Zaýlaǵan ýaqyt qoısyn ba, eki-úsh aı óte shyǵyp, Atatúrik tapsyrǵan istiń nátıjesin surapty. Sonda óndiris mınıstri túrik áıelderiniń tabıǵaty batys mentalıtetine uqsamaıtynyn, sol sebepti olardyń erlermen jaǵalasyp, dalada kásip qýyp júre almaıtynyn aıtypty. Onymen qosa áıel kisi atqaratyn bala tárbıesi men úı sharýasynyń ózi úsh erkekke júk ekenin jetkizipti. Sonda uzaǵyraq oılanyp qalǵan Atatúrik túrik áıeli kásipke barmasa, kásip árbir «túrik áıeliniń esigin qaqsyn, kásipti túrik áıeliniń úıine kirgizip berińder» dep qatań buıyrǵan kórinedi.
Nátıjesinde jeńil ónerkásibi, qolóneri men shaǵyn jáne orta bıznesi qanatyn keńge jaıǵan búgingi Anadoly túrikteriniń murtyn balta shappaı tur. Ekonomıkalyq qýatynyń arqasynda aıdarynan jel esip, aıbarynan jaý yǵyp júr. Qoldasań áıeldi qolda degendegi usynys-oıymyzdyń uǵym-parqy osy.
Bizdiń elde de áıelder álemi jyl ótken saıyn baıyp, qýattanyp keledi. Desek te áıelder bıznesin qoldaý prosesi keıde tym baıaý qozǵalǵandyqtan kóp sharýa orta jolda qalyp qoıyp jatqandaı. Osy suraqqa jaýapty aı basynda Astanada ótken «Áıelder kásipkerligin qoldaý arqyly aýyldyń turaqty damýy» atty respýblıkalyq konferensııadan izdep kórdik.
Áıelder kásipkerligin qoldaý jobalarynyń nátıjesi qoǵamdaǵy oń ózgerister bolýy tıis, deıdi sharany uıymdastyrýshylar. Olardyń aıtýynsha, áıelder bıznesti ashý kezinde, sondaı-aq kásipti júrgizýdiń bastapqy kezeńinde qıyndyqqa kóp tap bolady. Bul – eń aldymen qarjylandyrýdyń jetispeýshiligi, oǵan qosa aýyldyq jerlerde qajetti daǵdy men aqparat ta tapshy. Konferensııaǵa qatysýshylar osy kedergilerdi eńserýdiń jolyn izdedi.
«Aýyldy qoldaýdyń memlekettik sharalary týraly qajetti aqparat alý jáne ony óńirlerdegi aýdıtorııamyzǵa jetkizý úshin qoǵamdyq uıymdar men bıznes birlesýi kerek. Al ortaq jobalardy josparlaý úshin seriktestiktiń barlyq taraptary úılesimdi áreket etýi qajet», dedi Aýyl áıelderi forýmyn uıymdastyrý komıtetiniń tóraıymy Maıra Aısına.
The Coca-Cola Foundation ókili Aleksandra Akkırmannyń aıtýynsha, «Coca-Cola Belesteri» sekildi áleýmettik jobalardy júzege asyrýdaǵy tabysty tájirıbe qoǵamǵa óz paıdasyn berip otyr.
«Barlyq áıelder men qyzdardyń quqyǵyn keńeıtý, laıyqty eńbekpen qamtý isteri quptarlyq. Ekonomıkalyq ósý, turaqty damý maqsattary arasynda ózara baılanystar qajet ekeni aıan. Salynǵan ınvestısııa men alynǵan nátıjelerdi saraptap, salystyrý qajet. Jobalardy baǵalap, qoǵamdaǵy ózgeristerdiń bar-joǵyn jáne sıpatyn kórsetýge tıispiz», deıdi ol.
«Áleýmettik dınamıka» qoǵamdyq qorynyń dırektory Elena Ojgonyń aıtýynsha, qazir qoǵamdaǵy áıelder bıznesine degen kózqaras eleýli ózgerdi. Konferensııa barysynda «Atameken» UKP, «Áleýmettik dınamıka» qory, «Jasyl ekonomıkany» qoldaý jáne G-Global-dy damytý koalısııasy sekildi qoǵamdyq uıymdar arasynda birge qyzmet etý týraly úshjaqty memorandýmǵa qol qoıyldy.
«Osy seriktestigimiz aıasynda usynatyn dúnıelerimiz bar. 2021 jyly júrgizilgen «Aýyldaǵy áıelder kásipkerliginiń áleýeti» atty zertteý elde aýyl kásipkerligindegi áıelderdiń áleýeti úlken ekenin kórsetti: áıelderdiń úshten birine jýyǵy óz isin ashqysy keledi. Osyndaı monıtorıngti búkil óńirde áıelderdi kóbirek qamtý arqyly jyl saıyn birlesip jasaýǵa bolady dep esepteımiz. Bizdiń Farmerschool.kz jáne Businessteam.ccb.kz onlaın alańdarymyz bolashaq kásipker áıelder arasynda suranysqa ıe jáne seriktestik taraptary ony qoldana alady. Sońǵy birneshe jylda onlaın stýdentter sany 6 ese ósti», dedi «Jasyl ekonomıkany» qoldaý jáne G-Global-dy damytý Koalısııasynyń atqarýshy dırektory Ashat Súleımenov.
Farmerschool.kz onlaın mektep kýrstary Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń Skills.enbek.kz platformasyna ornalastyryldy jáne jyl qorytyndysy boıynsha otandyq áıelder arasyndaǵy osy alańǵa suranys birinshi orynda ekeni anyqtaldy. Jańa kýrstardyń sany artyp keledi jáne bıyl paıdalanýshylarǵa agrobıznestiń 6 jańa baǵyty usynylady.
Osy aıdyń birinen bastap jyl saıynǵy oqytý kezeńi men kásip bastaǵysy keletin áıelder arasyndaǵy úzdik bıznes-ıdeıaǵa arnalǵan «Coca-Cola Belesteri» baıqaýy bastalady. Baıqaý nátıjesi boıynsha jeńimpazdarǵa grant usynylady. Baıqaý osy jyldyń 11 qazanyna deıin jalǵasady. Marapattaý Astanadaǵy Aýyl áıelderiniń respýblıkalyq forýmynda ótedi.
2013 jyly negizi qalanǵan joba kásipkerlik negizderine oqytý baǵdarlamalary arqyly Qazaqstannyń búkil aýmaǵynda, atap aıtqanda aımaqtarda áıelder kásipkerligin damytýǵa baǵyttalǵan. 10 jyl ishinde 60 myńnan astam áıel oqytyldy, olardyń 117-si óz isin damytýǵa grant alyp, 300-den astam jumys ornyn ashty. Jobaǵa qatysýshylardyń sany onlaın oqytýdyń arqasynda jylyna 2 myń adamnan 15 myńǵa deıin ósti. Al grant sany eki ese artqan.
