«Jyl saıyn sharýalar jeńildikpen bólingen dızel otynynyń qymbattaý máselesin kóteredi. Fermerler úshin janarmaı quny óte mańyzdy másele, óıtkeni astyqtyń ózindik qunynda otyn 25-ten 30%-ǵa deıin alady. Qazirdiń ózinde sharýalar dızel otynyn naryqtyq baǵamen alyp jatyr deýge bolady. Biz aqparattyq vakýýmdaǵydaı turmyz: dızel otynynyń mundaı baǵasy neden turatyny týraly esh jerde aıtylmaıdy», dep atap ótti Ulttyq agroqozǵalystyń tóraǵasy Almasbek Sadyrbaı.
Aqkól aýdanyndaǵy «Zemlıane» ShQ basshysy Nıkolaı Shýlga da arzandatylǵan otynnyń joǵary qunyna shaǵymdanady.
«Biz 200 gektarǵa bıdaı, astyq, arpa, suly egemiz. Bıyl biz Sýdan shópterin kóbirek sebýdi josparlap otyrmyz. Eseptegenimizshe, 1 gektarǵa kez-kelgen tehnıkaǵa orta eseppen 10 lıtr dızel otyny qajet. Janarmaıdyń quny joǵary. Eger janarmaı quıý beketterinde dızel otyny 230 teńgege satyp alynsa, onda «arzandatylǵan» otyn bizge lıtrine 217 teńgemen satylady. Aıyrmashylyq óte az jáne sharýalarǵa bul aıtarlyqtaı kómektespeıdi. Baǵasy 200 teńgeden tómen bolýy kerek, sonda ol baıqalady», deıdi sharýa.
Ulttyq agroqozǵalystyń pikirinshe, máseleniń sheshimi kóktemgi dala jumystary kezeńinde dızel otynyna aksızdiń tómendetilýi bolýy múmkin: ótken jyldan bastap aksızder tonnasyna 9300 teńgeden 35726 teńgege deıin qymbattady.
«JJM qunyn tómendetýdiń taǵy bir sheshimi kóktemgi egis jumystary kezinde dızel otynynyń baǵasyn memlekettik retteý bolýy múmkin», dep usyndy Agroqozǵalysta.
Taǵy bir mańyzdy másele – ónimdi satý. Aqmola oblysy, Shortandy aýylyndaǵy «Aıan» JShS basshysy Baýyrjan Muhamedıaev jyl saıyn bıdaıdan jaqsy ónim alyp, alaıda ónimdi qaıda satatynyn bilmeıdi.
«О́tken jyly biz Reseı bıdaıynan qatty qysym kórdik. 2-3 jyldan keıin ǵana memleket kólikpen ákelinetin sur ımportty jabý kerek dep oılaı bastady, biraq ázirge mehanızm joq. Al bul biz úshin úlken problema», deıdi sharýa.
Fermerlerdiń aıtýynsha, olarǵa qarjy jetispeıdi, basqasha aıtqanda, tómen paıyzben 5-7 jylǵa aıtarlyqtaı soma qajet.
«Búginde bizge Agrarlyq nesıe korporasııasynan, Azyq-túlik korporasııasynan aqsha túsedi, biraq bul aqsha «qysqa», ıaǵnı biz ony qańtar-naýryz aılarynda alamyz, al qazan aıynda qaıtarýymyz kerek. Sonymen qatar barlyq fermerlerdiń aýyrtpalyǵy – kepildiń bolmaýy. Mysaly, ANK meniń aýyldaǵy úıimdi nebári 200 myń teńgege baǵalady. Iаǵnı bizdiń kepilge usynatyn eshteńemiz joq», dep atap ótti Baýyrjan Muhamedıaev.
Ulttyq agroqozǵalysynyń tóraǵasy Almasbek Sadyrbaı shaǵyn fermerlerge jyl saıyn memleket tarapynan kóktemgi egis jumystaryna bólingen qarajattyń az mólsheri beriledi dep esepteıdi.
«Bıyl kóktemgi dala jumystaryna 140 mlrd teńge bólindi. Qarajattyń negizgi kólemi iri agroholdıngterge kepilmen qamtamasyz etilýine baılanysty ketedi. Sondyqtan shaǵyn fermerler úshin nesıe alý kezinde talaptardy qaıta qaraý jáne jeńildetý qajet. Mysaly, óndiristiń bes jyldyq tarıhyn eskere otyryp, osylaı shaǵyn fermerlerge kepildikpen nesıe berýdi usynamyz», deıdi agrosarapshy.
О́zge máselelerdiń qatarynda fermerler aýylsharýashylyq tehnıkasynyń tozýyn jáne tym qymbattaýyn aıtyp jatyr. Osy saldardan sharýalar eskirgen jabdyqtarmen jumys istep, qosymsha aýylsharýashylyq tehnıkasyn jóndeýge qarajat jumsaýǵa májbúr. Munyń bári Agroqozǵalys basshysynyń aıtýynsha, ónimdiliktiń tómendigine jáne ónimniń joǵary qunyna ákeledi.
«Osyǵan qosa aýyl sharýashylyǵy tehnıkasynyń qymbattyǵyna kádege jaratý jınaǵy da áser etedi. Sonymen qatar О́zbekstanda agrarlyq tehnıkaǵa salyqtar, QQS, ákelý bajy, kádege jaratý joıyldy. Reseı de kádege jaratý jınaǵynan bas tartty. Qazaqstan áli kúnge deıin agrotehnıkaǵa kádege jaratý alymy bar jalǵyz el. Degenmen bul agrosalaǵa keri áser etetini burynnan dáleldengen», dep túıindedi Almasbek Sadyrbaı.
