Energetıkalyq tıimdilik – únemdik kepili

«Tarta jeseń, taı qalady» deıdi halyq danalyǵy. Bul, árıne, alǵashqy kezekte qaı nárseniń de qadirin bilip, únemmen jumsaýdy maqsut tutý jaıyndaǵy sózdiń túp tórkini ispettes. Olaı bolsa, elimizde osy turǵyda da birqatar ıgilikti ister atqarylýda. Sonyń biri energııa únemdeý bolsa, jýyrda Astanada el Úkimeti men Dúnıejúzilik banktiń arasynda 21,7 mıllıon AQSh dollar somasyna Qazaqstannyń energetıkalyq tıimdiligin arttyrý jobasyn júzege asyrý týraly granttyq kelisimge qol qoıyldy. Atalǵan kelisimge Úkimet tarapynan Premer-Mınıstrdiń orynbasary – Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstri Áset Isekeshev, al Dúnıejúzilik bank jaǵynan DB-nyń Qazaqstandaǵy turaqty ókili Shebnem Akkaıa qol qoıdy. Shara barysynda Á.Isekeshev jobany júzege asyrý kezinde eldiń barlyq oblystaryndaǵy memlekettik, áleýmettik mańyzy bar nysandardyń jańǵyrtylýy josparlanǵanyn jáne olardyń ishinde mektepter, balabaqshalar, aýrýhanalar men kóshe jaryqtandyrý jobalary da bar ekenin aıtyp ótti. Sondaı-aq, qarajat ınstıtýttyq bazany jaqsartýǵa jáne energetıka salasyn qarjylandyrýdyń turaqty mehanızmderin qurýyna baǵyttalmaq. DB-nyń Qazaqstandaǵy turaqty ókili Sh.Akkaıa energetıkalyq tıimdilikti arttyrý úshin qolaıly jaǵdaılar qurýdaǵy Úkimet jetistikterin aıryqsha ataı kele, Dúnıejúzilik bank óz seriktesin jobany júzege asyrý barysynda álemdegi eń jaqsy tájirıbemen bólisý, ınstıtýttyq áleýetti damytý arqyly qoldaýǵa da­ıyn ekendigin jetkizdi. Atalmysh jo­bany iske asyrý barysyn baqylaý men úılestirý Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrligine júktelmek. Indýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy men elimizdiń 2020 jylǵa deıingi damýynyń strategııalyq josparyna sáıkes ishki jalpy ónimniń energııa syıymdylyǵyn tıisinshe 10 jáne 25 paıyzdarǵa tómendetý qajet eken. О́ıtkeni, Elbasy bıylǵy Qazaqstan halqyna Joldaýynda 2050 jylǵa deıin IJО́-niń energııa syıymdylyǵyn eki esege tómendetý mindetin qoıdy. Elimizdiń energııa tutyný quryly­myn taldaý únemdeý saıasatyn iske asyrý barysynda ekonomıkanyń úsh basty salasy – ónerkásip, energetıka, transport jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy sektoryna aıryqsha tirek isteý qajettiligin kórsetedi. Qazirdiń ózinde ÚIIDMB aıasyndaǵy bul bir mindet oryndaldy dep aıtýǵa bolady. 2008 jylǵa qaraǵanda IJО́-niń energııa syıymdylyǵy 13,5 paıyzǵa tómendegen. Energııa tıimdiligin arttyrý boıynsha 16 óńirlik jáne 5 salalyq energııa únemdeý keshendik jospary iske asyrylýda. Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrligi janynda Elektroenergetıka jáne energııa únemdeýdi damytý ınstıtýty qurylyp, energııa únemdeýdiń 5 ǵylymı ortalyqtary ashylǵan. «Energııa únemdeý-2020» baǵdar­lamasy iske asyrylýda. Munda toǵyz baǵyt boıynsha energııa tıimdiligin arttyrý úshin negizgi is-sharalar anyqtalǵan. MET-tiń 50 iri sýbektisiniń tutynýy 46 mıllıon shartty otyn tonnasyn qurasa, ol eldiń energııa tutynýynyń 40,1 paıyzyn quraıtyndyǵyn atap ótken jón. Dál osy iri kásiporyndarmen jumys energııa únemdeýdiń mańyzdy tıimdiligin qamtamasyz etedi. Atalǵan 50 kásiporynnyń energııa syıymdylyǵyn 25 paıyzǵa tómendetýdi qamtamasyz etý elimizdiń IJО́ energııa syıymdylyǵynyń 10 paıyzǵa tómendeýine áser etpek. О́tken jyly eldiń elektr energııasyn tutynýy 2 mıllıard kVt saǵatqa tómendegen. Ekonomıkanyń túrli sektorlarynda, ásirese, ónerkásip sektorynda energııa únemdeýdiń oń nátıjeleri baıqalǵan. Energetıkany únemdeý barysyndaǵy ıgi sharalar osylaı jalǵasýda. Ábdirahman QYDYRBEK, «Egemen Qazaqstan».