Kemedeginiń jany bir
Berik tuǵyry, qýatty qoldaýy bolmasa jáne jan-jaqty oılastyrylmasa, uly ıdeıalar da jarǵa jyǵatynyn aıǵaqtaıtyn tarıhı bir támsil bar. XVII ǵasyrda aınalasyndaǵy baı-baǵlandardyń ózin asyra dáriptegenine masaırap, masattanǵan Shvesııa koroli Gýstav II Adolf álemdegi eń úlken soǵys kemesine qol jetkizýge yntyǵady. Onyń syrtqy sıpaty men shama-mólsherin de ózi anyqtaıdy. Tipti jelkenderiniń bıiktigi men ornatylatyn zeńbirekterdiń kólemin de ózi belgilep beredi.
Bul jetistikti eshkim qaıtalaı almaýy úshin keme qurylysyn taǵy eki palýbaǵa bıiktetedi. Syn aıtqannyń barlyǵy «sybaǵasyn» alǵasyn, pań patshaǵa kim qarsy kelsin? Keme jasaýshylardyń ıkemsiz qurylymdy sál de bolsa jeńildetý úshin jasaǵan usynystary da eskerýsiz qalady. Korol áýletiniń qurmetine «Vasa» atalǵan osynaý kemeni jasaýǵa eki jyl ýaqyt shyǵyndalady, myńnan astam máýeli báıterek kesiledi. Aqyry 1628 jylǵy tamyzda Stokgolm aılaǵynda teńizge túsirilgen alyp keme bar-joǵy 2 myń metrge zorǵa júzip baryp, sýǵa batyp ketedi.
Teńgerimge keltirilmegen «aýyrlyq ortalyǵy» joǵarǵy palýba jaqqa aýyp ketkendikten, búıirden soqqan dúleı daýyl kemeni op-ońaı aýdaryp jibergen bolatyn. Osylaısha, asa qymbat ári korol flotynyń uly joryqtarda jol bastar flagmanyna aınalýǵa tıis bolǵan «Vasa» konstrýksııasyndaǵy qatelikterdiń kesirinen alǵashqy saparyn abyroısyz aıaqtap, teńiz tuńǵıyǵyna jol tartady. Onyń taǵdyry keıingi urpaqqa sabaq boldy.
Osy támsilge saı «Aılaǵyn anyqtaı almaǵan kemege qýma jelden de qaıyr joq» degen danalyqty aıtqan Seneka zamanynan beri ǵulamalar memleketti alyp kemege teńeıdi. Demek «memlekettik qurylys ta, onyń keıin álemdik aıdynda erkin júzýi de, dúleı daýyldarǵa tótep berýi de el tizginin ustaǵan kóshbasshyǵa tikeleı baılanysty bolady», deıdi fılosoftar. Ol kemeniń bolashaqta qaıda júzip, qaı aılaqqa, qalaı turaqtaıtyny da sol tulǵaǵa baılanysty.
Memleket myqty, memlekettilik máńgilik bolýy úshin onyń aýyrlyǵy da bir tusqa shoǵyrlanbaı, teńgerimdi túrde teń bólinýi shart. Q.Toqaevtyń Qazaqstandy sýperprezıdenttik basqarý formasynan Parlamenti myqty prezıdenttik elge aınaldyrýǵa bekinýi, «Kúshti Prezıdent – yqpaldy Parlament – esep beretin Úkimet» formýlasyn júzege asyrýy saıası júıedegi tepe-teńdik jáne tejemelik mehanızmderin eleýli túrde nyǵaıta tústi.
Eki kúnnen keıin, 19 naýryzda ótetin Parlament Májilisi jáne máslıhattar depýtattarynyń kezekten tys saılaýynan keıin jańa depýtattyq korpýs qalyptaspaq. Sonyń nátıjesinde elimizde júrip jatqan jan-jaqty saıası jańǵyrý úderisi belgili bir mejesine jetedi. Iаǵnı qoǵam damýynyń jańa kezeńi bastalady.
