Kógildir otyn – kóptiń ıgiligi

Al «Beıneý–Bozoı–Shym­kent» ma­gıstraldy gaz qubyry paıdalanýǵa berilgen 2014 jyldan keıin is aıasyn keńeıtip, aýdan men aýyldardy da kógil­dir otynmen qamtýdyń máse­lesi sheshildi. Búginde aýdan ortalyqtary men keıbir aýyl­darǵa da gaz qubyry tartylyp, ondaǵy jurt ıgiligin kórip otyr.

Elimiz boıynsha munaı óndirýden besinshi orynda turǵan Syr óńirinde qazir gazdandyrý deńgeıi 70 paıyzǵa jetti. Derek boıynsha oblys halqynyń 584 myńy tabıǵı gazǵa qol jetkizip otyr. Jýyrda oblysqa jasaǵan saparynda Energetıka vıse-mınıstri Ashat Hasenov bıyl mınıstrliktiń bıýdjettik baǵdarlamasy sheńberinde aımaq­ta 13 joba iske asyrylatynyn atap ótti. Tóretam, Aqaı, Birlik, Qy­rash, Jaıylma, Eńbekshi, Abaı, Dosan, Shalqııa, Quttyqoja, Keıden jáne Jıdeliaryq eldi mekenderine gaz jeli­le­ri júrgizilip, 33 myń adam tabıǵı gazǵa qol jetkizedi.

Byltyr oblys turǵyndaryn tabı­ǵı gazben qamtamasyz etý maqsatynda 14 joba bastalyp, onyń jeteýi jyl sońyna deıin júzege asqan. Osylaısha Shıeli aýdanyndaǵy Alǵabas jáne Aqmaıa, Qazaly aýdanyna qarasty Piri­mov jáne Basyqara, Jalańtós aýyl­dary­na, Tereńózek kentine gaz qosyldy. Qalǵan 7 joba bıyl aıaqta­lyp, kógildir otyn ıgiligin kóre­tin eldiń qatary arta túsedi. Sony­men qatar 2022 jyldyń ekinshi jartyjyldyǵynan bastap Qarmaqshy aýdanyndaǵy Tóretam kenti men Aqaı aýyly, Aral aýdanyndaǵy Sekseýil kentin gazdandyrý jáne Shıe­li aýdany Tartoǵaı eldi mekeninde avtomatty gaz taratý stansalaryn ornatý jobalary júzege asyryldy.

Osy kúni gazben qamtý kórsetkishi 68 paıyzǵa jetip otyrǵan Shıeli aý­da­­nynda osy ýaqytqa deıin aýdan or­ta­­lyǵymen qatar 6 aýyl kógildir otynǵa qol jetkizgen eldi mekender qatarynda tur. Bıyl bul aýdanda jalpy quny 1 mlrd 62 mln teńge bolatyn 4 joba tıisti salalyq mınıstrlikke usynylypty. Osylaısha Eńbekshi, Bestam, Dosbol bı jáne Jıdeliaryq aýyldary otyn jaryp, kúl shyǵarý beınetinen qutylmaq. Aýdandaǵy Al­maly men Á.Tájibaev atyndaǵy eldi mekenge gaz qubyryn tartý úshin qajetti 1 mlrd 710 myń teń­ge­ge bıýdjettik ótinim mınıstrlik qa­raýyn­­da jatyr.

О́tken jyly M.Shoqaı aýyly mańynan quny 2 mlrd teńgeden asatyn avtomatty gaz rettegish stansasynyń qurylysy bastalǵan edi. Al Tartoǵaı aýylyna magıstraldy gaz qubyryn tartý úshin qajetti joba-smetalyq qujat demeýshiler esebinen jasalyp jatyr. Maılytoǵaı aýylynda da osyndaı qam-qareket bar. Bul jobalar tolyq júzege asqanda aýdan halqynyń 85 paıyzy gazben qamtylmaq.

Byltyr Qazaly aýdanyndaǵy ta­bıǵı gaz jetken aýyldar qataryna Basyqara, Q.Pirimov, Jalańtós batyr eldi mekenderi qosyldy. Q.Pi­rimov aýylynyń turǵyny Ádilbek Qulman byltyr naýryzda bastalǵan jumys nátıjesinde aınalasy 2-3 aıdyń ishinde ıgilikke aınalǵanyn aıtady.

– Jylda kemi 9-10 tonna kómir jaǵatynbyz. Onyń da baǵasy ár qys qymbattap jatyr. Bıyl tonnasy 26 myń teńge bolypty. Jaqqannan bólek onyń kúlin shyǵaryp beınetke túsip jatatyn edik. Gaz kelgeli bári umyt boldy, deıdi otanasy Raýshan Ábdirámetova.

Aýyldyq okrýg ákimi Ádilhan Ábi­lovtiń aıtýynsha, eldi mekende 64 úı gazǵa qosylǵan. Qalǵandary en­di qam jasap jatyr. Jalpy, byltyr kógildir otyn jetken 3 aýylda 4 400-ge jýyq adam turady, joba nátıjesinde 750 jýyq turǵyn úı men 26 áleýmettik nysan gazdandyrylady. Bul aýdanda da eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýynda mańyzdy oryn alatynyn bastamanyń júzege asýyna janashyrlyq tanytyp kele jatqan azamattar bar. Qazalynyń týmasy, belgili kásipker Táńirbergen Jyl­qaı­darov biraz eldi mekendi gazben qamtý­dyń joba-smetalyq qujattaryn óz esebinen ázirletip, eldik iske úlken úles qosty.

Naýryz týa Jańaqorǵan aýdanyn­daǵy Keıden jáne Jaıylma aýyldyq okrýginde gaz júıesin tartý qurylysy bastalyp ketti. Jyl sońyna deıin osy eki aýyl turǵyndary gaz ıgiligin paıdalanady.

Qyzylorda qalasyna qarasty Naý­­ryz jáne Mahambet eldi meken­derin gazdandyrý jobasynyń qury­lys jumystary aıaqtalyp tur. Bıyl jergilikti ákimdik usynǵan jobalar mınıstrlikten qoldaý tapsa, aımaqtaǵy birneshe aýyl gaz alaýyna jylynady. Osylaısha 2025 jyldyń sońyna qaraı óńirde gazdandyrylǵan eldi mekender sany 70-ke jetedi.

Qyzylorda