Sápıevter áýleti baıqaýdyń birinshi júldesine ıe boldy
El maqtanyshy shyqqan shańyraq
Iá, óz ortasynyń ǵana emes, odan da asyp aımaǵynyń, qala berdi búkil eldiń maqtanyshy bolǵan otbasylar bolsa, solardyń biri de biregeıi – Sápıevter áýleti aldymen atalatyny anyq. Osy uıadan ushqan áıgili boksshymyz Serik Sápıevti búginde eńbektegen baladan, eńkeıgen qartqa deıin biledi. «Uly jol úıdiń tabaldyryǵynan bastalady» degen osy shyǵar. Al, bul tabaldyryqtyń tiregi men berekesi – Jumanǵalı Dáýituly men Irına Fomınıchna Sápıevter balalaryn eńbekke erte baýlyp, tálimdi tárbıeni jastaıynan jandaryna sińire bilgen qarapaıym jumyskerler ekenin atap aıtpasqa bolmaıdy. Jumaǵalı aǵa qurmetti demalysqa shyqqanǵa deıin Abaı qalasyndaǵy «Abaı» shahtasynda taban aýdarmastan jumys istese, Irına apaı da osynaý óndiristiń bel ortasynan tabylǵan, jumystan qol úzbeı perzent tárbıeleý qanshalyqty qıyn ekenin bastan ótkergen ana. Ol balalaryna únemi ákeleriniń eńbegin, abyroı-bedelin úlgi etti. Júrekteri úndesip, tilekteri toǵysqan kúnnen bastap yntymaqty ómirdi jarastyrǵan jandar búginde úsh ul men bir qyzdan órbigen nemereleriniń tátti qylyǵy men shattyǵyna bólengen baqytty ata-áje. Jas shaqtarynda qıyndyqty kóp kórgen áke-sheshege urpaq qýanyshynan artyq ne bar. Tórt balanyń ekeýi áýlet dástúrin jalǵastyrýshy kenshiler sapynan sanalady. Jumekeńshe áke kásibine adaldyqtan aınymaýdy qalaıdy. Qansha aıtqanmen, 30 jyldan astam mańdaıteri tógilip, ystyq pen sýyqqa tózgen kóńilge erekshe ystyq orta emes pe, aqsaqaldyń da shahtaǵa ara-tura baryp, izbasarlarynyń isin tamashalaıtyn sátteri bar. Sondaıda biri ınjener, biri slesar bolyp eńbek etetin teteles uldary týraly jyly lebizder estip, marqaıyp qalady. Bas qosqan sátterinde shahta jumysyn talqyǵa salyp, tájirıbesimen bólisip otyrady. Aıtpaqshy, kenjesi Serik te áýelde aǵalarynyń qasynan tabylsam degen. Biraq bokspen shuǵyldanýy barysynda onyń boıynan ekiniń birine darı bermeıtin beıimdilik pen batyldyqty baıqaǵan jattyqtyrýshylary qoıarda qoımaı úgittegen soń solardyń taýyn shaqpaýǵa kónipti. Árıne, ol ýaqytta Olımpıada chempıony bolady dep oılap pa, áıteýir qalaýyna qarsy turmaǵanyn Seriktiń uzaq jyldan bergi senimdi bas bapkeri, Qazaqstannyń eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy Aleksandr Strelnıkov udaıy súısine aıtady. «Áke – balaǵa synshy» degen osy shyǵar. Bálkı, ózi de bulqynǵan jas júrek ushqynyn sezgen bolar. Balasynyń Beıjiń Olımpıadasynda kózdegen maqsatyna jete almaı, bokstan qol úzýge deıin barǵan qınalǵan shaǵynda ony ákesiniń qaırattylyqqa qaıraýyn bireý bilip, bireý bilmegen syr. – Bizdi ata-anamyz bir-birimizge meıirimdi bolýǵa, adamdardyń barlyǵymen syılastyqqa, tatýlyqqa, meıirbandyqqa, ádeptilikke tárbıeledi. Otbasy oshaǵyn jarqyrata bilýge baýlydy. Osy ónegeni árqaısymyz berik ustanamyz, deıdi el dańqyn Londonda asyrǵan saıypqyran boksshy. Úlken shańyraqtan uıalaǵan úlgili bereke-birlik Seriktiń óz otbasyna da tán. Aýyldan qanattanǵan, qazaqy tárbıeli, ata-enege ınabatty, kaınaǵa-jeńgege kishipeıildi qosaǵy Móldir áýlettiń súıiktisi. Búldirshinderi Aqqý men Alýa ata-ájesiniń qushaǵynan ajyramasa, taıaýda dúnıe esigin ashqan Aısulý óz baýyrlarynda. «Dúnıede bal tátti, baldan bala tátti» degen ǵoı, Serik te men sııaqty balaly bola túsýdi jaqsy kóredi. Armanymyz ortaq», dep kelinshegi ómir qyzyǵy balada ekenin aıtady. Japyraǵy jaıylǵan máýeli báıterekteı Jumanǵalı men Irına Sápıevterdiń ónegesi urpaǵyna osylaısha juǵysty bolyp keledi. Áýlettik ádemi sabaqtastyqty jalǵastyrýshy Serik pen Móldirdiń de mereıli otbasy shýaqty shańyraq irgesin qalap otyr. «Mereıli otbasy» ulttyq baıqaýynyń oblystyq kezeńinde birinshi júldeger atanǵan Sápıevter aımaq namysyn Astanada qorǵamaq. Qandaılyq ta mártebege laıyqtyǵyn biletin abaılyqtar jeńispen oralýlaryna úmittenedi.