Osydan eki kún buryn ǵana, 13 naýryzda ákimdermen jáne memlekettik organdardyń basshylarymen keńes ótkizgen Memleket basshysy Májilis pen máslıhattar saılaýyn «bılik ınstıtýttaryn jańartý jumysynyń qorytyndy kezeńi» dep atady. Bul jumys 2022 jyldyń 20 qarashasynda ótken Qazaqstan Prezıdentiniń kezekten tys saılaýynan bastaý alyp, Úkimettegi jáne ákimder arasyndaǵy aýys-túıispen jalǵasty. Endi, mine, áz Naýryzda parlamenttik dodamen túıindelmek. Osydan-aq eldegi saıası reformalardyń joǵary qarqynmen ilgerilep kele jatqany ańǵarylady.
Osylaısha, josparlanǵan jan-jaqty reformalardy júıeli jalǵastyrý úshin bılik Qazaqstan halqynyń jańa senim mandatyna ıe bolady. Biraq bar ózgeris osymen aıaqtalmaq emes, saıası jańǵyrý alda praktıkalyq jumystarǵa ulasa beredi. Halyqpen keńese otyryp, elimizdi damytý jolynda tyń bastamalar kóterý, onyń bárin tabysty júzege asyrý – bılik úshin basty mindet bolmaq. Prezıdent aıtqandaı, memleketti jan-jaqty jańǵyrtýǵa qatysty jumys bolashaqta jalǵasady. Bul rette Qasym-Jomart Toqaev birqatar tyń bastamany oılastyryp otyrǵanyn jáne ony saılaýdan keıin jarııa etetinin málim etti.
Kóshbasshynyń qaıraty – elge qýat
Ǵulamalar aıtqandaı, tarıhty jasaý – nar tulǵalar ǵana kótere alatyn aýyr júk. Qazaqstanda 2019 jyly bastalǵan bılik tranzıti ońaı ótken joq. Jańa saılanǵan el Prezıdenti Q.Toqaev saıası sabaqtastyqty saqtaý arqyly saıası transformasııany barynsha beıbit júrgizýge tyrysty. Sebebi dál osyndaı saıası úderistiń sońy soǵysqa ulasyp ketip, terrıtorııasynyń tutas bir bóliginen aıyrylyp qalǵan, turaqtylyǵy men tynyshtyǵy shaıqalǵan elder álem túgili, TMD aımaǵynda da jetip artylady. Olardyń teperishti taǵdyrynan Qazaqstan tıisti qorytyndy shyǵaryp, taǵylymy mol sabaq aldy. El birligin basty baılyqqa balap, saıası turaqtylyqty ekonomıkalyq damýmen ushtastyra bildi. Osynyń arqasynda tórtkúl dúnıeni dúrliktirip, jahandyq daǵdarys týǵyzǵan pandemııadan Qazaq eli abyroımen óte aldy. Azat el, aıdyndy memleket retinde órkendeýin jalǵastyrdy.
Saıası jańǵyrý isinde tuıyqtalyp turyp qalmaı, ańdap basyp, alǵa jyljydy. Ulttyq qoǵamdyq senim keńesi aıasynda pysyqtalyp, Parlamentte qabyldanǵan onnan asa zań jobasy aıasynda saıası reformalardyń 4 toptamasy júzege asty. Sonyń arqasynda qoǵamdy demokratııalandyrýǵa baǵyttalǵan birqatar mańyzdy bastama júzege asty. Mysaly, Qylmystyq kodekstegi «Jala jabý» dep atalatyn 130-bap joıylyp, bul quram Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekske aýystyryldy. Iаǵnı táýelsiz jýrnalısterdi, ózge oıly oppozısııa ókilderin osy bappen qylmystyq qýdalaý, túrmege otyrǵyzý tájirıbesine toqtaý salyndy.
