Qazaly aýyl sharýashylyǵy tehnıkýmyn, Almaty zooveterınarlyq ınstıtýtyn bitirgen Kósherbaı Dáýletbaev elimizdiń aýyl sharýashylyǵy salasyna qajyry men qaıratyn jumsady. Almaty qalasy Kalının aýdandyq atqarý komıtetinde ınspektor, Búkilodaqtyq Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi Veterınarııa qyzmetine qarasty kóliktik veterınarlyq baqylaý pýnktiniń bastyǵy, Almaty qalalyq atqarý komıtetine qarasty aýyl sharýashylyǵy jáne veterınarııa bóliminiń meńgerýshisi, Qarjy mınıstrliginiń sharýashylyq jónindegi basqarmasynyń bastyǵy qyzmetterin abyroıly atqardy.
Elimiz Táýelsizdik alǵannan keıin búkilodaqtyq mańyzy bar mekemeler men qyzmetter qaıta quryla bastady. Burynǵy odaqtyq bir júıege baǵynǵan, shekaradan ótetin aýyl sharýashylyǵy ónimderine veterınarlyq qadaǵalaý men baqylaý qyzmetin atqarǵan memlekettik mańyzy bar arnaıy mekeme elimizde qaıta quryldy. Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń Veterınarııa komıtetine qarasty Shekara men kóliktegi maldárigerlik baqylaý bas basqarmasynyń bastyǵy bolyp Kósherbaı Dáýletbaev taǵaıyndaldy.
«Medısına adamdy, veterınarııa adamzatty emdeıdi» degen sóz negizi tegin aıtylmasa kerek. Buryn shekaradan kiretin temir jol aýmaqtarynda ǵana qyzmet etken mekemeniń endigi qurylymy shekaralyq joldardy da baqylaýda ustaýǵa mindetteldi. Shekaralarda eldiń qaýipsizdigin kúzetetin memlekettik mańyzdy qyzmetterdiń qataryna veterınarlyq baqylaý qyzmeti de tartyldy. Shekaralardaǵy mańyzdy bes qyzmettiń birine aınalǵan jańa salanyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn nyǵaıtý, qyzmet úılerimen qamtamasyz etý, maman kadrlardyń biliktiligin arttyrý sekildi mazasyz tirlik jańadan qurylǵan basqarmanyń negizgi maqsatyna aınaldy.
О́z aldyna táýelsizdik alǵan kórshiles eldermen aradaǵy qyzmettik baılanysty nyǵaıtý, veterınarlyq qadaǵalaýǵa qajetti erejelerdi bekitý, qyzmetkerlerdi arnaıy qyzmet kıimderimen qamtamasyz etý sekildi máseleler basqarma qyzmetiniń mańyzyn arttyra tústi. Eldegi ujymshar-keńsharlar taratylyp, mal sharýashylyǵy ydyrap, daǵdarysqa ushyraǵan veterınarııa mamandary shekaradaǵy veterınarlyq baqylaý qyzmetine jumysqa tartyldy. Az ǵana ýaqyttyń ishinde basqarma qyzmetin búkil elge tanytqan Kósherbaı Dáýletbaıuly aýyl sharýashylyǵy salasynyń bedeldi mamanyna aınaldy.
Ustazdyq qyzmetti atqarmasa da, ózderi tańdaǵan mamandyqtyń bedelin shyrqaý bıikke kótergen Kóshekeńdi elimizdiń veterınar mamandary ózderine ustaz tutady. Olar bilikti basshynyń kez kelgen salanyń qyzmetin gúldendiretinine senedi. Áldeqashan zeınetkerlikke shyqsa da, respýblıkamyzdyń túkpir-túkpirinde júrgen inileri abyroı bıiginen alasarmaǵan aǵalaryn izdep jatady. Aryna da, abyroıyna da kir shaldyrmaǵan aǵanyń erekshe marapaty osy shyǵar.
О́mir mektebiniń úıreteri kóp qoı. Etek-jeńin jınap, erteńine oı jibergen jastyń aldynan jaqsy tálimgerdiń kezdeskeni jarty baqyt. О́ńirdiń mektebine qaraǵanda ómirdiń mektebiniń qıyn bolatynyn uǵatyn jasqa keldik. Dańǵyl jolǵa túsken jolaýshynyń adaspaıtyny sekildi, jyqpyly men jyrasy qatar kezdesetin ómirdiń keıbir soqpaqtarynda janyńa medet, rýhyńa súıeý bolatyn temirqazyq jandar qajet-aq.
Qazirgideı zamanda, ómirimizge tireý bolarlyq qundylyqtardyń máni men maǵynasy ózgergen kezeńde, kez kelgen is pen ıgilikke jetýdiń jolyn kórsetetin tájirıbeli mamandardyń qajet ekendigin baıqadyq. Qaı salada bolsyn, ótken joly men jónin túsindiretin, jeńiske jeter joldaǵy mehnatyn baıandaıtyn dúnıeler tolyp jatyr.
