Ana men balanyń amandyǵy – amanat

Gúlnur Nurǵalıeva – Shymkent qala­sy­nyń týmasy. Kópbalaly otbasynda ósken. Altyn qursaqty anasy tórt ul, tórt qyz súıgen. Áke-sheshesi 40 jyl mektepte ustazdyq etken. Al ózi muǵalimdik joldy tańdamaı, dáriger bolýǵa ańsary aýǵan. Ońtústik Qazaqstan medısınalyq aka­demııasynyń túlegi. 2001 jyly ob­lys­tyq perınataldy ortalyqta akýsher-gınekolog dáriger bolyp eńbek jolyn bastaǵan. Mamandyǵynyń maıtalmany bolýǵa qushtar ol elordada «Ana men bala» ulttyq ǵylymı ortalyǵy ashyldy degen habardy estigennen-aq sonda jumys isteýge nıettengen. Aqyry armanyna jetip, ol 2008 jyldyń maý­symynda ortalyqta jumysyn jal­ǵap­­ty. Medısına órken jaıǵan zamanda dá­rigerler jańashyldyqqa saqadaı saı, ámbebap bolýy shart. Kez kelgen jaǵdaıda áıeldiń bosanýy qıyndaýy múmkin ǵoı. Mundaıda dári­gerler sózge kelmeı operasııaǵa qam­da­na­dy. Ana men bala ortalyǵyna júkti áıel túskende dárigerler onyń buǵan deıingi jáne qazirgi ahýalyna qatysty de­rekterdi qo­rytyp, dıagnoz shyǵarady. G.Nur­ǵa­lıe­va­nyń jumysynyń taǵy bir qıyn tusy  Ana men bala ortalyǵynda kóbi­ne-kóp ár óńirden aýyr jaǵ­daı­daǵy analar kelip bosanady.

«Bizdiń ortalyqqa Aqmola, Batys Qazaqstan, Qaraǵandy, Ulytaý oblystary qaraıdy. Sondaǵy dıagnoz boıynsha kelgen áıelderdi qabyldaımyz. Olar ekstragenıtaldy patologııasy bar, ıaǵnı ish qurylysy, júrek qantamyr júıesi, tynys alý júıesi, búırek, as qorytý júıesi zaqymdanǵan, mı jaraqaty, tipti basyna qan quıylǵan áıelder bolýy múmkin. Osyndaı júkti áıelder bizde bosanady. Sol sekildi balalarda keıde týabitti anyq­talatyn aqaýlarǵa baılanysty jú­rek qantamyr júıesi, nesep shyǵarý júıesi, ártúrli isikter patologııasy bolýy múmkin. Sosyn bizde shala týǵan balalardy ári qaraı jetildirip otyratyn neonatologııa bólimshesi bar. Mysaly, áıel 37 aptadan keıin bosansa, merzimine jetip bosanǵan bolyp esepteledi. Al oǵan jetpese, náreste shala týǵan bolyp sanalady. Bizde júktiliktiń 25-aptasynda bosanǵan analar boldy. Balalar anestezıolog-reanımatologteriniń kómegimen salmaǵy 500 gramnan asqan shaqalaqty jetildirýge bolady. Buryn 1 kılodan (1000 gramm) asqan náresteler ǵana bala bolyp sanalǵan eken. Júktiliktiń 25, 26-aptasynda bo­san­ǵandarǵa medısınada preeklampsııa degen dıagnoz bar. Onyń jeńil jáne aýyr dárejesi degen bolady. Aýyr túrinde áıelderde isik paıda bolady, qan qysymy kóteriledi. Mundaı jaǵdaıda biz qoldan kelgenshe ananyń jaǵdaıyn baqylap otyryp, júktiliktiń merzimin sozýǵa tyrysamyz», deıdi dáriger.