Beıbit jınalystar týraly jańa zań qabyldanyp, ol qoǵam belsendilerine esh kedergisiz sherý ótkizýge, sol jerde oı-pikirlerin emin-erkin ortaǵa salýǵa múmkindik berdi. Osy jáne basqa da jańashyldyqtar elimizde demokratııanyń kúsh alýyna tyń serpin berip, jańa saıası mádenıettiń tamyr jaıýyna, qoǵamdaǵy ózara jaýapkershilik pen senimniń artýyna jol ashty.
Saıası ózgerister halyqtyń bıliktegi sheshim qabyldaý úderisine qatysý, jergilikti ózin-ózi basqarý isine aralasý múmkindigin keńeıtti. Endi aýdandyq mańyzy bar qala, aýyl, kent, aýyldyq okrýgterdiń ákimderin jergilikti jurtshylyq ózderi tikeleı saılap alatyn boldy. Kelesi jyldan bastap aýdan jáne oblystyq mańyzy bar qalalar ákimderin de halyq ózi tańdaýy múmkin.
«Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasyn iske asyrý, bılik pen qoǵam arasynda turaqty dıalog ornatý, sol arqyly zamana talabyna beıimdelgen úılesimdi memleket qalyptastyrý úshin Ulttyq qoǵamdyq senim keńesi quryldy. Ol ótken jyly Ulttyq quryltaıǵa transformasııalandy. Munyń ózi bir jaǵynan halyqtyń pikirine qulaq qoıýǵa, ekinshi jaǵynan azamattyq qoǵamǵa qoldaý kórsetip, onyń áleýetin nyǵaıta túsýge yqpal etedi.
Al qoǵam elimizdiń saıası júıesin ishinara emes, keshendi jańǵyrtý baǵdarlamasyn qajet etti. Uzaqqa sozylǵan bılik tranzıtiniń aıaqtalyp, saıası jańǵyrýdy batyl, serpindi júrgizýge «Qasiretti qańtar» oqıǵalary túrtki boldy. Zobalań, zulmat, dúrbeleńge toly bolǵan, elimizdiń 11 óńirin qamtyǵan sol oqıǵalar eski men jańanyń tartysyndaı, Qazaq eline úlken synaq bolǵany, jurtty ekige jarǵany belgili.
Osynaý syn saǵatta memleketimizdiń bolashaǵy, elimizdiń kemel keleshegi bılik basyndaǵy kóshbasshy tulǵaǵa tikeleı baılanysty boldy. Jaza bassa, qate sheshim qabyldasa nemese bolbyrlyq tanytyp buǵyp qalsa, onysy qyl ústinde turǵan qazaqtyń memlekettiliginiń taǵdyryna nuqsan keltiretin edi. Ańdamaı aıtylǵan bir aýyz sóz, oılanbaı qabyldanǵan bir sheshim elge zor zardabyn tıgizetin edi.
Árıne, bitken iske synshy kóp, túrli pikir aıtylady. Alaıda dál sol qandy qańtar kúnderinde Prezıdenttiń asa qaýipti destrýktıvti kúshpen betpe-bet kelgeni anyq. Dál sol sáttegi áreketsizdiktiń saldary tipten aýyr zardapqa soqtyrary da anyq bolatyn.
Táýelsizdiginiń buǵanasy qatpaǵan eldi jan-jaqtan antalaǵan, aýzynan jalyn atqan qaskóı kúshter qaýmalap turatyny belgili. Osyndaı almaǵaıyp zamanda, geosaıası kúrdeli jaǵdaıda Qasym-Jomart Kemeluly el men jerdiń tutastyǵyn saqtap qalýǵa qajetti sharalardy batyl qolǵa aldy.
