Áıel álemi • 07 Naýryz, 2023

Qoldasań, áıeldi qolda

594 ret
kórsetildi
6 mın
oqý úshin

Budan bir ǵasyr buryn Anadolydaǵy túrik eliniń kemel reformatory Mustafa Kemal Atatúrik mınıstrlerdiń basyn qosqan bir jıynda «Áıel teńdigin, áıel erkindigin aıtyp júrmiz, endeshe túrik áıelderi de erlerimen qatar kásip meńgersin. Tym bolmaǵanda shaǵyn nemese orta bıznespen shuǵyldansyn» degen maǵynada tamyzyqty otqa otyn bolar oı tastapty. Bul izgilikti oıdy amalǵa asyrý úshin úkimetke eki-úsh aıdyń merzimin kesip berip, sharany óz baqylaýyna alatynyn nyqtap shegelepti.

Qoldasań, áıeldi qolda

Zaýlaǵan ýaqyt qoısyn ba, eki-úsh aı óte shyǵyp, Atatúrik tapsyrǵan is­tiń nátıjesin surapty. Sonda óndiris mı­nıstri túrik áıelderiniń tabıǵaty batys mentalıtetine uqsamaıtynyn, sol sebepti olardyń erlermen jaǵalasyp, dalada kásip qýyp júre almaıtynyn aıtypty. Onymen qosa áıel kisi atqaratyn bala tárbıesi men úı sharýasynyń ózi úsh erkekke júk ekenin jetkizipti. Sonda uzaǵyraq oılanyp qalǵan Atatúrik túrik áıeli kásipke barmasa, kásip árbir «túrik áıeliniń esigin qaqsyn, kásipti túrik áıeliniń úıine kirgizip berińder» dep qatań buıyrǵan kórinedi.

Nátıjesinde jeńil ónerkásibi, qol­óne­ri men shaǵyn jáne orta bıznesi qa­na­tyn keńge jaıǵan búgingi Anadoly tú­rikteriniń murtyn balta shappaı tur. Ekonomıkalyq qýatynyń arqasynda aıdarynan jel esip, aıbarynan jaý yǵyp júr. Qoldasań áıeldi qolda degendegi usynys-oıymyzdyń uǵym-parqy osy.

Bizdiń elde de áıelder álemi jyl ótken saıyn baıyp, qýattanyp keledi. Desek te áıelder bıznesin qoldaý prosesi keıde tym baıaý qozǵalǵandyqtan kóp sharýa orta jolda qalyp qoıyp jatqandaı. Osy suraqqa jaýapty aı basynda Astanada ótken «Áıelder kásipkerligin qoldaý arqyly aýyldyń turaqty damýy» atty respýblıkalyq konferensııadan izdep kórdik.

Áıelder kásipkerligin qoldaý jo­ba­­larynyń nátıjesi qoǵamdaǵy oń ózge­rister bolýy tıis, deıdi sharany uıym­das­tyrýshylar. Olardyń aıtýynsha, áıelder bıznesti ashý kezinde, sondaı-aq kásipti júrgizýdiń bastapqy kezeńinde qıyndyqqa kóp tap bolady. Bul – eń aldymen qarjylandyrýdyń jetispeýshiligi, oǵan qosa aýyldyq jerlerde qajetti daǵdy men aqparat ta tapshy. Konferensııaǵa qatysýshylar osy kedergilerdi eńserýdiń jolyn izdedi.

«Aýyldy qoldaýdyń memlekettik sharalary týraly qajetti aqparat alý jáne ony óńirlerdegi aýdıtorııamyzǵa jetkizý úshin qoǵamdyq uıymdar men bıznes birlesýi kerek. Al ortaq jobalardy jos­parlaý úshin seriktestiktiń barlyq taraptary úılesimdi áreket etýi qajet», dedi Aýyl áıelderi forýmyn uıymdastyrý komıtetiniń tóraıymy Maıra Aısına.