Júkti áıelder bosanǵanǵa deıin bir­ne­she ret tekseriledi. Ananyń den­saý­lyǵynda júktilikke qaıshy keletin júrek aqaýy, qaterli isik, baýyr, búı­rek aýrýlary bolmaýy kerek. Eger mun­daı aýrýlardyń belgisi baıqalsa, bir­ne­she dáriger bas qosyp keńesedi. Iаǵnı dá­rigerler áıelge bosaný kezindegi keder­gi­ler­di aıtyp eskertedi. Amal joq, áıeldiń júktiligin kúshtep toqtata almaıdy. Tek ananyń densaýlyǵyn jiti baqylaýǵa alady. Budan ári áıeldiń jaǵdaıy tipti na­sharlasa, úsh dáriger keńesip, jedel sheshim qabyldaıdy. Biraq osy sheshim týraly barlyq aqparatty ananyń týystary bilip otyrady.

«Jańylmasam, 2009 jyly bolsa kerek. Shym­kentte jumys istep júrgenimde, ádet­­tegideı, júkti áıel kelip tústi. Bosa­ný zalyna qabyldadyq. Anany kórdik, qursa­ǵynda egiz bala baryn bildik. Sebebi bizge deıin dárigerler, ananyń ózi de egiz dep kelgen. Birinshi, izinshe ekinshi bala dúnıege keldi. Sonda bizde úshinshi bala bar degen kúmán boldy. Sodan taǵy qarasaq, rasymen úshinshi bala bar bolyp shyqty. Osylaı úshem dúnıege keldi. Aman-saý ózi bosandy. Taǵy sol Shymkentte júkti áıeldi bir palatadan ekinshige aýystyrar shaqta qashyp ketkenin bildik. Aýrýhanany aınalyp, taba almadyq. Onyń ómirine jaýapty biz. Jumystan soń qasymda taǵy bir dáriger bar, Saıram aýdanyndaǵy júkti áıeldiń mekenjaıyna tarttyq. Biz áýeli áıeldiń atasymen sóılesip, jaǵdaıdyń aýyr ekenin túsindirdik. Keıin kelin jasyrynǵan úıge bardyq. Darbazanyń arǵy jaǵynda kúıeýi áıelin ońaılyqpen jibergisi joq. Áıeliniń aıy-kúni jetpeı bosanýyna qarsy bolyp tur. Amal joqtan polısııa shaqyramyz dep jatyp, kóndirip, aýdannyń jedel járdem kóligimen qalaǵa jetkizdik. Áıelden júktiliktiń asqy­nýy baıqalyp, perzenthanaǵa jetkenshe qusyp keldi. Qan qysymy 180-ge bir-aq kóterilgen eken. Árıne, keıin bala shala týyldy. Biraq ári qaraı jetildi, úıi­ne­ shyqty. Sol ýaqytta kúıeýine esik ash­qa­ny úshin alǵys aıtqanymyz bar», dep eske alady akýsher-gınekolog.

Salada jyldar boıy eńbek etip, tájirı­besi tolysqan G.Nurǵalıeva kez kelgen oqys jaǵdaıda birden dárigerdi kinálaýǵa bolmaıdy deıdi. Sebebi sátti bosaný kóp jaǵdaıda ananyń densaýlyǵyna baılanysty eken. Olar ýaqtyly dá­ri­gerge qaralyp, kútinse durys. Al dá­ri­ger­ler ana men balany aman alyp qalý úshin qoldan kelgenniń barlyǵyn jasap baǵady. Mysaly, G.Nurǵalıeva kúni búginge deıin jumysqa oń aıaǵymen kirip, «osyndaǵy ana men balalardy Allam aman saqtasyn, analar sábıin baýyryna bassyn» dep nıet etedi eken.

Akýsher-gınekologterdiń ár kúni kúr­deli. Táýlik boıy kezekshilik etedi. Kezekshilikti ekinshi dárigerge ótkiz­gen kúnniń ózinde úıge jeter-jetpes­ten pasıentterdiń ahýalyna alańdap, telefonǵa eleńdeýmen bolady. Oraıly sátte G.Nurǵalıeva eńbek jolyn basta­ǵan­da qasyna ilestirip, mamandyqqa baý­lyǵan Mahabbat Momynova, Nurlan Júsipov, Altynaı Begmanova syndy dári­gerlerge alǵysy zor ekenin aıtty. Izinshe saladaǵy dárigerlerdiń eńbegi tabysty bolsyn dep, ana men balanyń amandyǵyn tiledi.