Áıtpese álemde aıaýsyz qan tógýden taıynbaıtyn qarsylasqa halqyn tastap, bas saýǵalap, shetel asqan kóshbasshylar az ba? Qazaq eliniń Prezıdenti tap sol taıtalasqa toly tar ýaqytta elimen birge qalatynyn, bar qıyndyqty halqymen birge kóretinin málimdedi. Olaı bolmaǵanda el halqynyń taǵdyry qandaı kúıge túsetinin qazir kózge elestetýdiń ózi qorqynyshty.
Ádildik ústem eldi daý almaıdy
Naýryzdaǵy Joldaý ıgiligi men tıimdiligi bir jyldyń sheńberinen asyp, uzaq jyldarǵa uzaıtyn, urpaqqa ulasatyn aýqymy keń, mazmuny da erek qujat boldy. Degenmen onda qoıylǵan basty mindetter bir jyldyń ishinde-aq negizinen oryndalǵanyna kýá bolyp otyrmyz.
Birinshiden, Konstıtýsııalyq keńes joıylyp, onyń ornyna 90-jyldardaǵy halyqtyq demokratııanyń bir elementine aınalǵan Konstıtýsııalyq sot qaıtadan quryldy. Munyń ne aıyrmashylyǵy bar? Konstıtýsııalyq keńes negizinen bıik laýazymdy tulǵalarǵa, yǵaı men syǵaıǵa ǵana qyzmet etti. Ata Zańymyzdyń 2022 jylǵy 6 maýsymdaǵy referendýmǵa deıingi eski redaksııasynyń 72-babyna sáıkes, Konstıtýsııalyq keńeske tek Prezıdent, Úkimet basshysy, Senat pen Májilis tóraǵalary, sottar, sondaı-aq ári ketse, jalpy sanynyń keminde besten bir bóligi birikse, Parlament depýtattary ǵana ótinish joldaı alatyn.
Al Konstıtýsııalyq sot halyqqa meılinshe jaqyn. Oǵan zańnyń áldebir baby óziniń konstıtýsııalyq quqyǵyn buzdy dep sanaıtyn kez kelgen azamat júgine alady. Budan bólek, Bas prokýratýra men Adam quqyǵy jónindegi ýákil de el Konstıtýsııasyna qaıshy keletin zańdarǵa, zańdy kúshine engen sot aktilerine, normatıvtik-quqyqtyq aktilerge, ákimderdiń sheshimderine narazylyq tanytyp, osy sottan ádildik izdeýge múmkindik aldy.
2023 jyldyń aqpan aıynyń sońyndaǵy jaǵdaı boıynsha Konstıtýsııalyq sotqa azamattardan 1,5 myńdaı ótinish túsipti. Myńnan asa ótinishke túsinikteme berilgen, taǵy 400-deıi qarastyrylyp jatyr. О́tinish berýshilerdiń 49%-y sottardyń sheshimderimen kelispeıdi. Taǵy 23%-y normatıvtik-quqyqtyq aktilerdi nemese olardyń jekelegen erejelerin konstıtýsııalyq emes dep tanýdy suraıdy. 3%-y aqparatqa qol jetkizý, 2,5%-y eńbek jáne zeınetaqymen qamsyzdandyrý, 1,7%-y qylmystyq-atqarý júıesi jáne ózge de máseleler boıynsha shaǵymdanǵan. Eń kóp ótinish Astana jáne Almaty qalalarynyń, Qostanaı, Soltústik Qazaqstan jáne Jambyl oblystarynyń turǵyndarynan kelip túsken. Alǵashqy sheshimder de bar: 6 naýryzda Konstıtýsııalyq sot «Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik qyzmeti týraly» zańynyń normasyn Ata Zańǵa sáıkes emes dep tanydy. Endi jańa saılanatyn Májilis atalǵan zańdy qaıta qarap, Konstıtýsııalyq sottyń quqyqtyq pozısııalaryna sáıkes keltirýge baǵyttalǵan tıisti zań jobasyn engizýge tıis.