The Coca-Cola Foundation ókili Aleksandra Akkırmannyń aıtýynsha, «Coca-Cola Belesteri» sekildi áleýmettik jobalardy júzege asyrýdaǵy tabysty tájirıbe qoǵamǵa óz paıdasyn berip otyr.

«Barlyq áıelder men qyzdardyń quqyǵyn keńeıtý, laıyqty eńbekpen qamtý isteri quptarlyq. Ekonomıkalyq ósý, turaqty damý maqsattary arasynda ózara baılanystar qajet ekeni aıan. Sa­lyn­ǵan ınvestısııa men alynǵan nátı­je­lerdi saraptap, salystyrý qajet. Jo­balardy baǵalap, qoǵamdaǵy ózge­ris­ter­diń bar-joǵyn jáne sıpatyn kórsetýge tıispiz», deıdi ol.

«Áleýmettik dınamıka» qoǵamdyq qorynyń dırektory Elena Ojgonyń aıtýyn­sha, qazir qoǵamdaǵy áıelder bız­ne­sine degen kózqaras eleýli ózgerdi. Konferensııa barysynda «Atameken» UKP, «Áleýmettik dınamıka» qory, «Jasyl ekonomıkany» qoldaý jáne G-Global-dy damytý koalısııasy sekildi qo­ǵamdyq uıymdar arasynda birge qyzmet etý týraly úshjaqty memorandýmǵa qol qo­­ıyldy.

«Osy seriktestigimiz aıasynda usy­na­tyn dúnıelerimiz bar. 2021 jyly júr­gizilgen «Aýyldaǵy áıelder kásip­ker­li­gi­niń áleýeti» atty zertteý elde aýyl kásip­kerligindegi áıelderdiń áleýeti úlken ekenin kórsetti: áıelderdiń úshten birine jýyǵy óz isin ashqysy keledi. Osyndaı monıtorıngti búkil óńirde áıelderdi kóbirek qamtý arqyly jyl saıyn birlesip jasaýǵa bolady dep esepteımiz. Bizdiń Farmerschool.kz jáne Businessteam.ccb.kz onlaın alańdarymyz bolashaq kásipker áıelder arasynda suranysqa ıe jáne seriktestik taraptary ony qoldana alady. Sońǵy birneshe jylda onlaın stýdentter sany 6 ese ósti», dedi «Jasyl ekonomıkany» qoldaý jáne G-Global-dy damytý Koalısııasynyń atqarýshy dırektory Ashat Súleımenov.

Farmerschool.kz onlaın mektep kýrs­tary Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń Skills.enbek.kz platformasyna ornalastyryldy jáne jyl qorytyndysy boıynsha otandyq áıelder arasyndaǵy osy alańǵa suranys birinshi orynda ekeni anyqtaldy. Jańa kýrstardyń sany artyp keledi jáne bıyl paıdalanýshylarǵa agrobıznestiń 6 jańa baǵyty usynylady.

Osy aıdyń birinen bastap jyl sa­ıynǵy oqytý kezeńi men kásip bastaǵysy keletin áıelder arasyndaǵy úzdik bıznes-ıdeıaǵa arnalǵan «Coca-Cola Belesteri» baıqaýy bastalady. Baıqaý nátıjesi boıynsha jeńimpazdarǵa grant usynylady. Baıqaý osy jyldyń 11 qazanyna deıin jalǵasady. Marapattaý Astanadaǵy Aýyl áıelderiniń respýblıkalyq forýmynda ótedi.

2013 jyly negizi qalanǵan joba ká­­sipkerlik negizderine oqytý baǵdar­la­malary arqyly Qazaqstannyń búkil aýma­ǵynda, atap aıtqanda aımaqtarda áıelder kásipkerligin damytýǵa baǵyt­tal­ǵa­n. 10 jyl ishinde 60 myńnan astam áıel oqytyldy, olardyń 117-si óz isin damytýǵa grant alyp, 300-den astam jumys ornyn ashty. Jobaǵa qatysýshylardyń sany onlaın oqytýdyń arqasynda jylyna 2 myń adamnan 15 myńǵa deıin ósti. Al grant sany eki ese artqan.