Abaı qalasy.
Koshevester ekinshi júldege laıyq dep tanylǵan otbasy boldy
О́nerpazdar uıasy
Qaı ýaqytta da shańyraǵy shattyqqa toly osy bir úıge qyzyǵyp, súısinbegen jan joq. Oblystyń Osakarov kentindegi Vladımır Nıkolaevıch pen Tatıana Petrovna Koshevester otbasyn dýmandy orta deýge bolady. Úsh baladan órbigen uıa árdaıym búldirshinder kúlkisimen syńǵyrlap jatsa, sondaı-aq, úlkenderdiń árqaısysy gıtara shertip, baıan tartyp, kúısandyqta oınap, ádemi áýenderdi áýeletýimen qyzǵylyqty. Otaǵasy toǵyz jol toraby boıyndaǵy kenttiń baıyrǵy turǵyny. Onyń otbasy Tyń ıgerý kezinde Ýkraınadan kelgen edi. Sonda Vladımır ákesi men sheshesiniń jetegindegi baldyrǵan bolatyn. Aǵash ustasy bolyp eńbekke aralasqannan-aq kórkemónerpazdar úıirmesiniń belsendi múshesine aınalyp, ánshiligimen tanyldy. Qaraǵandy mádenı-aǵartý ýchılıshesin bitirip, týǵan topyraqqa oralysymen bilim berý, mádenıet salasyndaǵy úlgili qyzmetimen jerlesteriniń qurmetine bólenip, aýdanǵa, qala berdi oblysqa tanymal boldy. Aýyl eńbekkerleri úshin konserttik saparlarmen aımaqta barmaǵan jeri az. Jeke esebi boıynsha 2 myńǵa tarta konsertke qatysypty. Talaı aıtýly baıqaýlarda kózge túspeı kelgen kezderi de sırek. Úıiniń tórgi bólmesiniń qabyrǵasyn alyp turǵan túrli medaldar men marapattaý belgileri sonyń aıǵaǵy. Vladımır Nıkolaevıchtiń ánshilik daryny uldaryna da daryǵan. Olarǵa kelinderi qosylyp, otbasylyq óner ansambli retinde alys-jaqyndaǵy mádenı sharalardan qalyspaıdy. Eki uly Dmıtrıı men Aleksandr – ustaz. Bıologııa jáne aǵylshyn tili pánderinen sabaq beretin aǵaıyndylar «Úzdik ustaz» mártebesine ıe boldy. Ustaz demekshi, bul ákeleriniń joly. Alǵashqy áskerı daıyndyq páninen sabaq bere júrip, shákirtteri «Alaý», «Ulan», «Qalqan» áskerı-patrıottyq oıyn-jattyǵýlar baıqaýlarynda birneshe márte jeńimpaz boldy. Kenjesi Petr munaı burǵylaýdy meńgergen. Uzaq jyl boıy aýdandyq aýrýhanada medbıke bolyp eńbek etken Tatıana Petrovnany jurt syrqattanýshylarǵa meıirin sebe bilgen meıirimdi jan retinde biledi. О́zi mádenı sharalardan bas ala almaı júrgende uldaryn tamasha tárbıeleýdegi eńbegine eriniń rızalyǵy – ózara syılastyqtyń syry. – Bizdiń qut qonǵan óńir kóp ultqa qasıetti meken. Turǵylyqty halyqtyń keń qushaǵy, baýyrmaldyǵy tartyp, birlikke uıystyrǵan shýaǵy bárimizdi tatýlyq pen tutastyqqa bóledi. Birlik bar jerde berekeniń de berik qalanatynyna tikeleı kóz jetkizip júrmiz. Aýdan elimizdegi eń iri astyqty aımaq sanalady. Kúsh-áleýeti kúnnen-kúnge ósip keledi. Negizgi ónim – bıdaı eksportqa shyǵaryla bastady. О́timdi dándi-daqyldar túrlerin egý ulǵaıdy. Germanııa kásipkerlerimen birlesip qymyz óndirý qolǵa alyndy. Munyń bári aýdanymyzdyń ekonomıkasynyń keleshegi kemeldigin kórsetedi. Sondyqtan balalarym men nemerelerimniń bolashaǵyna esh alańdamaımyn. Olardyń boıynda qazaqstandyq patrıotızmniń baryn baıqap, kóńilim ósip qalady. Bári de Qazaqstandy óz Otanym dep súıedi, – deıdi Vladımır Nıkolaevıch. Qarapaıym jáne aqpeıilmen aıtylǵan sózinen el ómirine rızalyqty sezindik. Ol áli kúnge qoǵamdyq sharalardyń bel ortasynda. Qashanǵydaı ortany dýmandatyp, jurt kóńilin ósirip jiberedi. Qazaqstandyqtar shat turmysynyń, bereke-birliginiń tamasha bir kórinisine osy Koshevester otbasy kýá. Olar Elbasynyń yntymaqty uıytqan saıasatyna myń alǵys aıtady.
