Qabyldanǵan zańdar adam quqyǵyn qorǵaý tetikterin jetildiredi

Otyrys barysynda Palata depýtattary «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zań­na­malyq aktilerine memlekettik qyz­met máseleleri boıynsha ózgerister men to­lyq­tyrýlar engizý týraly» zań joba­syn eki oqylymda qarap, qabyl­dady. Bul qujat memlekettik organdar qyz­metiniń tıimdiligin arttyrýǵa, memle­ket­tik saıa­sı qyzmetshilerdiń jaýapker­shi­ligin kúsheıtýge jáne sybaılas jem­qorlyq qylmystarynyń aldyn alýǵa baǵyt­talǵan. Sondaı-aq zańda memleket­tik organdarǵa kelisimsharttyq qyzmetshi­ler­di jumyldyrýǵa jáne rotasııalaý te­tigin jetildirýge qatysty erejeler de bar.

Sonymen qatar senatorlar «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine jyljymaıtyn múliktiń biryń­ǵaı memlekettik kadastry sheńberinde mem­lekettik kórsetiletin qyzmetterdi sıfr­­landyrý máseleleri boıynsha ózge­ris­ter men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyn qarady. Atalǵan qujattaǵy normalar sıfrlyq aqparatty kórsete otyryp, jarııa kadastrlyq karta boıynsha «Elektrondy Úkimettiń» veb-portaly arqyly jerge tıisti quqyqtardy berýdi kózdeıdi. Odan bólek, qalalyq eldi me­kenderdegi jer ýchaskesi men jyl­jy­maı­tyn múlik obektisiniń sáıkestendirý qujat­taryn bir «jyljymaıtyn múlik obek­tisiniń kadastrlyq pasportyna» birik­tirýdi usynady. Senatorlar talqy­laý nátıjesinde zań jobasyn birinshi oqylymda maquldady.

Palata otyrysynda «Qazaqstan Res­pýb­lı­kasynyń Qylmystyq, Qylmys­tyq-prosestik jáne Qylmystyq-atqarý kodeksterine qylmystyq sot tóreligi, jazany oryndaý jáne azaptaý men qatygez áreketterdiń aldyn alý salasyndaǵy adam quqyqtary máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy da qaraldy. Senat depýtattary jańa normalardy konseptýaldy turǵyda qoldaı otyryp, zań jobasyna birqatar túzetý engizdi. Nátıjesinde, zań Senat engizgen ózgeristermen jáne tolyqtyrýlarmen qabyldandy.

Qujatqa engizilgen túzetýler Memle­ket basshysynyń Joldaýlarynan týyn­daıtyn tapsyrmalardy iske asyrýǵa, Qyl­mystyq, Qylmystyq-prosestik jáne Qylmystyq-atqarý kodeksteriniń nor­malaryn jetildirýge arnalǵan. Senat engizgen 45 túzetýdiń qatarynda azap­taǵany úshin jaýapkershilikti kúsheıtýge, qatygez, adamgershilikke jatpaıtyn nemese qadir-qasıetin qorlaıtyn qarym-qatynas úshin qylmystyq jaýapkershilikti engizýge, otbasylyq-turmystyq zorlyq-zom­bylyq salasyna jáne taǵy basqa máse­lelerge qatysty normalar bar. Sondaı-aq tótenshe jáne tolyq qaýipsiz mekemelerde jazany óteý sharttary qaıta qaraldy.

«El Prezıdenti adam quqyqtary jáne zań ústemdigi boıynsha qabyldanýy qa­jet sharalardy aıqyndap berdi. Búgin qabyl­danǵan zań adamnyń qylmystyq sot tóreligi, jazany atqarý jáne azaptaý­lar men qatygez is-áreketterdiń aldyn alý sa­lasyndaǵy quqyqtaryn kúsheıtýge ar­nalǵan. Onyń ishinde aýyr syrqatqa shal­dyqqandardyń, kishkentaı balasy bar ana­lardyń, alǵash ret sottalǵandardyń quqyq­taryn qamtamasyz etý máseleleri qam­tylǵan. Aldaǵy ýaqytta zań adam qu­qyqt­ary men bostandyqtaryn qorǵaý tetik­terin jetildirýge oń áserin tıgizedi dep senemiz», dedi Máýlen Áshimbaev.

Palata otyrysynda senatorlar depý­tat­tyq saýaldaryn joldady. Atap aıt­qanda, Amangeldi Nuǵmanov elimizdiń batys óńirindegi avtomobıl joldarynyń sapa­syn synǵa aldy. Senator problema­lar­dy sheshýge baǵyttalǵan sharalar keshe­nin usyndy. Onyń ishinde qosymsha qar­jy­landyrý jáne jaýapty tulǵalardy Úki­met deńgeıinde bekitý arqyly iske asy­rý sııaqty naqty bastamalar bar. Al sena­tor Ǵaýez Nurmuhambetov Qosta­naı­­da jylqy tuqymy azaıyp bara jat­qanyn aıtty. Máseleniń aldyn almasa, bul tuqymnyń tolyq joıylý qaýpi de bar ekenin jetkizdi. Soǵan baılanysty de­pýtat seleksııalyq jumysty zańna­ma­lyq qoldaý, qostanaılyq jylqy tuqy­myn saqtaý jáne kóbeıtý jobasyn ázir­leý jumystaryna nazar aýdaryp, óz usynystaryn jasady.