Joldaýdy júzege asyrý aıasynda el Prezıdenti 2022 jylǵy 26 qarashada «Qazaqstan Respýblıkasy Joǵary aýdıtorlyq palatasynyń keıbir máseleleri týraly» Jarlyqqa qol qoıdy. Osy arqyly quzyry kem, qyzmet órisi tar Esep komıtetiniń ornyna Joǵary aýdıtorlyq palata quryldy.
Taıaýda, 6 naýryzda Joǵary aýdıtorlyq palata tóraǵasy Natalıa Godýnovany qabyldaǵan Memleket basshysy oǵan osy memlekettik organdy ári qaraı transformasııalaý jáne memlekettik aýdıt júıesin damytý jóninde birqatar naqty tapsyrma berdi. Joldaý aıasynda dúnıege kelgen jańa qurylymnyń alǵashqy aıaq alysy jaman emes: 5 trıllıon teńge kólemindegi bıýdjet qarjysy boıynsha 124 nysanda 20 aýdıtorlyq tekseris júrgizilgen. Joǵary aýdıt organy bıyl jylý energetıka kesheninde, sondaı-aq Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý, Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrlikterinde jáne basqa da mekemelerde aýdıt júrgizip, olqylyqtardyń ornyn toltyryp, jónsizdikke jol bermeýge baǵyttalǵan saraptamalyq-taldaý sharalaryn qabyldaıdy.
Iаǵnı prezıdenttik bul bastamanyń da ıgiligin el kórip otyr. Palata respýblıkalyq bıýdjettiń sapaly oryndalýyna baqylaýdy kúsheıtti. Sonyń arqasynda bıýdjettiń árbir teńgesi nysanaly jerine jumsalyp, el damýyna úles qosýǵa tıis.
Batyl sheshimder – baıandy bastamalar
Joldaýdaǵy irgeli ózgerister memleketti ornyqty ári basqarýǵa ıkemdi etýge baǵyttaldy. Memleket basshysy búkil quzyrettiń bir qolda bolýyna negizdelgen basqarý júıesi óz tıimdiligin joǵaltqanyn basa aıtqan edi. О́ıtkeni mundaı júıe kózqarasy men ustanymy árqıly qoǵamdy toptastyra da, uıystyra da almaıdy. Sondyqtan el Prezıdenti Qazaqstandy damytýdyń saıası modelin ózgertýge kiristi.
Qańtar oqıǵalaryna deıingi kezeńde de muqııat oılastyrylǵan bul qadamdardyń ishindegi bastysy – basqarýdyń sýperprezıdenttik úlgisinen myqty Parlamenti bar prezıdenttik respýblıkaǵa birjola kóshý bastamasy boldy. Mundaı júıe bılik ınstıtýttarynyń tepe-teńdigi ońtaıly bolýyn qamtamasyz etip, elimizdi ornyqty damytýǵa septigin tıgizedi.
Osy maqsatta jańadan saılanatyn, VIII shaqyrylymdaǵy Parlamenttiń róli burynǵylarǵa qaraǵanda aıtarlyqtaı kúsheıtiledi. Bul «estıtin memleket» tujyrymdamasyn tabysty júzege asyrýǵa jol ashady. Sebebi jańa Májiliste tikeleı halyq saılaǵan táýelsiz depýtattar paıda bolady. Iаǵnı onyń 29 depýtaty – bir mandatty aýmaqtyq saılaý okrýgteri boıynsha saılanady. Qalǵan 69 depýtat – birtutas jalpyulttyq saılaý okrýginiń aýmaǵy boıynsha proporsıonaldy ókildik etý júıesinde tańdalady. Basqasha aıtqanda, partııalyq tizimder negizinde irikteledi.