Osakarov aýdany.
Úshinshi júlde berilgen otbasy tiregi Qapqaev
Balalaryna deıin kenshi
«Shahtınsk» shahtasynda eńbek etetin Mansur, Mıhaıl, Alekseı Qapqaevtardyń esimderi kenshiler arasynda úlken qurmetpen atalady. Otaǵasy Mansur Muhamedjanuly kóp jyldan osy ujymnyń beldi múshesi, kólik ýchaskesiniń basshysy retinde tanymal bolsa, uly Mıhaıldyń da shahterler qataryna qosylǵanyna 15 jyldan asypty. Ol taý-ken isiniń bilgir mamany, al kishi uly Alekseı qazba jumystaryn júrgizýdiń sheber kombaınshysy. Qapqaevtyń kenjesi Valentına da kómir óndirisi salasynan alys emes maman, ata-anasyna úsh nemere súıdirgen ana. Shańyraqtyń berekesin kirgizip otyrǵan otanasy Zoıa Leonıdovnanyń eri men balalarynyń eńbekterine shúkirshilik etip otyrǵan jaıy bar. Boıjetken shaǵynda júregine shoq túsirgen Mansurdy alystaǵy oqýyn bitirip oralǵansha kútýi tegin bolmaǵanyn ómirdiń ózi dáleldedi. Aıta ketý kerek, otbasyndaǵy shahterlik kásip áriden bastalady. Kezinde búkilodaqtyq syılyqtyń laýreaty atanǵan, shırek ǵasyr boıy kómir óndirýden jalyqpaǵan Muhamedjan aqsaqal osynaý kásipti qalaǵan-dy. Ol kisiniń stalındik saıası qýǵyn-súrginge ushyrap, Qaraǵandydan aryp-ashyp kelgeninde eren eńbegi arqyly qatarǵa qosylyp qana qoımaı, oza kózge túsýi osynaý áýlet baqytyn ashqandaı edi. Mansur da áke jolyn qýyp shahtaǵa jumysqa turdy. Munysy kópshilikke tosyn kóringeni de esinde. Áýelde Astrahandaǵy balyq óndirisi ınstıtýtyn aıaqtap kelgen joǵary bilimdi jastyń aýyr eńbekti qalaýy kópshilikti tańdandyrǵanyn umytqan joq. Biraq júrekke ámir júre me? Sol bir sheshimine ókinbeıdi de. Shahtanyń qıyn da qaýipti jumysyn kótere júrip, syrttaı oqýǵa da ýaqyt tapty. Shahta qurylysynyń ınjeneri mamandyǵyn meńgerip, onyń ınfraqurylymyn jetildirýdiń jaýapty býyndarynyń basynda boldy. Perzentteriniń ákelerindeı óz mindetine adal, alǵa qoıǵan maqsatyna berik, qıyndyqqa tózimdi, adamdarmen til tabysa eńbek ete bilý qasıetterin úırenýine analarynyń tárbıesi men yqpaly az bolmady. Ár ýaqytta osyny boılaryna sińirip otyrdy. Búginde Qapqaevtar otbasynan taraǵan ul-qyzdardyń árqaısysynyń jeke otaýy bar. Mansur Muhamedjanuly men Zoıa Leonıdovnanyń alty nemeresiniń aldy Vladtyń keleshekte qandaı mamandyqty qalaıtyndyǵy ázirge belgisiz. Degenmen, ata-ájesi shahter bolýyn qulaǵyna quıa berýden jalyqpaıdy. Kórip júrgeni, kóz úıretip júrgeni bar kim biledi, erteń Qapqaevtar taǵy bir shahterǵa tolyǵyp jatsa, álbette tańdanys bolmaıdy. Áýlet úlkeni áli de qashanǵy qalpynsha qaınaǵan eńbektiń bel ortasynda. Byltyr shahta basshylyǵy qıyn da kúrdeli býyn – aýyr relsti ýchaske jumysyn úılestirýdi senip tapsyrǵan bolatyn. Bıyl munda tártip ornaǵany da, is qııýlasýy da baıqalyp otyr. Mansur Qapqaev bilikti ınjener jáne qabiletti uıymdastyrýshy ekenin taǵy da tanyta bildi. Shańyraq yntymaǵy bıiktigimen de, óz ortalaryndaǵy eńbek úlgisimen de jarasty Qapqaevtar áýletinde urpaqtar sabaqtastyǵy jalǵasyn taba bermek.
Shahtınsk qalasy.
Maqalalar toptamasyn ázirlegen «Egemen Qazaqstan» gazetiniń
Qaraǵandy oblysyndaǵy menshikti tilshisi Aıqyn Nesipbaı.
Sýretterdi túsirgen Dmıtrıı Kýzmıchev.