О́z kezeginde Alısher Satvaldıev al­ǵash­qy áskerı daıyndyq synyptaryn mate­rıaldyq-tehnıkalyq jaraqtan­dyrý deńgeıi tómen ekenin aıtty. Bul rette senator mektepterdegi áskerı daıar­lyq­­ty robottehnıka men IT-tehnolo­gııa­­lar­ǵa baǵdarlaý qajet ekenin de atap ótti. Senator Sergeı Ershov bolsa qutqarý­shylardyń jalaqysyn kóterýdiń jáne zeınetkerlik jasyn qysqartýdyń ma­ńy­zyna toqtaldy. Depýtat qutqarý­shy­lar tótenshe jaǵdaılarda jumys iste­se de olardyń jalaqysy 105 208 teńge jáne zeınetkerlikke shyǵý jasy 63 bolýy durys emes dep esepteıdi. Al halyq qalaýlysy Bıbigúl Jeksenbaı kók­temgi sý tasqynyna daıyndyq má­se­le­lerine nazar aýdardy. Senator ja­qyn­da memlekettik organdarmen jáne óńirlerdiń ákimdikterimen kezdesý ba­rysynda Senattyń Halyqaralyq qaty­nastar, qorǵanys jáne qaýipsizdik komı­teti anyqtaǵan máselelerdi aıtty. О́z depýtattyq saýalynda azamattar men memlekettiń zańdy múddelerin qor­ǵaý úshin jumys istep júrgen Sot sa­rap­­tamalary ortalyǵynyń qyzmet­ker­leri­niń máselesin kótergen Aqmaral Ál­nazarova olarǵa laıyqty eńbek jaǵ­daıyn jasaýdyń mańyzy zor ekenin tilge tıek etti. Al Andreı Lýkın bolsa ke­dendik baqylaý kezinde sybaılas jem­qorlyq táýekelderine ákep soqtyratyn buzýshylyqtardy atap ótti. Senatordyń piki­rinshe, máseleni shekaradaǵy baqy­laýdy kúsheıtý jáne ınspeksııalyq-tekserý keshenderin jańǵyrtý arqyly sheshýge bolady.

Sondaı-aq senator Nurtóre Júsip elimizdiń Premer-mınıstrine joldaǵan depýtattyq saýalynda ilespe aýdarma mamandarynyń jetispeıtini týraly aıtty. Ilespe aýdarmashylardyń sapaly jumysy kelissózderdiń nátıjesine de áser etetin aıtqan senator mamandardy daıyndaý sapasynyń ózekti bolyp otyrǵanyn atap ótti. Depýtattyń aqparaty boıynsha 2016-2018 jyldar aralyǵynda Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrliginiń Til saıasaty komıteti ilespe aýdarmashylardy daıarlaý kýrstaryn ótkizgen. Biraq bul is-sharalar jumys josparynan alynyp tastalypty.

«Shet tilderden memlekettik tilge ti­keleı aýdaratyn mamandar da az. Eli­mizde tikeleı ilespe aýdarmashylardy da­ıyn­daıtyn oqý orny joq. Abylaıhan atyn­daǵy Halyqaralyq qatynastar jáne álem tilderi ýnıversıtetinde ilespe aýdarma mamany aǵylshyn-orys, orys-aǵylshyn tili baǵytynda daıyndalady. Ilespe aýdarmashylardyń biliktiligin arttyrý kýrstaryn uıymdastyrý, memlekettik organdardyń ortalyq apparattaryndaǵy zań tilin jetik meńgergen, ilespe aýdarma­ny júzege asyrýǵa beıimi bar mamandar úshin kýrstar uıymdastyrý, olardy Mem­lekettik qyzmet isteri agenttigi, Par­lament palatalarynyń kadr jumysy bólim­deri arqyly rezervke qoıý mańyzdy. Mem­­lekettik organdardyń ortalyq apparat­tary­n­da qyzmet isteıtin, ilespe aýdarma ja­saýǵa jáne zań shyǵarý isiniń aýdarma ju­mysyna beıimi bar aýdarmashy ma­man­dar­dyń Parlament palatalarynyń apparat­tarynda taǵylymdamadan ótý múmkin­digin qarastyrýyńyzdy suraı­myn. Bul ári tájirıbe almasýǵa ári maman­dar­dyń bi­lik­tiligin arttyrýǵa, túptep kelgende, osyn­daı mamandar rezervin qalyptas­tyrýǵa jaǵ­daı jasaıdy», dedi Nurtóre Júsip.

Senator Parlamentte de mundaı aýdarma jumysyn zańdardy redaksııalaý­men aınalysatyn bólimniń mamandary qamtamasyz etetinin atap ótti. Memlekettik tildi qoldaný aıasyn keńeıtýdegi ilespe aýdarmashylardyń mańyzyn eskere otyryp, senator sala mamandaryn daıarlaý jóninde birqatar usynyn jetkizdi.