Tárbıeniń otbasynan bastalatynyn jıi qaıtalaımyz ǵoı. Babasynan mura bolǵan ulttyq qundylyqtardy jádigerindeı aıalaǵan, qabaǵy men kózqarasy arqyly urpaǵyna tálim-tárbıe bergen bizdiń shaldar shynynda da áýlıe shyǵar. Jaratqanyn janyna jalaý etken, bala-shaǵasyn, týǵan topyraǵy men aldyndaǵy malyn da táńirdiń syıyna balaǵan eldiń osy bir kózge kórinbeıtin mektebi adam ómirine ózindik qoltańbasyn qaldyratynyn túsinemiz.
Ata-babamyz sekildi sózdiń tórkini men uǵymyn ulǵaıtyp-kishireıtý ózimizdiń qolymyzda ǵoı. Jigit-jeleń qalypty «qaıyńnyń qatty bezindeı» túrge aınaldyrý úshin boıymyzǵa ulttyq qundylyqtardyń máıegin synalap engizgen, bota tirsek bozbalany nardyń júgin artarlyq kúıge jetkizýge talpynǵan ákelerimizdiń eńbegin endi túsingendeımiz.
«Qamshynyń sabyndaı qysqa ómirde» sońdaryna mol is-tájirıbe qaldyrǵan, qara bastarynyń qamy emes, halqynyń jaı-kúıin kúıttegen, urpaǵyna óshpes tálim-tárbıe bergen azamattardyń beınesi ýaqyt ótken saıyn asqaqtaı beredi. Respýblıkalyq deńgeıdegi qurmet pen tuǵyrǵa kóterilgen Kósherbaı Dáýletbaıuly bizdiń de ómirimizde óshpesteı iz qaldyrdy. Baǵytymyzdy baǵdarlaıtyn temirqazyǵymyzǵa aınaldy.
Qolyndaǵy quryǵy men syryǵyn jaý kelgende naızasy men qylyshyna aıyrbastaıtyn kóshpeli eldiń urpaǵyna batyr bolmaýdan basqa jol bolmasa kerek. Iriligi men izgiligi toǵysqan ultymyzdyń urpaǵy qashanda týǵan eli men týǵan jeri úshin erliktiń kómbesine aınala bilgen. Aldyndaǵy malynyń tuıaǵy tıgen jerdiń bárin qasıetti Jer-anaǵa balaǵan ulttyń «Otan úshin otqa túsýge» daıyn bolatyny osydan bolar. Qarapaıym qyr balasynyń el úshin bolǵan egeste eńsesin túzep, Tolaǵaıdaı taýǵa aınalatyn qasıeti tereńnen bastaý alatyn qazaqy minezinen bolar. Ár qazaqtyń tamyrynda búlkildep jatatyn batyrlyq pen qaısarlyqtyń tini ultymyzdyń genakodymen birge jasaı beretini anyq. Álmanbet, Áliquldaı tekti babalaryn, Qosdáýletteı batyr babalaryn ulyqtaǵan urpaq jalǵastyǵy endi úzilmeıtin bolar. Ultynyń rýhyn áspettep, babalarynyń erligin jadynan shyǵarmaıtyn urpaqtyń jańa dáýirdiń de ıininen túspeıtinine senemiz.
Eldiń de, aǵaıynnyń da arbasyn alǵa súıregen qasıeti Kóshekeńdi abyroıdyń shyńyna jetkizdi. О́negeli urpaq ósirdi, elge úlgi bolatyndaı tirlik etti. Adamı aryna daq, jeke paraqshasyna sógis pen eskertý túsirmegen aǵany qurmettep, qadirleıtinder kóp.
Fızıkalyq zańǵa saı bardyń joǵalmaıtyny sekildi, etken eńbek pen tókken terdiń, elge tıgen jaqsylyǵyń men shapaǵatyń da iz-túzsiz joǵalmaıtyndyǵy ras bolar. Artyńda qalatyn urpaǵyń men aıalaı esine alatyn aǵaıynnyń jady jaqsynyń jaqsylyǵyn umyttyrmaıdy.
Bir otyrysta taqyldap turǵan bala Syrymdy unatpaı qalǵan úlkenderdiń biri «Áı, sen qaı balasyń?» dese, ytyrylyp turǵan ózi sheshen, ózi batyr Syrym: «Ákem tiri boldy, aǵam iri boldy, Dattyń sondyqtan kózge túspegen balasymyn!» degendeı maǵynada jaýap qaıtarǵan kórinedi. Biz de tanymaı jatqan elge «Kóshekeńniń inisi edik» degen iri sózdi irkilmeı aıtyp, soǵan maldanamyz.
Kóshekeńniń shekpeninen shyqqan jigitterdiń de osaly joq. El ıgiligi úshin ter tógip jatqan Kóshekeńniń shákirtteri respýblıkamyzdyń túkpir-túkpirinde alǵys arqalap júr. Aǵadan artylǵan abyroıdyń shekpenine jarmasyp biz de osylaı júrip jatyrmyz.
Dúkenbaı ShÁDIEV,
Mádilhan BAIMYRZAEV
