylaýǵa engizilip, oblystyq kelisimniń júzege asyry­lýyna, úsh jaqty komıssııa qa­byl­daǵan sheshimderdiń oryn­dalýyn baqylaýǵa úles qosyp keledi. Úsh jaqty komıssııanyń otyrystarynda “Kedeıshilik pen jumyssyzdyqty tómen­detý”; “Áleýmettik áriptestikti damytý”; “Ujymdyq sharttar týraly”;  aýdandardaǵy kásip­oryndar men meke­melerde eńbek qaýipsizdigi men sa­laýatty eńbek jaǵdaıyn qam­tamasyz etý sııaqty ma­ńyzdy máseleler qaralyp keledi. “Ujymdyq shart túzińizder!” jalpyr­es­pýb­lı­kalyq aksııa ótkizý barysynda salalyq kásipodaq uıymdarynyń al­dyna jańa bastaýysh kásip­odaq uıymdaryn qurý jóninde múmkindikti meılinshe mo­lynan paıdalaný maqsaty qoıylǵan bolatyn. Munyń ózi ońdy nátıjesin berdi. Aksııa barysynda 78 bastaýysh ká­sipodaq uıymdary quryldy. Oblys ákimdigi men jumys berýshiler jáne jumyskerler birlestikteri arasynda daǵ­darys kezeńińde jumys­ker­lerdiń eńbek quqyqtary men kepil­dikteriniń saqtalýy jóninde memorandýmdarǵa qol qoıyldy. Bul jumys oryn­darynyń saqtalýyna jáne jappaı ju­mystan shyǵarýdyń aldyn alýǵa múmkindik beredi. Oblysta  bıznestiń áleýmettik jaýap­ker­shiligi  sheńberinde 2008 jyly 254 memorandým jasalyp, ótken jyly álemdik daǵ­darysqa baılanysty 408 memorandýmǵa qol qoıyldy. Onda, negizinen, azamattardyń quqyǵyn qorǵaý, halyqty tutyný taýarlary men dári-dármek baǵalaryn turaq­tandyrý, stýdentterdi áleýmet­tik qorǵaý jóninde kelisildi. D.Sherimqulovtyń aı­tý­ynsha, oblystyq kásipodaq uıymdary halyqtyń jumyspen qamtylýyn, jumystan bosa­tyl­ǵandardyń jáne májbúrli demalysqa jiberilgen eńbek­ker­lerdiń sanyn, jalaqynyń berilmeýin nemese keshik­ti­rilýin anyqtaý maqsatynda mo­nı­torıngter júrgize bastapty. Bul jaqsy nátıjesin berdi. Sońǵy bes jylda Qazaqstan  Kásipodaqtary federasııasy jáne onyń quramdas bóligi Ońtústik Qa­zaqstan oblystyq kásip­odaqtary egemen elimizde jańa demokratııalyq, aza­mattyq qoǵam qurýdyń belsendi qatysýshysy bola bildi. Baqtııar TAIJAN. ShYMKENT.