Sóıtip, Qazaqstan demokratııa dúmpýi dúrildep turǵan 90-jyldardaǵy tól tájirıbesine qaıta júginip otyr. Mysaly, 1999 jyldyń kúzinde Ortalyq Azııa óńirinde alǵash ret parlamenttik saılaýda aralas tásil qoldanyldy. Nátıjesinde, II saılanymdaǵy Májilistiń 67 depýtaty bir mandatty okrýgterden, al qalǵan 10 depýtaty birtutas jalpyulttyq okrýg boıynsha partııalar atynan saılandy. Keıin sýperprezıdenttik bılikti kúsheıtý aıasynda Qazaqstan 2007 jyly konstıtýsııalyq reforma júrgizip, bir mandatty táýelsiz depýtattardy saılaýdan bas tartty. Májilis tek partııa ókilderinen ǵana qalyptastyrylatyn boldy.
Memleket basshysynyń bastamasy aıasynda bıyl Prezıdenttiń Senattaǵy kvotasy 15-ten 10 depýtatqa deıin azaıtyldy. Májiliste Assambleıa atynan saılanatyn 9 depýtattyq mandat kvotasy joıyldy. Eń bastysy, endi zań qabyldaý quqyǵy jańa qalyptasatyn Májiliske ǵana tıesili bolady. Al Senat qabyldanǵan zańdardy maquldaıdy. Maquldamasa, veto qoıý quqyǵy joq: Májilis onyń narazylyǵyn eńsere alady. Joǵarǵy palata ár óńirdiń múddesin qorǵaıtyn palataǵa aınalady.
Naýryzdaǵy Joldaý tarıhı betburysqa bastady. Qazaqstanda saıası monopolııamen kúres beleń aldy. Buǵan deıin bar bılik bir qolda shoǵyrlanǵandyqtan, barlyq máseleniń sheshimi de Prezıdentke kelip tireletin. Bul jasampazdyq pen bastamashyldyqty alǵa bastyrmas tosqaýyl boldy. Mınıstrler de, ákimder de Memleket basshysy mindet qoımasa, óz betimen jańa iske, tyń jobaǵa muryndyq bolmaı, bas shulǵyp, buıyǵy otyratyn. Sebebi ákimniń sheshimi kóńiline jaqpaı qalsa, Prezıdent onyń shyǵarǵan aktisin joıa alatyn edi. Saldarynan jergilikti bılik derbestigin joıdy. Bul Qazaqstannyń qarqyndy órleýin tejep, damyǵan elder kóshine qosylýyna kedergi keltirdi.
Sondyqtan da memlekettiń uzaqmerzimdi múddesin bıliktiń qosymsha múmkindikterinen, ýaqytsha yqpalynan bıik qoıǵan Q.Toqaev óz ókilettikteriniń bir bóliginen óz erkimen bas tartty. Atap aıtqanda, Memleket basshysy oblys, megapolıs ákimderi shyǵarǵan aktiler men sheshimderdiń kúshin joıa almaıdy, onyń qoldanysyn ýaqytsha toqtata da almaıdy. Eger ol sheshim zańsyz bolsa, Bas prokýratýra narazylyq bildirip, sot arqyly joıýy múmkin. Prezıdent aýdan, tipti aýyl ákimderin laýazymynan bosatý quqyǵynan aıyryldy. Olardy halyq saılaıdy, endeshe ornynan da halyq alyp tastaı alady.
Sonymen qatar Q.Toqaev bılik partııasynyń tóraǵalyǵynan ketti. Ulttyq zańnamaǵa engizilgen ózgeristerge sáıkes, budan bylaı Qazaqstannyń bolashaqtaǵy barlyq prezıdentteri óziniń ókilettigin atqarý kezeńinde partııaǵa músheligin toqtata turýǵa mindetti. Joldaý aıasynda qabyldanǵan zańnamalyq túzetýlerge saı, Konstıtýsııalyq Keńestiń, Joǵary aýdıtorlyq palatanyń, Ortalyq saılaý komıssııasynyń tóraǵalary jáne músheleri de partııalardan shyqty. Ákimder men olardyń orynbasarlaryna partııa fılıaldarynda laýazym ıelenýge zań júzinde tyıym salyndy.
