Saıası básekege jol ashady

Elimizdiń óndiristik, medı­sınalyq salasyn kásibı mamandarmen qamtamasyz etip kele jat­qan aımaqta demografııalyq jaǵynan da turaqty ósim bar. Onyń ústine, óńir turǵyndarynyń saıa­sı belsendiligi jyldan-jylǵa artyp keledi. Sondyqtan da bolar ortalyq bıliktiń Aqtóbe aımaǵyna nazary ózgeshe. Ortalyq saılaý komıssııasynyń málimeti boıynsha búginde Parlament Májilisine depýtattyqqa Aq­tóbe oblysynan birmandatty saılaý okrýgi boıyn­sha 16 úmitker tirkeýden ótken. Onyń 6-sy áıel, 10-y er adam. Úmit­kerlerdiń ortasha jasy – 54-te. Al oblystyq, qalalyq já­ne aýdandyq máslıhattarǵa 686 úmitker tirkeldi.

Prezıdent Q.Toqaevtyń bas­tamasymen júzege asyrylyp jatqan saıası reformalar aı­maq­tardyń saıası belsendiligin arttyrýdy kózdep otyr. Sonyń bir kórinisi – el bolashaǵyna beı-jaı qaramaıtyn belsendi azamattar ózderin saılaý organdaryna úmitker retinde usynýǵa múmkindik aldy. Elimizge majorıtarly saılaý júıesiniń qaıta oralýy, ıaǵnı Májilistiń 30 paıyzy birmandatty okrýgterden saılanǵan depýtat­tardan jasaqtalýy – azamattardyń saıası ómirge aralasýyna keń jol ashady ári eldegi saıası básekelestik pen kúrestiń shynaıy demokratııalyq mánin kórsetedi. Bul – bir. Ekin­shiden, Májilis jáne barlyq deńgeıdegi máslıhattar saılaýyna jańadan qurylǵan saıası partııalar qa­tysady. Bul partııa­lar qazirgi tańdaǵy ózekti máselelerdi qozǵap, Parlamentten oryn almaq oıy bar. Olardyń maqsaty qanshalyqty júzege asatyndyǵyn aldaǵy saılaý kórsetedi. Degen­men bizdiń oıy­myzsha qazirgi jaǵdaıda olar­dyń múmkindigi jetkilikti. Sebebi, olar saıası júıedegi ja­ńa oıynshylar retinde saı­laýshylardyń tańdaýyna yqpal etedi. Úshinshiden, proporsıonaldy saılaý júıe­sindegi paıyzdyq kedergini 7-den 5-ke túsirý saıası partııalar úshin úl­ken jeńildik jáne basty múm­kindik boldy. О́z kezeginde bul qoǵamdaǵy demokratııalyq úrdisterdiń ári qaraı damýyna yqpal eteri sózsiz. Tórtinshiden, saılaý bıýlletenine «barlyǵyna qarsymyn» grafasynyń engizilýi saılaýshylardyń kóńil kúıin anyqtaýǵa jol ashady. Osy arqyly saıası partııalardyń qo­ǵamdaǵy alatyn orny men rólin kórýge bolady. Besinshiden, Konstıtýsııaǵa jáne Saılaý týraly zańǵa engizilgen ózgerister men tolyqtyrýlar saı­laýdyń ótýine de birqatar óz­ge­shelikter alyp keledi. Demek, saı­laý ba­rysyndaǵy úgit-nasıhat ju­mys­tarynda básekelestik kú­sheıe­di.

Tujyrymdarymdy ortaǵa sala otyryp, saılaýdyń shynaıy ári demokratııalyq normalarǵa saı ótýi tek ǵana bılikke emes, so­nymen qatar saılaýshylarǵa da tikeleı baılanysty degim keledi. Sol sebepti el turǵyndary saılaý kúni óz daýys berý ýchaskelerine kelip, azamattyq tańdaýyn ja­saǵany jón.

Ashat KEŃESOV,

saıası ǵylymdar kandıdaty, Q.Jubanov atyndaǵy Aqtóbe óńirlik ýnıversıteti áleýmettik-saıası pánder kafedrasynyń dosenti

Aqtóbe