Eń aldymen, saılaýaldy úgit-nasıhat naýqany áleýmettik jelilerdiń damyǵan zamanynda ótip jatyr. Bul degenińiz, birinshiden – úmitkerlerge úgit-nasıhat jumysyn júrgizýge keń múmkindik. Ekinshiden, árbir kandıdat óz óńirindegi túıtkildi máselelermen jiti tanysyp, ony jergilikti bılik organdaryna jetkizýge múmkindik aldy. Sol arqyly ár óńirdiń ózindik kúrmeýli máseleleriniń jol kartasyn jasaýǵa bolady. Bul da bolsyn osy saılaýaldy naýqannyń tıimdiliginiń bir dáleli dep aıtýǵa negiz bar. Úgit-nasıhat onlaın jáne offlaın túrde, jeke kezdesýler formatynda da ótip jatyr. Álbette, túrli formattyń óz tıimdiligi bar. Kandıdat aldymen óz saılaýshysymen jeke kezdesý ótkizip baryp, odan keıin ǵana onlaın qosylý arqyly júzdeskeni abzal. О́ıtkeni jeke offlaın kezdesýler halyqtyń óz kandıdatyn jaqsy tanyp-bilýge septigin tıgizedi. Áleýmettik jeliler arqyly kez kelgen ýaqytta halyqpen baılanysýǵa bolady.
Bıylǵy saılaýdyń taǵy bir ereksheligi – partııalastar óz tujyrymdamasyn teledebat alańynda da bildirýge múmkindik aldy. Saılaýaldy naýqannyń qyzǵan tusynda pikirsaıys óz deńgeıinde ótti. Kimniń kim ekeni ádette sóılegeninen-aq baıqalady. Eń aldymen pikirsaıystyń tikeleı efırde ótkeni qaı turǵydan da utymdy bolǵanyn aıta ketý kerek. Televızııada aldyn ala jazyp alynyp, «kedir-budyry» kesilip tastalatyn talaı pikirsaıysty kórdik. Bul joly olaı bolǵan joq. Qalaı bolǵanda da tikeleı efırde sóz alǵandar erkin kósilgeniniń kýási boldyq.
Bıylǵy saılaýdyń taǵy bir ereksheligi – bir mandatty okrýg boıynsha barlyq nıet etken jandarǵa úmitker retinde saılaýǵa túsýge múmkindik berilýi. Buryn tanylmaı júrgen jandar da saılaý arqyly belsendiligin pash etti. Iаǵnı úmitker tulǵa saılaýda jeńiske jetse de, jetpese de ózine elektorat arasynda jaqsy bedelge ıe boldy deýge tolyq negiz bar.
Sondyqtan barsha jurtty 19 naýryzda ótetin saılaýda belsendi bolýǵa shaqyramyn.
Qanat ÁÝESBAI,
Safı О́tebaev atyndaǵy Atyraý munaı jáne gaz ýnıversıtetiniń prorektory