Nátıjesinde, birinshidin, bul kez kelgen partııanyń memlekettik apparatqa kirigýine jol bermeıdi. Ekinshiden, elde jalǵyz ǵana saıası kúshtiń ústemdik etýine barynsha shekteý qoıady. Úshinshiden, bul jańashyldyq eldegi saıası básekeni arttyryp, barlyq partııanyń teń damýyna birdeı jaǵdaı jasaıdy. Tórtinshiden, osy arqyly bolashaqtaǵy kóshbasshylarymyzdyń negizgi saıası ınstıtýttardy ózine baǵyndyryp alýyna tosqaýyl qoıady.
Naýryz bastamalaryn ári qaraı óristetken Qasym-Jomart Kemeluly taǵy bir batyl qadamǵa bardy: Prezıdentti 7 jylǵa tek birrettik merzimge saılaýdy usyndy. Byltyrǵy prezıdenttik saılaý aıasynda bul bastama júzege asty. Osynyń arqasynda ekinshi kezeńge úmit joıylǵandyqtan, is basyndaǵy Prezıdent bar kúsh-qýatyn, bilik-bilimi men iskerlik qabiletin ómirinde bir ret qana berilgen múmkindikti laıyqty paıdalanyp, tarıhta jaqsy atymen qalýǵa barynsha jumsaıdy. Prezıdenttikke qaıtara túsýdi kózdep, túrli saıası aılaǵa barmaıdy.
El tizginin ustaǵan tulǵaǵa jaqyn shaǵyn ǵana toptyń shalqyp ómir súrýine jol bermeý úshin Prezıdenttiń jaqyn týystaryna saıası memlekettik qyzmetshi bolýǵa jáne kvazımemlekettik sektorda basshylyq laýazymdardy ıelenýge zań júzinde tyıym salynady.
Munyń syrtynda qańtar oqıǵasynyń týyndaýyna sebep bolǵan keleńsizdikterdi joıý, sonyń ishinde ekonomıkalyq qyzmettiń monopolııalanýyn boldyrmaý, ekonomıka salalaryn olıgarhııadan tazalaý, olar zańsyz ıelengen memlekettik menshikti keri qaıtarý, shetelge zańsyz shyǵarylǵan kapıtaldy elge qaıtarý sııaqty san túrli salaǵa mýltıplıkatıvtik áseri bar Joldaýdaǵy bastamalardy júzege asyrý jalǵasyp keledi.
Ǵasyr júgin kótergen ǵalamat kezeń
Halyqqa kópirme sóz, bos ýáde emes, kózben kórip, qolmen ustaýǵa bolatyn oń ózgerister kerek. El Prezıdenti olardy usynyp qana qoımaı, jedel qarqynmen, tolymdy túrde júzege asyryp keledi. Al byltyrǵy naýryz Joldaýyndaǵy bastamalardyń jańa mindetterge, sony jobalarǵa arqaý bolýy ozyq ıdeıalarǵa degen izdenistiń, kemeldikke umtylystyń jalǵasqanyn pash etedi.
Qazaqstan osy bir ǵana jyl ishinde kúrdeli de tarıhı joldan ótti. Bul, shyn máninde, ǵasyr júgin arqalaǵan ǵalamat kezeń boldy. Ony Qazaqstan elden, jerden aıyrylmaı, alaýyzdyqqa urynbaı, abyroımen ótti. Bul bizdi alda turǵan asqaraly asýlardy eńserýge rýhtandyryp, serpindi senimdilik pen qýatty kúsh beredi. Osy joldan aınymasaq, birligimiz ben berekeli tirligimizden jańylmasaq, talaı bıikterge elimizdiń basy aman, baýyry bútin bolyp jeteri sózsiz.
Serikqalı MUQAShEV,
Qazaqstan Halyq partııasy tóraǵasynyń orynbasary
